JavaScript Full-stackCSS 3D transform: perspektiva, preserve-3d va ag'dariladigan karta
JavaScript Full-stack · 6-qism. CSS: harakat, zamonaviy CSS va dizayn

CSS 3D transform: perspektiva, preserve-3d va ag'dariladigan karta

23 daqiqa2/57-dars

Qisqacha: 3D transformlar elementni uchinchi — Z o'qi bo'ylab buradi (rotateX, rotateY) va siljitadi (translateZ). Chuqurlik ko'rinishi uchun perspective kerak: u tomoshabin ekrandan qancha uzoqda turganini bildiradi. Bolalarni 3D fazoda saqlashga otaga transform-style: preserve-3d, orqa tomonni yashirishga backface-visibility: hidden yoziladi.

Bu darsda

  • rotateX, rotateY, rotateZ va translateZ ni ishlatasiz va ular nima uchun perspektivasiz "yassi" ko'rinishini tushuntirasiz.
  • perspective funksiyasi va xususiyatini farqlaysiz, perspective-origin bilan "ko'z" joyini o'zgartirasiz.
  • transform-style: preserve-3d va backface-visibility: hidden bilan ag'dariladigan karta yasaysiz.
  • 3D sahnani "yassilab" qo'yadigan xususiyatlarni bilasiz.
  • Ag'dariladigan kartani klaviatura, telefon va ekran o'quvchi uchun ham ishlaydigan qilasiz.

Oldin bilishingiz kerak: 2D transformlar, Grid'da joylashtirish, Foydalanuvchi afzalliklari.

1. Nega bu kerak?

O'tgan darsda elementni tekislikda siljitdik, burdik, kattalashtirdik. Hammasi ekran yuzasida bo'ldi — xuddi stol ustidagi qog'ozni surgandek.

Endi qog'ozni stoldan ko'taramiz. Jasur aka menyu kartalarining orqa tomonida taom tarkibini ko'rsatmoqchi: mehmon kartaga sichqoncha olib borsa, u o'yin kartasidek ag'darilsin. Old tomonda — "Osh, 35 000 so'm", orqada — "guruch, sabzi, go'sht, zira".

Bunday effekt uchun element ekrandan "chiqib", o'z o'qi atrofida aylanishi kerak. Bu — 3D transformlar. Ular kam ishlatiladi, lekin to'g'ri joyda sahifani jonli qiladi: ag'dariladigan kartalar, 3D galereya, mahsulotni har tomondan ko'rsatish.

2. Uchinchi o'q: Z

2.1 Uch o'q

Ekranda ikki o'qni bilamiz: X — o'ngga, Y — pastga. Uchinchisi — Z o'qi: ekrandan sizga qarab chiqadi. Musbat Z — sizga yaqinroq, manfiy — ekran ichkarisiga, uzoqroq.

Har o'q atrofida burish mumkin:

Funksiya Qaysi o'q atrofida Hayotdagi misol
rotateX(45deg) Gorizontal o'q Noutbuk qopqog'i ochilishi
rotateY(45deg) Vertikal o'q Eshik ochilishi
rotateZ(45deg) Ekrandan chiqqan o'q Soat mili — oddiy rotate()

rotateZ() — o'tgan darsdagi rotate() ning aynan o'zi. Qolgan ikkitasi yangi.

2.2 Perspektivasiz 3D — yassi

Keling, sinaymiz: kvadratga transform: rotateY(60deg) beramiz. Kutganimiz — eshikdek burilgan kvadrat. Chrome'da o'lchadik: 100×100 kvadrat 50×100 bo'lib qoldi. Hech qanday chuqurlik yo'q — kvadrat shunchaki torayib qoldi.

Sababi: brauzer 3D ni hisoblaydi, lekin chizishda uni ekranga to'g'ridan-to'g'ri tushiradi — xuddi quyosh tik turganda devorga tushgan soya kabi. Kvadrat burildi, lekin uning "uzoq" va "yaqin" chetlari bir xil o'lchamda chizildi. Biz faqat uning "soyasini" ko'ramiz: 60 gradusga burilgan eshikning soyasi ham eshik enining aynan yarmi bo'ladi.

translateZ(100px) esa umuman ko'rinmadi: kvadrat 100 piksel "yaqinlashdi", lekin yaqinlashgan narsani kattaroq ko'rsatadigan "ko'z" yo'q. O'lcham 100×100 qoldi.

Chuqurlik uchun brauzerga bitta narsani aytish kerak: tomoshabin qayerda turibdi?

3. Perspektiva

3.1 perspective() funksiyasi

Perspektiva (perspective) — tomoshabinning ko'zidan ekrangacha bo'lgan masofa. Temir yo'lni eslang: relslar parallel, lekin uzoqda bir nuqtada tutashgandek ko'rinadi. Yaqin narsa katta, uzoq narsa kichik — perspektiva shu.

css
.kvadrat {
  transform: perspective(400px) rotateY(60deg);
}

"Ko'z ekrandan 400 piksel uzoqda." Endi Chrome o'lchashi boshqacha: kvadrat 50.6×112.1 bo'ldi. Bizga yaqinlashgan cheti 112 piksel baland bo'lib ketdi, uzoqlashgani — kichraydi. Mana chuqurlik.

translateZ ham endi ishlaydi:

Transform Chrome o'lchagan o'lcham
translateZ(100px) 100 × 100 — o'zgarmadi
perspective(400px) translateZ(100px) 133.3 × 133.3 — yaqinlashdi
perspective(400px) translateZ(-200px) 66.7 × 66.7 — uzoqlashdi

Hisob oddiy: 400 / (400 − 100) = 1.33. Ko'zga 100 piksel yaqinlashgan narsa 1.33 barobar kattaroq ko'rinadi.

