TypeScript'ni o'rnatish va ishga tushirish: tsc, tsconfig.json va Node 24

Qisqacha: TypeScript loyihaga npm install --save-dev typescript bilan o'rnatiladi va npx tsc buyrug'i bilan ishlaydi. npx tsc --init sozlama fayli — tsconfig.json ni yaratadi. npx tsc kodni tekshirib, .js fayllarni yozadi; npx tsc --noEmit faqat tekshiradi. Node 24 esa .ts faylni to'g'ridan-to'g'ri ishga tushira oladi (node index.ts), lekin turlarni tekshirmaydi — faqat o'chirib tashlaydi.

Bu darsda

• TypeScript 7.0.2 ni loyihaga o'rnatasiz va npx tsc bilan versiyasini tekshirasiz.
• npx tsc --init bilan tsconfig.json yaratasiz va undagi asosiy qatorlarni tushunasiz.
• .ts faylni tsc bilan JavaScript'ga aylantirasiz va natijani Node'da ishga tushirasiz.
• tsc, tsc --noEmit, node fayl.ts va tsx farqini — kim tekshiradi, kim bajaradi — ayta olasiz.
• TS Playground'da kodni o'rnatishsiz sinaysiz.

Oldin bilishingiz kerak: Nega TypeScript, npm'ga birinchi qadam, JSDoc va // @ts-check, Birinchi avtomatik test.

1. Nega bu kerak?

Oldingi darsda TypeScript «Bahor» kassasidagi ikki xatoni kod ishga tushmasdan topdi. Lekin biz kodni faqat saytdagi bloklarda va Playground'da ko'rdik. Endi uni o'z kompyuteringizda ishlatamiz.

Bitta muammo bor: brauzer ham, Node ham asli JavaScript'ni bajaradi. .ts faylni ishga tushirishning uch yo'li bor:

flowchart TB
  A["index.ts"] --> B["npx tsc<br/>tekshiradi + .js yozadi"]
  B --> C["dist/index.js"]
  C --> D["node yoki brauzer"]
  A --> E["node index.ts<br/>turlarni o'chirib bajaradi"]
  A --> F["TS Playground<br/>brauzerda sinash"]

Sxemaga qarang: faqat chap yo'l — tsc — turlarni tekshiradi. O'rtadagi node index.ts tez, lekin tekshirmaydi. Bugun uchalasini ham sinaymiz va qaysi biri qachon kerakligini aniqlaymiz.

Hayotiy o'xshatish: tsc — oshxonadagi tekshiruvchi oshpaz. U har taomni tatib ko'radi va keyin mijozga chiqaradi. node index.ts esa ofitsiant: taomni darhol olib chiqadi, lekin tatib ko'rmaydi. Ikkalasi ham kerak — faqat bir-birining ishini qilmaydi.

2. TypeScript'ni o'rnatish

2.1 Loyiha papkasi

kurs/mashqlar/15/02-ornatish/ papkasini yarating va terminalda shu papkaga kiring. Avval package.json (npm'ga birinchi qadam):

npm init -y
npm pkg set type=module

• npm init -y — standart package.json yaratadi.
• npm pkg set type=module — package.json ga "type": "module" yozadi. npm 11 npm init -y da "type": "commonjs" qo'yadi. Biz esa 10-qismdan beri ES modullar bilan ishlaymiz — import/export.

2.2 typescript paketi

npm install --save-dev --save-exact typescript@7.0.2

Bu buyruqni JSDoc va // @ts-check darsida vazifalar uchun ham bergan edingiz. Bayroqlarni eslaymiz:

• --save-dev (qisqasi -D) — paket faqat dasturchiga kerak. Foydalanuvchining brauzeriga TypeScript yetib bormaydi: unga tayyor .js boradi.
• --save-exact — package.json ga aniq 7.0.2 yoziladi, ^7.0.2 emas. Jamoadagi hamma bir xil kompilyator bilan ishlaydi.