Shu hisobni yon tomondan ko'ramiz. Chizma masshtabda: ko'zdan ekrangacha 400, ko'zdan kvadratgacha 300.

html
<style>
  :root {
    --rang-asosiy: #2f6b3a;
    --rang-ikkinchi: #5b6660;
    --rang-urgu: #b4461a;
  }
  body { font-family: system-ui, sans-serif; }
  .chizma {
    position: relative;
    width: 320px;
    height: 240px;
    margin-inline: auto;
    font-size: 12px;
  }
  .chizma > div { position: absolute; }
  .os {
    top: 120px;
    left: 16px;
    width: 296px;
    border-top: 2px dashed var(--rang-ikkinchi);
  }
  .koz {
    top: 113px;
    left: 9px;
    width: 14px;
    height: 14px;
    border-radius: 50%;
    background-color: var(--rang-ikkinchi);
  }
  .ekran {
    top: 30px;
    left: 255px;
    width: 2px;
    height: 135px;
    background-color: var(--rang-ikkinchi);
  }
  .kvadrat {
    top: 90px;
    left: 194px;
    width: 4px;
    height: 60px;
    background-color: var(--rang-asosiy);
  }
  .aks {
    top: 80px;
    left: 253px;
    width: 6px;
    height: 80px;
    background-color: var(--rang-urgu);
  }
  .nur {
    top: 120px;
    left: 16px;
    width: 243px;
    border-top: 1px solid var(--rang-urgu);
    transform-origin: 0 0;
  }
  .nur.tepa { transform: rotate(-9.46deg); }
  .nur.past { transform: rotate(9.46deg); }
  .olcham {
    border-top: 1px solid var(--rang-ikkinchi);
    text-align: center;
  }
</style>
<div class="chizma">
  <div class="os"></div>
  <div class="nur tepa"></div>
  <div class="nur past"></div>
  <div class="ekran"></div>
  <div class="kvadrat"></div>
  <div class="aks"></div>
  <div class="koz"></div>
  <div style="top: 132px; left: 4px;">ko'z</div>
  <div style="top: 12px; left: 238px;">ekran</div>
  <div style="top: 58px; left: 140px;">kvadrat: 100</div>
  <div style="top: 100px; left: 264px;">aks: 133</div>
  <div class="olcham" style="top: 182px; left: 16px; width: 240px;">
    400 — <code>perspective</code></div>
  <div class="olcham" style="top: 210px; left: 16px; width: 180px;">
    300</div>
  <div class="olcham" style="top: 210px; left: 196px; width: 60px;">
    100 — <code>Z</code></div>
</div>

Nimaga qarang: ko'zdan chiqqan ikki nur yashil kvadratning ikki chetidan o'tib, ekranga tushadi. Kvadrat ekrandan 100 ga oldinga chiqqani uchun nurlar ekrangacha yana kengayadi — ekrandagi aks (to'q sariq) 100 o'rniga 133. Kvadrat ko'zga qancha yaqin bo'lsa, ekrandagi aksi shuncha katta.

Diqqat: perspective() funksiyasi birinchi yozilishi kerak. Masalan, rotateY(60deg) perspective(400px) deb yozsak, Chrome'da o'lcham yana 50×100 chiqdi — perspektivasiz bilan bir xil. O'tgan darsdagi tartib qoidasini eslang: funksiyalar chapdan o'ngga ishlaydi, perspective() esa faqat o'zidan keyingilarga "ko'z" beradi.

Tekshirib ko'ring: 100 pikselli kvadratga transform: perspective(300px) translateZ(-300px) berildi. Ekranda u necha piksel bo'lib ko'rinadi? piksel.

Javob

50 piksel. Formula o'sha: 300 / (300 + 300) = 0.5. Manfiy translateZ kvadratni ekran ichkarisiga, ko'zdan uzoqqa surdi: masofa 300 dan 600 ga — ikki barobar oshdi, o'lcham ikki barobar kichraydi.

3.2 Masofa kichik — effekt kuchli

Qiymat qancha kichik bo'lsa, ko'z shuncha yaqin, buzilish shuncha kuchli. Bir xil rotateY(50deg) ni uch masofada ko'ramiz:

html
<style>
  :root {
    --rang-asosiy: #2f6b3a;
    --rang-ikkinchi: #5b6660;
    --rang-fon: #fffaf0;
  }
  body { font-family: system-ui, sans-serif; }
  .uchta {
    display: grid;
    grid-template-columns: repeat(3, 1fr);
    gap: 1rem;
    padding: 1.5rem 0.5rem;
    text-align: center;
  }
  .joy {
    width: 6rem;
    height: 6rem;
    margin-inline: auto;
    outline: 2px dashed var(--rang-ikkinchi);
  }
  .kvadrat {
    display: grid;
    place-items: center;
    height: 100%;
    background-color: var(--rang-asosiy);
    color: var(--rang-fon);
    font-size: 1.5rem;
    font-weight: bold;
  }
  .p1 { transform: perspective(200px) rotateY(50deg); }
  .p2 { transform: perspective(600px) rotateY(50deg); }
  .p3 { transform: perspective(2000px) rotateY(50deg); }
  p { font-size: 0.8rem; }
</style>
<div class="uchta">
  <div>
    <div class="joy"><div class="kvadrat p1">Osh</div></div>
    <p><code>perspective(200px)</code></p>
  </div>
  <div>
    <div class="joy"><div class="kvadrat p2">Osh</div></div>
    <p><code>perspective(600px)</code></p>
  </div>
  <div>
    <div class="joy"><div class="kvadrat p3">Osh</div></div>
    <p><code>perspective(2000px)</code></p>
  </div>
</div>

Nimaga qarang: chapdagi kvadratning yaqin cheti punktir ramkadan ancha baland chiqib ketgan — ko'z juda yaqin, buzilish kuchli. O'ngdagisi deyarli yassi, faqat torayib qolgan. Chrome o'lchadi: 100 pikselli kvadratning bo'yi 200px da 123.7, 2000px da 102.0 bo'ldi.

Amalda 600–1000 piksel (yoki 40rem–60rem) tabiiy ko'rinadi. 300 dan kichik qiymat — "baliq ko'zi" effekti, faqat ataylab kerak bo'lsa.