Natija:

added 2 packages, and audited 3 packages in 2s

found 0 vulnerabilities

Ikki paket? Biri — typescript, ikkinchisi — @typescript/typescript-win32-x64 (Windows uchun; Mac yoki Linux'da nomi boshqa). Ikkinchisining ichida tsc.exe turibdi — 24,5 MB lik tayyor dastur. TypeScript 7 kompilyatori Go tilida yozilgan va har operatsion tizim uchun alohida yig'ilgan. npm sizning tizimingizga mosini o'zi tanlaydi.

2.3 npx tsc --version

npx tsc --version

Version 7.0.2

npx — "shu loyihaning node_modules idagi buyruqni ishga tushir". Shuning uchun tsc ni kompyuterga global o'rnatish shart emas: har loyiha o'z versiyasini ishlatadi. Bir loyiha TypeScript 6 da, boshqasi 7 da bo'lishi mumkin — ular to'qnashmaydi.

Diqqat: npx tsc ni typescript o'rnatilmagan papkada yozsangiz, npm internetdan boshqa paketni yuklaydi — 2.0.4 versiyali eskirgan tsc paketini. U faqat ogohlantirish chiqaradi: This is not the tsc command you are looking for. Avval npm install, keyin npx tsc.

2.4 TypeScript 7 haqida bir necha fakt

• TypeScript 7.0 2026-yil 8-iyulda chiqdi. Kompilyator JavaScript'dan Go tiliga qayta yozildi. Sinov versiyalarida u tsgo deb atalardi (@typescript/native-preview paketi), 7.0 da oddiy tsc bo'ldi.
• TypeScript 6.0 (2026-yil 23-mart) — JavaScript'da yozilgan oxirgi versiya, 5.9 dan 7.0 ga ko'prik. strict ni standart holda yoqish kabi o'zgarishlar shu versiyada boshlangan.
• Tezlik farqi katta. Microsoft o'lchovida to'liq tekshiruv 8–12 baravar tezlashgan:

Grafikdagi loyihalar — juda katta kod bazalari. Kichik vazifalar da tsc --noEmit ni biz ham o'lchadik: TypeScript 7 — taxminan 0,4 s, TypeScript 6.0.3 — taxminan 1,2 s. Kichikda farq soniya ulushlarida, kattada — daqiqalarda.

Tekshirib ko'ring: Nega TypeScript --save-dev bilan o'rnatiladi, oddiy dependency sifatida emas?

3. tsconfig.json: tsc --init

3.1 Sozlama faylini yaratish

12/39 da sozlama jsconfig.json da edi. TypeScript loyihasida uning nomi — tsconfig.json. Uni qo'lda yozish shart emas:

npx tsc --init

Created a new tsconfig.json

You can learn more at https://aka.ms/tsconfig

Yaratilgan fayl (TypeScript 7.0.2):

{
  // Visit https://aka.ms/tsconfig to read more about this file
  "compilerOptions": {
    // File Layout
    // "rootDir": "./src",
    // "outDir": "./dist",

    // Environment Settings
    // See also https://aka.ms/tsconfig/module
    "module": "nodenext",
    "target": "esnext",
    "types": [],
    // For nodejs:
    // "lib": ["esnext"],
    // "types": ["node"],
    // and npm install -D @types/node

    // Other Outputs
    "sourceMap": true,
    "declaration": true,
    "declarationMap": true,

    // Stricter Typechecking Options
    "noUncheckedIndexedAccess": true,
    "exactOptionalPropertyTypes": true,

    // Style Options
    // "noImplicitReturns": true,
    // "noImplicitOverride": true,
    // "noUnusedLocals": true,
    // "noUnusedParameters": true,
    // "noFallthroughCasesInSwitch": true,
    // "noPropertyAccessFromIndexSignature": true,

    // Recommended Options
    "strict": true,
    "jsx": "react-jsx",
    "verbatimModuleSyntax": true,
    "isolatedModules": true,
    "noUncheckedSideEffectImports": true,
    "moduleDetection": "force",
    "skipLibCheck": true,
  }
}

Bugun hammasini bilish shart emas. Bu oddiy JSON emas: unda // izohlar va oxirgi vergul bor. TypeScript bunga ruxsat beradi (oddiy JSON.parse esa xato berardi).