Tekshirib ko'ring: perspective(500px) translateZ(250px) bo'lgan 100 pikselli kvadrat qancha katta ko'rinadi? Formula: 500 / (500 − 250). Kvadrat tomoni: piksel.

Javob

2 barobar — 200×200 piksel. Kvadrat ko'z bilan ekranning aynan o'rtasiga chiqdi: masofa ikki barobar qisqardi, o'lcham ikki barobar oshdi. translateZ 500 ga yetsa, kvadrat "ko'zning ichiga" kiradi va brauzer uni umuman chizmaydi.

3.3 perspective xususiyati: umumiy sahna

Funksiyadan tashqari, xuddi shu nomli xususiyat ham bor. Farqi — kimga yoziladi:

  • transform: perspective(600px) ... — elementning o'ziga. Har element o'z ko'zi bilan.
  • perspective: 600px — otaga. Hamma bolalar bitta ko'z bilan, bitta sahnada ko'riladi.

Farqni uchta bir xil burilgan karta bilan ko'ramiz:

html
<style>
  :root {
    --rang-asosiy: #2f6b3a;
    --rang-fon: #fffaf0;
  }
  body { font-family: system-ui, sans-serif; }
  .qator {
    display: flex;
    justify-content: space-around;
    padding-block: 1rem;
  }
  .karta {
    display: grid;
    place-items: center;
    width: 6rem;
    height: 7rem;
    background-color: var(--rang-asosiy);
    color: var(--rang-fon);
    font-weight: bold;
  }
  .funksiya .karta {
    transform: perspective(500px) rotateY(35deg);
  }
  .sahna {
    perspective: 500px;
  }
  .sahna .karta {
    transform: rotateY(35deg);
  }
  h3 { margin: 1rem 0 0; font-size: 1rem; }
</style>
<h3>Har kartada perspective() funksiyasi</h3>
<div class="qator funksiya">
  <div class="karta">Osh</div>
  <div class="karta">Lag'mon</div>
  <div class="karta">Manti</div>
</div>
<h3>Otada perspective xususiyati</h3>
<div class="qator sahna">
  <div class="karta">Osh</div>
  <div class="karta">Lag'mon</div>
  <div class="karta">Manti</div>
</div>

Nimaga qarang: tepadagi uchta karta — bir xil nusxa, har biri o'z ko'zidan ko'rilgan. Pastdagilar har xil: chapdagi "Osh" keng va bizga qaragandek, o'rtadagisi tepadagilarga o'xshaydi, o'ngdagi "Manti" esa deyarli yonboshidan ko'rinadi. Ko'z sahna markazida turibdi va har kartaga o'z burchagidan qaraydi. Bu haqiqiy sahnaga o'xshaydi: xonada turib, derazalarga qarasangiz, har deraza sizga boshqacha burchak ostida ko'rinadi.

Qoida: bitta element bo'lsa — funksiya. Bir necha element bitta sahnada bo'lsa (galereya, kub, kartalar to'plami) — otaga xususiyat.

3.4 perspective-origin: ko'z qayerda

perspective xususiyati bilan birga perspective-origin ishlaydi: ko'z sahnaning qaysi nuqtasiga qarab turibdi. Odatda — markaz (50% 50%). perspective-origin: top — ko'z tepada, sahnaga yuqoridan qaraydi: rotateX bilan yotqizilgan elementlarning ustki tomoni ko'rinadi. perspective-origin: left — ko'z chapda.

Uchta bir xil yotqizilgan karta, faqat ko'z joyi har xil:

html
<style>
  :root {
    --rang-asosiy: #2f6b3a;
    --rang-ikkinchi: #5b6660;
    --rang-fon: #fffaf0;
  }
  body { font-family: system-ui, sans-serif; }
  .uchta {
    display: grid;
    grid-template-columns: repeat(3, 1fr);
    gap: 1rem;
    padding: 1rem 0.5rem;
    text-align: center;
  }
  .sahna {
    width: 6rem;
    height: 6rem;
    margin-inline: auto;
    outline: 2px dashed var(--rang-ikkinchi);
    perspective: 250px;
  }
  .karta {
    display: grid;
    place-items: center;
    height: 100%;
    background-color: var(--rang-asosiy);
    color: var(--rang-fon);
    font-weight: bold;
    transform: rotateX(50deg);
  }
  .tepada { perspective-origin: top; }
  .markazda { perspective-origin: center; }
  .pastda { perspective-origin: bottom; }
  p { font-size: 0.8rem; }
</style>
<div class="uchta">
  <div>
    <div class="sahna tepada"><div class="karta">Osh</div></div>
    <p><code>top</code></p>
  </div>
  <div>
    <div class="sahna markazda"><div class="karta">Osh</div></div>
    <p><code>center</code></p>
  </div>
  <div>
    <div class="sahna pastda"><div class="karta">Osh</div></div>
    <p><code>bottom</code></p>
  </div>
</div>

Nimaga qarang: karta va uning burilishi uchalasida bir xil, faqat ko'z ko'chdi. Ko'z tepada (top) bo'lsa, yotqizilgan kartaga yuqoridan qaraymiz — uning yuzi kattaroq ko'rinadi. Ko'z pastda (bottom) bo'lsa, kartaga deyarli yonidan qaraymiz — u yupqalashib, kichrayadi.

Bu transform-origin dan farq qiladi: transform-origin — element qayerdan aylanadi, perspective-origin — tomoshabin qayerdan qaraydi. U faqat perspective xususiyatiga ishlaydi, funksiyaga emas.

4. transform-style: preserve-3d: bolalar ham 3D da

4.1 Muammo: sahna yassilanadi

Kub yasamoqchimiz: oltita tomon, har biri o'z joyiga burilgan. Tomonlar bitta div ichida — shu div ni aylantirsak, butun kub aylanishi kerak.