3.2 Hozir bilish kerak bo'lgan qatorlar

Qolganlari — keyingi darslar uchun: noUncheckedIndexedAccess va boshqa qat'iy bayroqlar — Strict bayroqlar oilasi, verbatimModuleSyntax — Modullar TypeScript'da, jsx — React (17-qism, hozir bilish shart emas). Butun faylni tsconfig.json chuqur darsida qatorma-qator o'qiymiz.

Endi bitta o'zgarish qilamiz: "File Layout" ostidagi ikki qatorning boshidagi // ni o'chiring:

    "rootDir": "./src",
    "outDir": "./dist",

Endi manba kod src/ papkasida, tsc natijasi dist/ papkasiga tushadi. dist — "distribution", ya'ni "tarqatiladigan" nusxa.

Tekshirib ko'ring: Hozir npx tsc ni ishga tushirsak, nima bo'ladi? (src/ hali bo'sh.)

error TS18003: No inputs were found in config file '…/02-ornatish/tsconfig.json'. Specified 'include' paths were '["**/*"]' and 'exclude' paths were '["…/02-ornatish/dist"]'.

4. Birinchi kompilyatsiya

4.1 src/index.ts

src/index.ts faylini yarating. Oldingi darsdagi addTip ni olamiz:

// «Bahor» kassasi: buyurtma summasi va choy puli
function addTip(total: number, tip: number): number {
  return total + tip;
}

const total = 35000 * 2 + 5000 * 2;
console.log(`Jami: ${total} so'm`);
console.log(`Choy puli bilan: ${addTip(total, 8000)} so'm`);

VS Code .ts faylni ochishingiz bilan uni tekshira boshlaydi. Hech narsa o'rnatmasdan ham noto'g'ri tur ostida qizil chiziq ko'rinadi — xuddi 12/39 dagi // @ts-check kabi.

4.2 npx tsc

npx tsc

Hech narsa chiqmadi — bu yaxshi belgi. tsc xato topmasa, jim turadi. dist/ papkasiga qarang:

dist/
  index.d.ts
  index.d.ts.map
  index.js
  index.js.map

To'rtta fayl, lekin bizga hozir bittasi kerak:

.d.ts fayllarni Declaration fayllari darsida o'rganamiz. Ular keraksiz bo'lsa, tsconfig.json da "declaration": false va "declarationMap": false qilsangiz yetadi.

4.3 Natijani o'qiymiz va ishga tushiramiz

dist/index.js:

// «Bahor» kassasi: buyurtma summasi va choy puli
function addTip(total, tip) {
    return total + tip;
}
const total = 35000 * 2 + 5000 * 2;
console.log(`Jami: ${total} so'm`);
console.log(`Choy puli bilan: ${addTip(total, 8000)} so'm`);
export {};
//# sourceMappingURL=index.js.map

Turlar o'chdi — oldingi darsdagi type erasure. Oxirida ikki yangi qator:

• export {}; — tsconfig.json dagi "moduleDetection": "force" har faylni modul deb hisoblaydi. Bo'sh export faylni modul qilib belgilaydi. Zarari yo'q.
• //# sourceMappingURL=… — .js.map faylga ishora. DevTools xatoni .ts dagi qatorda ko'rsatishi uchun.

Ishga tushiramiz:

node dist/index.js

Jami: 80000 so'm
Choy puli bilan: 88000 so'm

Ishladi. dist/ dagi faylni qo'lda tahrirlamang: keyingi npx tsc uni qayta yozib yuboradi.

5. Xato bo'lganda: tsc va tsc --noEmit

5.1 Kompilyator xabari terminalda

Oldingi darsdagi xatoni qaytaramiz. src/index.ts da choy puli formadan satr bo'lib keladi:

// «Bahor» kassasi: buyurtma summasi va choy puli
function addTip(total: number, tip: number): number {
  return total + tip;
}

const total = 35000 * 2 + 5000 * 2;
const tip = "8000"; // formadan keldi — satr
console.log(`Jami: ${total} so'm`);
console.log(`Choy puli bilan: ${addTip(total, tip)} so'm`);

Xato:

TS2345: Argument of type 'string' is not assignable to parameter of type 'number'.