Lekin odatda element o'z bolalarini yassilaydi: bolalar qanchalik 3D burilgan bo'lmasin, ota ularni o'z tekisligiga surat qilib "bosib" qo'yadi. Keyin shu yassi suratni aylantiradi. Natijada kub o'rniga ustma-ust tushgan kvadratlar ko'rinadi.

transform-style: preserve-3d otaga "bolalaringni yassilama, ular men bilan bitta 3D fazoda yashasin" deydi. Odatiy qiymat — flat.

4.2 «Bahor» choy qutisi

Kub — 3D ning "salom, dunyo" si. Uni «Bahor» ko'k choy qutisi sifatida yasaymiz. Har tomon avval o'z o'qida buriladi, keyin translateZ bilan markazdan tashqariga — kub yarim eniga — suriladi:

html
<style>
  :root {
    --rang-asosiy: #2f6b3a;
    --rang-asosiy-toq: #1a5d1a;
    --rang-urgu: #b4461a;
    --rang-fon: #fffaf0;
  }
  body { font-family: system-ui, sans-serif; }
  .ikki {
    display: flex;
    justify-content: space-around;
    padding: 3rem 1rem;
    text-align: center;
  }
  .sahna {
    width: 6rem;
    height: 6rem;
    perspective: 600px;
  }
  .kub {
    position: relative;
    height: 100%;
    transform-style: preserve-3d;
    transform: rotateX(-25deg) rotateY(35deg);
  }
  .tomon {
    position: absolute;
    inset: 0;
    display: grid;
    place-items: center;
    border: 2px solid var(--rang-fon);
    background-color: var(--rang-asosiy);
    color: var(--rang-fon);
    font-weight: bold;
  }
  .old { transform: translateZ(3rem); }
  .orqa { transform: rotateY(180deg) translateZ(3rem); }
  .ong { transform: rotateY(90deg) translateZ(3rem); }
  .chap {
    transform: rotateY(-90deg) translateZ(3rem);
    background-color: var(--rang-asosiy-toq);
  }
  .tepa {
    transform: rotateX(90deg) translateZ(3rem);
    background-color: var(--rang-urgu);
  }
  .past { transform: rotateX(-90deg) translateZ(3rem); }
  .yassi { overflow: hidden; }
  p { margin-top: 2.5rem; font-size: 0.8rem; }
</style>
<div class="ikki">
  <div>
    <div class="sahna">
      <div class="kub">
        <div class="tomon old">Ko'k choy</div>
        <div class="tomon orqa">5 000</div>
        <div class="tomon ong">so'm</div>
        <div class="tomon chap">«Bahor»</div>
        <div class="tomon tepa">Tepa</div>
        <div class="tomon past">Past</div>
      </div>
    </div>
    <p>✅ <code>preserve-3d</code></p>
  </div>
  <div>
    <div class="sahna">
      <div class="kub yassi">
        <div class="tomon old">Ko'k choy</div>
        <div class="tomon orqa">5 000</div>
        <div class="tomon ong">so'm</div>
        <div class="tomon chap">«Bahor»</div>
        <div class="tomon tepa">Tepa</div>
        <div class="tomon past">Past</div>
      </div>
    </div>
    <p>❌ + <code>overflow: hidden</code></p>
  </div>
</div>

Nimaga qarang: chapda haqiqiy quti — old tomonda "Ko'k choy", chap yonida to'q yashil "«Bahor»", tepada qizg'ish qopqoq. O'ngdagi quti ham xuddi shunday yozilgan, faqat .kub ga overflow: hidden qo'shilgan — va u yassi, burilgan bitta kvadratga aylandi. Ustida hatto orqa tomonning teskari yozuvi ko'rinadi: tomonlar bitta tekislikka ustma-ust "bosildi".

Kubni tuzish tartibi:

  1. .sahna — ko'z: perspective: 600px. U qimirlamaydi.
  2. .kub — preserve-3d va butun qutini burish: biroz tepadan (rotateX(-25deg)) va yondan (rotateY(35deg)).
  3. Har .tomon — position: absolute; inset: 0 bilan hammasi bitta joyda (position). Keyin har biri o'z tomoniga "qaraydi" (rotateY(90deg) — o'ngga) va translateZ(3rem) bilan kub chetiga chiqadi. 3rem — 6rem li qirraning yarmi.

Bu yerda o'tgan darsdagi tartib qoidasi hal qiluvchi: avval burish, keyin siljitish. Tomon burilgach, uning "Z" i endi boshqa tomonga qaraydi — translateZ uni aynan o'sha tomonga suradi.

Tekshirib ko'ring: .ong tomonida rotateY(90deg) translateZ(3rem) o'rniga translateZ(3rem) rotateY(90deg) yozilsa nima bo'ladi?

Javob

Tomon avval ekranga qarab 3rem oldinga chiqadi — ya'ni old tomonning joyiga. Keyin o'sha joyda o'z markazi atrofida 90 gradus buriladi va "old" tomonning o'rtasidan ko'ndalang kesib o'tadi. Kub buziladi. 3D da ham tartib — "avval buril, keyin yur".

4.3 Sahnani nima yassilaydi

overflow: hidden yagona "buzg'unchi" emas. Quyidagilardan biri bo'lsa, preserve-3d yozilgan bo'lsa ham brauzer sahnani yassilaydi (to'liq ro'yxat — MDN'ning "transform-style" sahifasida):

  • overflow — visible dan boshqa qiymat (spetsifikatsiyaga ko'ra clip yassilamasligi kerak, Chrome esa yassilaydi);
  • opacity — 1 dan kichik;
  • filter, clip-path, mask — none dan boshqa (Filterlar, clip-path);
  • isolation: isolate, mix-blend-mode — normal dan boshqa;
  • spetsifikatsiya bo'yicha contain: paint ham (lekin Chrome 154 da biz sinaganda u kubni yassilamadi).

Chrome'da kubni birma-bir tekshirdik: opacity: 0.9, overflow: hidden, overflow: clip, filter: blur(0) (ko'zga hech narsa qilmaydigan filtr!) va isolation: isolate — beshalasida ham kub yassi kvadratga aylandi.