Terminalda npx tsc buni batafsilroq ko'rsatadi:

src/index.ts:9:47 - error TS2345: Argument of type 'string' is not assignable to parameter of type 'number'.

9 console.log(`Choy puli bilan: ${addTip(total, tip)} so'm`);
                                                ~~~


Found 1 error in src/index.ts:9

O'qilishi:

• src/index.ts:9:47 — fayl, 9-qator, 47-ustun. VS Code terminalida bu yozuvni Ctrl bilan bossangiz, fayl shu joyda ochiladi.
• error TS2345: … — xato kodi va xabar. Tarjimasi oldingi darsdan tanish: "satrni son kutilgan parametrga berib bo'lmaydi".
• Pastda — qatorning o'zi, ~~~ bilan aynan tip belgilangan.
• Found 1 error — jami 1 ta xato.

Terminalda rang ham bo'ladi: fayl nomi — moviy, error — qizil. 12/39 dagi price.js(14,24): … shakli esa — tsc chiqishi terminalga emas, faylga yoki boshqa dasturga ketganda (masalan CI'da).

5.2 Tuzoq: xato bo'lsa ham .js yozildi

Endi dist/ ga qarang — index.js yangilangan! Ishga tushiramiz:

Jami: 80000 so'm
Choy puli bilan: 800008000 so'm

Ha, tsc xatoni ko'rsatdi, lekin JavaScript'ni baribir yozdi. Bu standart xulq: TypeScript "xato bor, lekin mana sizga kod — o'zingiz hal qiling" deydi. Chiqish kodi esa 2 — "xato bor, fayllar yozildi".

Xato bo'lganda hech narsa yozilmasligi uchun tsconfig.json ga bitta bayroq qo'shiladi:

    "noEmitOnError": true,

Endi xato bo'lsa dist/ ga tegilmaydi va chiqish kodi 1 bo'ladi. Buni 2-mashqda o'zingiz tekshirasiz.

5.3 Faqat tekshirish: tsc --noEmit

Ba'zan fayl kerak emas — faqat "xato bormi?" degan javob kerak:

npx tsc --noEmit

Chiqish o'sha xabar, lekin dist/ ga hech narsa yozilmaydi, chiqish kodi — 1. Bu buyruqni 12/39 dan bilasiz: vazifalar dagi npm run tip aynan shu. CI ham shuni ishlatadi: xato bor — chiqish kodi 0 emas — tekshiruv qizil.

Tekshirib ko'ring: npx tsc xato topdi va "Found 1 error" dedi. dist/index.js eski holatda qoldimi?

6. Node 24: node index.ts

6.1 To'g'ridan-to'g'ri ishga tushirish

Node 24 .ts faylni o'zi o'qiy oladi:

node src/index.ts

Jami: 80000 so'm
Choy puli bilan: 800008000 so'm

Ishladi — va xato natijani jim chiqardi! Chiqish kodi 0, hech qanday ogohlantirish yo'q.

Node turlarni tekshirmaydi. U ularni bo'sh joy bilan almashtirib (o'chirib) tashlaydi va qolgan JavaScript'ni bajaradi. Bu type stripping ("turlarni sidirib tashlash") deyiladi. Turlar bo'sh joyga aylangani uchun qator va ustun raqamlari o'zgarmaydi: xato bo'lsa, Node sizning .ts faylingizdagi aniq qatorni ko'rsatadi.

Bu imkoniyat tarixi (nodejs.org hujjatidan):

Biz Node 24.21.0 da ishlaymiz — hech qanday bayroq kerak emas.