Yodlash shart emas. Qoida bitta: 3D sahna yassilanib qolsa, preserve-3d li elementda shu ro'yxatdan birini qidiring. Ko'pincha u "kubni chiroyli qilish uchun" qo'shilgan opacity yoki overflow: hidden bo'ladi. Yarim shaffoflik kerak bo'lsa — uni otaga emas, har bir tomonga bering.

5. backface-visibility: orqa tomon

Har elementning old va orqa yuzi bor. 180 gradusga burilgan elementni biz orqasidan ko'ramiz — brauzer uni ko'zgudagidek teskari chizadi, xuddi scale(-1, 1) kabi.

backface-visibility: hidden — "orqam sizga qarasa, meni chizma". Ag'dariladigan karta aynan shunga qurilgan:

  • Old yuz: odatdagidek turadi.
  • Orqa yuz: oldindan 180 gradus burib qo'yilgan — biz uning orqasini ko'ramiz, u yashirin.
  • Ikkalasi bitta joyda, ikkalasiga backface-visibility: hidden.
  • Butun kartani 180 gradus aylantirsak: old yuz orqasi bilan qaraydi — yashirinadi, orqa yuz esa to'g'ri tomoni bilan chiqadi.

Kundalik o'xshatish — ikki tomoni bosilgan tashrif qog'ozi. Bir vaqtda faqat bir tomonini ko'rasiz, o'girsangiz — ikkinchisini.

Tekshirib ko'ring: Ag'dariladigan kartada backface-visibility: hidden faqat old tomonga yozildi, orqa tomonga esa yozilmadi. Orqa tomon HTML'da old tomondan keyin turibdi. Karta hali ag'darilmagan — nima ko'rinadi?

Javob

Orqa tomonning ko'zgudagidek teskari yozuvi. Orqa tomon oldindan 180 gradus burilgan — bizga orqasi bilan qaraydi, lekin unga "orqam ko'rinsa, chizma" deyilmagan. Ikkala tomon bitta joyda turibdi, HTML'da keyin kelgan orqa tomon old tomonni yopib qo'yadi (Chrome'da tekshirdik). Shuning uchun hidden ikkala tomonga ham yoziladi.

Baseline ma'lumotiga ko'ra 3D transformlar (perspective, transform-style, backface-visibility bilan birga) 2022-yil martdan hamma asosiy brauzerda bor, 2024-yil sentabrdan esa keng tarqalgan Baseline. Eski maqolalarda -webkit-backface-visibility ni uchratasiz — bu eski Safari uchun yozilgan, bugun kerak emas.

6. «Bahor»: ag'dariladigan menyu kartasi

6.1 Avval — hamma uchun ishlaydigan asos

3D karta chiroyli, lekin uchta guruh uni ko'ra olmaydi:

  • Telefon egalari — sichqoncha yo'q, hover yo'q (Foydalanuvchi afzalliklari).
  • Harakatni kamaytirishni yoqqanlar — aylanish bosh aylantirishi mumkin.
  • Klaviatura bilan yuruvchilar (Bobur) — hover ularga yetib bormaydi.

Shuning uchun Brauzer mosligi darsidagi progressive enhancement: asos — ikki tomon ustma-ust, hammasi o'qiladi. Qo'shimcha — sichqonchali qurilmada va harakat ruxsat bo'lsa, tomonlar bitta joyga yig'iladi va karta ag'dariladi.

Namoyish uchun uchta qisqa class ishlatamiz: aylanma (aylanadigan qism), yuz (old) va orqa.

html
<style>
  :root {
    --rang-asosiy: #2f6b3a;
    --rang-urgu: #b4461a;
    --rang-fon: #fffaf0;
    --rang-matn: #1f2a24;
  }
  body {
    padding: 1rem;
    font-family: system-ui, sans-serif;
    color: var(--rang-matn);
  }
  .taom-karta {
    max-width: 15rem;
    perspective: 60rem;
  }
  .aylanma {
    display: grid;
    gap: 0.5rem;
  }
  .yuz,
  .orqa {
    padding: 1rem;
    border: 2px solid var(--rang-asosiy);
    border-radius: 0.5rem;
    background-color: var(--rang-fon);
  }
  .orqa {
    background-color: var(--rang-asosiy);
    color: var(--rang-fon);
  }
  .orqa a { color: inherit; }
  .taom-nomi { margin: 0; color: var(--rang-asosiy); }
  .narx { color: var(--rang-urgu); font-weight: bold; }

  @media (hover: hover) and (prefers-reduced-motion: no-preference) {
    .aylanma {
      transform-style: preserve-3d;
      transition: rotate 0.6s;
    }
    .yuz,
    .orqa {
      grid-area: 1 / 1;
      backface-visibility: hidden;
    }
    .orqa {
      rotate: y 180deg;
    }
    .taom-karta:hover .aylanma,
    .taom-karta:focus-within .aylanma {
      rotate: y 180deg;
    }
  }
</style>
<article class="taom-karta">
  <div class="aylanma">
    <div class="yuz">
      <h3 class="taom-nomi">Osh</h3>
      <p class="narx">35 000 so'm</p>
      <p>Tarkibi orqa tomonda</p>
    </div>
    <div class="orqa">
      <p>Guruch, sabzi, piyoz, mol go'shti, zira.</p>
      <p><a href="#">Menyuga o'tish</a></p>
    </div>
  </div>
</article>

Nimaga qarang: kompyuterda karta faqat old tomoni bilan turadi — orqa tomon uning ortida yashiringan. Telefonda (sichqonchasiz) yoki harakatni kamaytirish yoqilgan bo'lsa, old va orqa tomon ustma-ust ko'rinadi — hammasi o'qiladi. Kompyuterda sichqonchani kartaga olib boring: karta 0.6 soniyada vertikal o'q atrofida aylanadi va yashil orqa tomon chiqadi. Tab bilan "Menyuga o'tish" havolasiga borsangiz ham karta ag'dariladi.