6.2 Node nimani bajarmaydi

Node faqat "o'chirib tashlash mumkin" bo'lgan sintaksisni tushunadi. TypeScript'da esa JavaScript'ga kod qo'shadigan bir nechta imkoniyat bor. Eng mashhuri — enum:

enum OrderStatus {
  New,
  Ready,
}
console.log(OrderStatus.Ready); // 1

tsc bu kodni xatosiz qabul qiladi. Uni src/status.ts ga yozib, node src/status.ts bilan ishga tushirsak, Node 24 to'xtaydi:

SyntaxError [ERR_UNSUPPORTED_TYPESCRIPT_SYNTAX]: TypeScript enum is not supported in strip-only mode

Tarjimasi: "TypeScript enum i faqat-o'chirish rejimida qo'llab-quvvatlanmaydi". enum ni o'chirib tashlab bo'lmaydi — undan JavaScript obyekti yasash kerak. enum nima va nega vazifalar da u ishlatilmasligini enum va uning muqobillari darsida ko'ramiz. TypeScript'da shunday kodni oldindan taqiqlaydigan bayroq ham bor — erasableSyntaxOnly.

Yana ikki farq:

• Node tsconfig.json ni o'qimaydi. Unga sozlama ta'sir qilmaydi.
• Boshqa .ts faylni import qilganda kengaytma aniq yoziladi: import { addTip } from "./tip.ts". Bu haqda 3-mashqda.

6.3 tsx

Node'da type stripping paydo bo'lishidan oldin .ts ni bajarish uchun boshqa vositalar ishlatilgan. Eng mashhuri — tsx:

npx tsx@4.23.15 src/index.ts

Birinchi marta npx paketni yuklashga ruxsat so'raydi — y ni bosing. tsx ham turlarni tekshirmaydi, lekin enum ni ham bajaradi va tsconfig.json dagi ba'zi sozlamalarni o'qiydi. Eski loyihalarda tsx yoki ts-node ni ko'p uchratasiz. Yangi loyihada Node 24 ning o'zi ko'pincha yetarli.

Tekshirib ko'ring: node src/index.ts "800008000" chiqardi va xato bermadi. Demak, Node'da TypeScript ishlamaydimi?

7. TS Playground

O'rnatishsiz sinash uchun — TypeScript Playground: typescriptlang.org/play. Bu TypeScript jamoasining rasmiy onlayn muharriri:

• chapda — .ts kod, xato ostida qizil chiziq;
• o'ngda — .JS yorlig'ida tsc chiqargan JavaScript, Errors yorlig'ida xatolar ro'yxati;
• "TS Config" menyusida strict kabi bayroqlarni yoqib-o'chirish mumkin;
• kodni havola qilib yuborish mumkin — havolada kodning o'zi saqlanadi.

Saytimizda har ```ts blok ostidagi «TS Playground'da ochish» havolasi kodni aynan shu yerda ochadi. Blok ostidagi «Ishga tushir» tugmasi esa Node kabi ishlaydi: turlarni o'chiradi va bajaradi, tekshirmaydi. Xatoni ko'rish uchun — Playground.

8. Qaysi biri qachon

TypeScript bilan ishlashda ikki alohida ish bor: tekshirish va bajarish. Vositalar shu ikki ishni turlicha bo'lib oladi:

Kundalik ish tartibi:

1. Yozish paytida — VS Code qizil chiziqlari.
2. Tez sinash va testlar — node fayl.ts, node --test.
3. Commit va CI'dan oldin — npx tsc --noEmit (npm run tip).
4. Saytga chiqarish — npx tsc → dist/.

Katta frontend loyihalarda .js ni ko'pincha tsc emas, tezroq vositalar (esbuild, Vite) yozadi, tsc esa faqat tekshiradi. Bu bo'linishni Build: tsc, bundler'lar va tsgo darsida ko'ramiz.

9. Ko'p uchraydigan xatolar

9.1 TS18003: No inputs were found

tsconfig.json bor, lekin .ts fayl yo'q (yoki u include dan tashqarida). Tuzatish: fayl src/ ichida va kengaytmasi .ts ekanini tekshiring.

9.2 "Node ishga tushirdi — demak, turlar to'g'ri"

Yo'q. node fayl.ts turlarni tekshirmaydi — «Node 24» bo'limidagi "800008000" shuni ko'rsatdi. Tekshiruv — faqat tsc.

9.3 dist/ ni git'ga qo'shish

dist/ — tsc yasagan nusxa, uni har kim o'zida yasaydi. Git'da manba (src/) saqlanadi, dist/ esa .gitignore ga yoziladi — xuddi node_modules/ kabi.

10. Mashqlar

1-mashq (oson): O'z kompyuteringizda

Darsdagi qadamlarni kurs/mashqlar/15/02-ornatish/ da takrorlang: npm init -y, type=module, TypeScript 7.0.2, tsc --init, rootDir/outDir, src/index.ts, npx tsc, node dist/index.js. Keyin javob bering: src/index.ts dagi addTip(total, 8000) ni addTip(total) ga o'zgartirsangiz, tsc nima deydi?

function addTip(total: number, tip: number): number {
  return total + tip;
}

console.log(addTip(80000));

TS2554: Expected 2 arguments, but got 1.

2-mashq (o'rta): Chiqish kodlari

src/index.ts ga choy puli satr bo'lgan versiyani qo'ying (const tip = "8000"). Har buyruqdan keyin echo $? bilan chiqish kodini ko'ring va bo'sh joylarni to'ldiring.

• Oddiy npx tsc: chiqish kodi [:2], dist/ yangilandimi — [:ha].
• Faqat tekshirish, npx tsc --noEmit: chiqish kodi .
• Node bilan, node src/index.ts: chiqish kodi .

Keyin tsconfig.json ga "noEmitOnError": true qo'shing, dist/ ni o'chiring va npx tsc ni qayta ishga tushiring.

npx tsc; echo $?            # 2 — xato bor, dist/ yozildi
npx tsc --noEmit; echo $?   # 1 — xato bor, hech narsa yozilmadi
node src/index.ts; echo $?  # 0 — "800008000", tekshiruv yo'q

3-mashq (qiyin): Modul, skriptlar va test

addTip ni alohida modulga chiqaring va unga test yozing.

1. src/tip.ts — export function addTip(…). Choy puli manfiy bo'lsa — RangeError("Choy puli manfiy bo'lishi mumkin emas").
2. src/index.ts — import { addTip } from "./tip.ts";.
3. test/tip.test.js — ikki test (node:test va assert): qo'shish va manfiy qiymatda RangeError. Test fayli JavaScript bo'lib qoladi, ../src/tip.ts ni Node o'zi o'qiydi.
4. package.json skriptlari: build (tsc), tip (tsc --noEmit), start (node dist/index.js), test (node --test).

Ishora: npx tsc importdagi .ts kengaytmasiga xato beradi. Xabarni o'qing — kerakli bayroqning nomi xabarning ichida. Lekin u bayroq faqat tekshiradi, dist/index.js ichida esa import .js ga aylanishi kerak. Buning uchun boshqa bayroq bor: rewriteRelativeImportExtensions.

// Choy puli: summaga qo'shiladi, manfiy bo'lishi mumkin emas
export function addTip(total: number, tip: number): number {
  if (tip < 0) {
    throw new RangeError("Choy puli manfiy bo'lishi mumkin emas");
  }
  return total + tip;
}

// «Bahor» kassasi: buyurtma summasi va choy puli
import { addTip } from "./tip.ts";

const total = 35000 * 2 + 5000 * 2;
console.log(`Jami: ${total} so'm`);
console.log(`Choy puli bilan: ${addTip(total, 8000)} so'm`);

src/index.ts:2:24 - error TS5097: An import path can only end with a '.ts' extension when 'allowImportingTsExtensions' is enabled.