6.2 Kodni o'qiymiz

  • perspective kartada, aylanish ichkarida. Ko'z — qimirlamaydigan .taom-karta da. Aylanadigan — .aylanma.
  • grid-area: 1 / 1 — ikkala tomon bitta grid katakchasida, ustma-ust (Grid'da joylashtirish). position: absolute dan afzalligi: katakcha balandroq tomonga moslashadi, matn uzun bo'lsa ham karta "kesilmaydi".
  • rotate: y 180deg — alohida rotate xususiyatining 3D shakli: avval o'q (x, y yoki z), keyin burchak. transform: rotateY(180deg) bilan bir xil.
  • Hover .taom-karta da, aylanish .aylanma da. O'tgan darsdagi titrash tuzog'i bu yerda ayniqsa xavfli. 90 gradusda aylanayotgan element eni nolga tushadi. Hover'ni u o'zida ushlasa, har aylanishda "yo'qolib" qolardi.
  • :focus-within — "ichidagi biror element fokusda" (Holat pseudo-klasslari). Bobur Tab bilan havolaga kelsa, karta o'zi ag'dariladi va u nimani fokuslaganini ko'radi.
  • transition: rotate 0.6s — aylanish sakrab emas, 0.6 soniyada silliq bo'lsin. transition ni keyingi darsda to'liq o'rganamiz. Hozir faqat shuni biling: u o'zgarishni sekinlashtiradi.

6.3 Ekran o'quvchi nima eshitadi

backface-visibility: hidden faqat ko'z uchun. Malika NVDA bilan kartaga kelsa, ikkala tomonni ham eshitadi: "Osh, 35 000 so'm, tarkibi orqa tomonda, guruch, sabzi...". Bu yaxshi — tarkib undan yashirilmasligi kerak.

Lekin "tarkibi orqa tomonda" gapi ekran o'quvchida ma'nosiz. Haqiqiy saytda uni faqat ko'zga ko'rinadigan qilish mumkin — aria-hidden="true" bilan (ARIA asoslari). Asosiy qoida: ag'dariladigan kartada muhim narsani faqat orqa tomonga yashirmang. Narx doim oldda bo'lsin.

Tekshirib ko'ring: Stajyor qoidani soddalashtirdi: .aylanma:hover { rotate: y 180deg; }. Kompyuterda sichqonchani kartaning chetiga olib borsa, nima bo'lishi mumkin?

Javob

Karta titraydi. Aylanayotgan .aylanma 90 gradusda eni nolga tushadi — kursor ostidan "qochib ketadi", hover o'chadi, karta orqaga qaytadi va yana kursor ostiga keladi. Hover qimirlamaydigan .taom-karta da tursa, bu muammo yo'q: u aylanmaydi, kursor doim uning ichida.

7. 3D ning qo'shimcha funksiyalari

To'liqlik uchun — kam uchraydi, lekin kodda ko'rasiz:

Funksiya / xususiyat Ma'nosi
translate3d(x, y, z) Uch o'qda birdan siljitish
scale3d(x, y, z), scaleZ() Z bo'yicha kattalashtirish (qalinligi yo'q elementda sezilmaydi; preserve-3d otada esa bolalarning Z siljishini cho'zadi: scaleZ(2) da bolaning translateZ(50px) i 100 px bo'lib ko'rinadi)
rotate3d(1, 1, 0, 45deg) Ixtiyoriy o'q atrofida — birinchi uch son o'q yo'nalishi
matrix3d(...) 16 sonli matritsa — DevTools'da ko'rasiz, qo'lda yozilmaydi
translate: 0 0 50px Alohida xususiyat, uchinchi qiymat — Z
rotate: x 45deg, rotate: 1 1 0 45deg Alohida xususiyat, o'q bilan

Maslahat: Eski maqolalarda transform: translateZ(0) yoki translate3d(0, 0, 0) "sahifani tezlashtirish hiylasi" sifatida uchraydi. U elementni alohida qatlamga chiqaradi. Bugun buning to'g'ri yo'li boshqa, va hiyla o'zi ham xotirani yeydi — Rendering va samaradorlik darsida ko'ramiz. Ko'r-ko'rona nusxalamang.

8. Ko'p uchraydigan xatolar

8.1 Perspektiva yo'q — "3D ishlamayapti"

rotateY(60deg) yozildi, element shunchaki torayib qoldi. Tuzatish: perspective() ni transformning boshiga qo'shing yoki otaga perspective xususiyatini bering.

8.2 Kub yassilanib qoldi

preserve-3d yozilgan, lekin kub bitta kvadrat. Tuzatish: o'sha elementda overflow, opacity, filter yo'qligini tekshiring. DevTools'da ularni birma-bir o'chirib ko'ring (DevTools'da CSS).

8.3 preserve-3d noto'g'ri elementda

preserve-3d 3D bolalari bor elementga yoziladi — kubda .kub ga, kartada .aylanma ga. Uni .sahna ga yozish kubni tiklamaydi: yassilash .kub ning o'zida sodir bo'ladi. preserve-3d meros o'tmaydi — chuqur sahnada har darajaga alohida yoziladi.

8.4 Orqa tomon teskari yozuv bilan ko'rinadi

Karta hali ag'darilmagan, lekin old tomon o'rnida orqa tomonning "ko'zgudagi yozuvi" turibdi (yoki orqa foni shaffof bo'lsa, ag'darilgach old tomonning teskari yozuvi ko'rinadi). Tuzatish: ikkala tomonga ham backface-visibility: hidden. Bittasiga yozilsa, natija tomonlarning HTML tartibiga va fonga bog'liq bo'lib qoladi.

8.5 Faqat hover

Kartaning orqasidagi ma'lumotga telefonda umuman yetib bo'lmaydi. Tuzatish: asos — ikkala tomon ko'rinadi; ag'darish — @media (hover: hover) ichida va :focus-within bilan.

9. Mashqlar

Mashqlarni kurs/mashqlar/06/ papkasida bajaring.

1-mashq (oson): Qopqoq ochiladi

«Bahor» menyusining yuqorisida h2 — "Bugungi taomlar". Uni noutbuk qopqog'idek orqaga 30 gradus yotqizing: pastki cheti joyida qolsin, tepasi ekran ichiga ketsin. Ko'z 600 piksel masofada.

Ishora: qaysi o'q — gorizontal («Uch o'q» jadvali). Pastki chet joyida qolishi uchun — 2D transformlar darsidagi transform-origin. Musbat rotateX tepani ekran ichiga yotqizadimi yoki o'zingizga? Sinab ko'ring.

Yechim
css
h2 {
  transform-origin: bottom;
  transform: perspective(600px) rotateX(30deg);
}

Natija:

html
<style>
  body { padding: 1rem; font-family: system-ui, sans-serif; }
  h2 {
    margin: 0;
    padding: 1rem;
    background-color: #2f6b3a;
    color: #fffaf0;
    text-align: center;
    transform-origin: bottom;
    transform: perspective(600px) rotateX(30deg);
  }
</style>
<h2>Bugungi taomlar</h2>
<p>Osh, lag'mon, manti — har kuni 7:00 dan.</p>

Musbat rotateX elementning tepasini ekran ichiga yotqizadi: yashil blok tepasi torayib, pastga tomon kengaygan trapetsiyaga o'xshaydi. transform-origin: bottom pastki chetni "lo'la" qildi — u paragraf bilan orasidagi masofa o'zgarmadi. Manfiy qiymatda tepa sizga qarab egiladi.

2-mashq (o'rta): Galereyani sahnaga aylantiring

Uchta taom kartasi flex qatorda turibdi. Har biriga transform: perspective(700px) rotateY(20deg) yozilgan. Dizayner: "kartalar bitta devorda turgandek ko'rinsin, har biri alohida emas" dedi.

  1. Kodni qanday o'zgartirasiz?
  2. Ko'zni sahnaning chap chetiga qo'ying. Kartalar qanday o'zgaradi?

Ishora: "Umumiy sahna" bo'limi.

Yechim
css
.qator {
  display: flex;
  gap: 1rem;
  perspective: 700px;
  perspective-origin: left;
}

.qator .taom-karta {
  transform: rotateY(20deg);
}
  1. perspective() funksiyasi kartalardan olib tashlanadi, perspective xususiyati otaga — .qator ga yoziladi. Endi uchala karta bitta ko'z bilan ko'riladi.
  2. perspective-origin: left bilan ko'z chap chetda. Chapdagi kartaga ko'z deyarli ro'para — u eng kam buzilgan. O'ngga borgan sari kartalar ko'proq "yon tomondan" ko'rinadi. .qator — namoyish nomi, haqiqiy «Bahor» menyusida ota element nomi o'z HTML'ingizdagiga qarab bo'ladi.

3-mashq (qiyin): Ikki tomonli aksiya kartasi

Aksiya kartasi: old tomonda "Payshanba — osh kuni!", orqa tomonda "Har payshanba osh 10% arzon: 31 500 so'm". Talablar:

  1. Asos: ikkala tomon ustma-ust ko'rinadi.
  2. Sichqonchali qurilmada va harakat ruxsat bo'lsa — karta gorizontal o'q atrofida (tepadan pastga) ag'dariladi.
  3. Klaviatura uchun: kartaga tabindex="0" berilgan, fokusda ham ag'dariladi.
  4. Orqa tomonda matn teskari chiqmasin.

Ishora: namunadagi rotate: y 180deg ni boshqa o'qqa almashtiring — lekin ikkala joyda: orqa tomonning boshlang'ich burilishida ham, hover'da ham. tabindex="0" li elementning o'zi fokuslanadi — :focus-within o'zini ham qamraydi.

Yechim
html
<style>
  :root {
    --rang-asosiy: #2f6b3a;
    --rang-urgu: #b4461a;
    --rang-fon: #fffaf0;
  }
  body { padding: 1rem; font-family: system-ui, sans-serif; }
  .karta {
    max-width: 16rem;
    perspective: 50rem;
  }
  .aylanma { display: grid; gap: 0.5rem; }
  .yuz,
  .orqa {
    padding: 1rem;
    border-radius: 0.5rem;
    background-color: var(--rang-urgu);
    color: var(--rang-fon);
    font-weight: bold;
  }
  .orqa { background-color: var(--rang-asosiy); }
  p { margin: 0; }

  @media (hover: hover) and (prefers-reduced-motion: no-preference) {
    .aylanma {
      transform-style: preserve-3d;
      transition: rotate 0.6s;
    }
    .yuz,
    .orqa {
      grid-area: 1 / 1;
      backface-visibility: hidden;
    }
    .orqa { rotate: x 180deg; }
    .karta:hover .aylanma,
    .karta:focus-within .aylanma {
      rotate: x 180deg;
    }
  }
</style>
<div class="karta" tabindex="0">
  <div class="aylanma">
    <p class="yuz">Payshanba — osh kuni!</p>
    <p class="orqa">Har payshanba osh 10% arzon: 31 500 so'm</p>
  </div>
</div>
  • Ikki joyda ham x: orqa tomon oldindan rotate: x 180deg bilan "yotqizilgan", hover'da butun .aylanma ham x bo'yicha aylanadi. Bittasi y qolsa, orqa tomon ostin-ustun chiqardi — ikki aylanish bir-birini "yopmaydi".
  • tabindex="0" — Klaviatura bilan boshqaruv darsidan: element Tab tartibiga kiradi. :focus-within element o'zi fokusda bo'lganda ham ishlaydi.
  • Chegara radiusi ikkala tomonda — ag'darilganda burchaklar bir xil.
  • 31 500 — 35 000 ning 90 foizi.

4-mashq: Portfolio qadami — bosh sahifa rasmiga chuqurlik

Yakuniy loyiha darsida bosh sahifa keng ekranda ikki ustunli "rasm"ga aylangan edi: chapda matn, o'ngda ish joyi rasmi. Rasmga yengil 3D ko'rinish bering: u matnga qarab biroz burilgan bo'lsin, sichqoncha kelganda esa to'g'rilansin.

  1. Faqat keng ekranda (mavjud @media (width >= 40rem) bloki ichida): rasm vertikal o'q atrofida -10deg ga burilsin, ko'z 50rem masofada.
  2. Sichqonchali qurilmada va harakat ruxsat bo'lsa, hover'da rasm to'g'rilansin.
  3. 768 va 1280 pikselda tekshiring: gorizontal skroll paydo bo'lmadimi? Telefon enida rasm tekis qoldimi?

Ishora: bitta element — demak perspective() funksiyasi. Rasmning qaysi cheti sizga yaqinlashadi: manfiy rotateY da o'ng cheti. Skrollni Yakuniy loyiha darsidagi Console tekshiruvi bilan o'lchang.

Yechim

asosiy.css dagi "4. Layout" izoh-bo'limidagi mavjud blokka, rasm qoidasiga bitta qator:

css
@media (width >= 40rem) {
  /* ... bosh sahifa to'ri o'zgarishsiz ... */

  /* Rasm matnga qarab burilgan (3D transformlar darsi) */
  main:has(> img) > img {
    grid-area: rasm;
    transform: perspective(50rem) rotateY(-10deg);
  }
}

"6. Afzalliklar va qurilma" bo'limidagi harakat blokiga (2D transformlar darsida qo'shilgan):

css
@media (hover: hover) and (prefers-reduced-motion: no-preference) {
  a[href^="https://"]:hover::after {
    translate: 0.125em -0.125em;
  }

  main > img:hover {
    transform: none;
  }
}

Bosh sahifa to'rini Chrome'da qayta yig'ib o'lchadik. 1280 pikselda rasm 259×173: burilgach o'ng (yaqin) cheti 178 pikselgacha o'sdi, chap cheti kichraydi — rasm matnga qarab "o'girilgan". O'ng cheti main dan atigi 2 piksel chiqadi, sahifa chetigacha esa kamida 1rem bor.

640, 768 va 1280 pikselda gorizontal skroll chiqmadi. Telefon enida media query ishlamaydi — rasm tekis.

To'rt nozik joy:

  • Nega perspective() funksiyasi? Rasm bitta — sahna kerak emas. Otaga (main) perspective yozish butun sahifa matnini ham "sahna"ga qo'shardi.
  • Hover sakrab o'zgaradi. Silliq to'g'rilanishni keyingi darsda qo'shamiz.
  • Hover va harakat bitta rasmda. Bu — 2D transformlar darsidagi titrash naqshi. Burilgan rasmning o'ng cheti 178 piksel baland, tekis rasm — 173. Kursor o'ng burchaklardagi shu ~2.5 piksellik chiziqda tursa, hover yoqilib-o'chishi mumkin — chiziq juda ingichka, shuning uchun bu yerda shunday qoldiramiz. Burchak kattaroq bo'lsa, rasmni o'ramga (masalan figure) oling va hover'ni o'ramga bering.
  • transform stacking context yaratadi (z-index). Rasm atrofida absolute yoki fixed element yo'q — muammo yo'q. Keyinchalik qo'shsangiz, eslang.

10. Real ishda

  • Ag'dariladigan kartalar — o'quv platformalaridagi "so'z kartochkalari" (old tomonda so'z, orqada tarjima), narx jadvallari, jamoa a'zolari kartalari.
  • Mahsulot ko'rinishi — onlayn do'konlarda qutini aylantirib ko'rsatish; murakkabi WebGL va Three.js kabi kutubxonalar bilan qilinadi (kursda kerak bo'lsa alohida ko'ramiz, hozir bilish shart emas).
  • Sahifa o'tishlari — 3D "varaqlash" effektlari. Bugun ular View Transitions bilan birga ishlatiladi.
  • Ehtiyotkorlik — 3D effektlar tez "eskiradi" va harakatga sezgir odamlarni bezovta qiladi. Tajribali dizaynerlar ularni kam va ma'noli joyda ishlatadi (Harakat etikasi).
  • Intervyuda so'raladi: "perspective xususiyati va funksiyasining farqi?", "Ag'dariladigan kartani qanday qilasiz?", "Nega preserve-3d ishlamay qolishi mumkin?"

Xulosa

  • Z o'qi — ekrandan sizga qarab. rotateX, rotateY — 3D burish, translateZ — yaqinlashish/uzoqlashish.
  • Perspektivasiz 3D yassi ko'rinadi: perspective() transformning boshida yoki otada perspective xususiyati.
  • Kichik perspektiva — kuchli buzilish; tabiiy qiymat taxminan 600–1000 piksel.
  • transform-style: preserve-3d bolalarni 3D da saqlaydi; overflow, opacity, filter uni yassilaydi.
  • backface-visibility: hidden ikkala tomonga — ag'dariladigan karta asosi.
  • 3D effekt — qo'shimcha: asos hamma uchun o'qiladigan bo'lsin, ag'darish hover va prefers-reduced-motion sharti bilan.

Keyingi dars: Transition va timing funksiyalari — holatlar orasidagi o'zgarishni silliq qilamiz va harakatga "xarakter" beramiz.

Manbalar

  • MDN: "perspective", "perspective-origin", "transform-style", "backface-visibility", "Using CSS transforms" — developer.mozilla.org
  • W3C: "CSS Transforms Module Level 2" (3D transformlar, yassilash qoidalari) — w3.org/TR/css-transforms-2
  • web.dev: "Learn CSS — Transforms" — web.dev/learn/css
6-qism. CSS: harakat, zamonaviy CSS va dizayn · 2-dars yakunlandi

CSS 3D transform: perspektiva, preserve-3d va ag'dariladigan karta

23 daqvaqt
0belgi
Keyingi dars: CSS transition: holatlar orasida silliq o'tish va timing funksiyalari
Telegram'da
Darsda xato koʻrdingizmi?

Izohlar · 0