2 import { addTip } from "./tip.ts";
                         ~~~~~~~~~~


Found 1 error in src/index.ts:2

    "rootDir": "./src",
    "outDir": "./dist",
    "rewriteRelativeImportExtensions": true,
    "noEmitOnError": true,

import { test } from "node:test";
import assert from "node:assert/strict";
import { addTip } from "../src/tip.ts";

test("choy puli summaga qo'shiladi", () => {
  assert.equal(addTip(80000, 8000), 88000);
});

test("manfiy choy puli — RangeError", () => {
  assert.throws(() => addTip(80000, -1), RangeError);
});

  "scripts": {
    "build": "tsc",
    "tip": "tsc --noEmit",
    "start": "node dist/index.js",
    "test": "node --test"
  },

✔ choy puli summaga qo'shiladi (0.6825ms)
✔ manfiy choy puli — RangeError (0.3798ms)
ℹ tests 2
ℹ suites 0
ℹ pass 2
ℹ fail 0
ℹ cancelled 0
ℹ skipped 0
ℹ todo 0
ℹ duration_ms 113.6737

git add 15/02-ornatish 15/XATOLAR.md
git commit -m "15/02: tsc build, noEmitOnError, tip moduli va testlari"

4-mashq: Vazifalar qadami — tsc bilan build

vazifalar 12/39 dan beri tsc bilan tekshiriladi (npm run tip, 9 modulda // @ts-check). Endi tsc uni yig'adi ham: dist/ ga JavaScript yozadi, GitHub Pages esa dist/ ni joylaydi. Hali bitta ham .ts fayl yo'q — bu qadam faqat "quvur"ni quradi. Keyingi darslarda modullar birma-bir .ts ga o'tadi va shu quvurdan o'tadi.

• Branch: chore/tsc-build
• Commit: chore: tsc bilan build — dist/, allowJs; Pages dist'ni joylaydi, tanasi: jsconfig.json → tsconfig.json; sw VERSIYA v5-1

1. jsconfig.json → tsconfig.json (git mv): noEmit olib tashlanadi, checkJs: false, rootDir: ".", outDir: "dist", include: ["assets/js"], exclude: ["assets/js/vendor"], allowJs qoladi.
2. package.json: "prebuild" (dist/ ni o'chiradi), "build": "tsc && node skriptlar/nusxala.js", "tip": "tsc --noEmit".
3. skriptlar/nusxala.js (yangi) — tsc ga tegishli bo'lmagan fayllarni dist/ ga ko'chiradi.
4. dist/ — .gitignore, .prettierignore va ESLint globalIgnores ga.
5. .github/workflows/pages.yml (yangi) — GitHub Pages'ga Actions orqali deploy darsidagi shakl, path: dist.
6. skriptlar/vendor.js web-vitals.d.ts ni ham yozadi; sw.js da VERSIYA = "v5-1".

Tekshiruv: npm run build, npm test, npm run tip, npm run lint, npm run format:check — hammasi exit 0.

{
  "compilerOptions": {
    "allowJs": true,
    "checkJs": false,
    "strict": true,
    "target": "es2024",
    "lib": ["esnext", "dom"],
    "module": "esnext",
    "moduleResolution": "bundler",
    "rootDir": ".",
    "outDir": "dist"
  },
  "include": ["assets/js"],
  "exclude": ["assets/js/vendor"]
}

    "prebuild": "node -e \"fs.rmSync('dist', { recursive: true, force: true })\"",
    "build": "tsc && node skriptlar/nusxala.js",
    "tip": "tsc --noEmit",

// skriptlar/nusxala.js — npm run build ning ikkinchi yarmi: tsc faqat
// assets/js dagi modullarni dist/ ga yozadi; sahifa, CSS, ikonlar,
// manifest, Service Worker va vendor nusxasi o'zgarishsiz ko'chiriladi.
// GitHub Pages faqat dist/ ni joylaydi (.github/workflows/pages.yml)
import { cpSync, readdirSync } from "node:fs";

const ildiz = new URL("../", import.meta.url);
const dist = new URL("dist/", ildiz);

const FAYLLAR = [
  "index.html",
  "manifest.webmanifest",
  "sw.js",
  "assets/css",
  "assets/ikonlar",
];
// vendor/: faqat .js — .d.ts brauzerga kerak emas
const VENDOR = readdirSync(new URL("assets/js/vendor/", ildiz))
  .filter((nom) => nom.endsWith(".js"))
  .map((nom) => `assets/js/vendor/${nom}`);

for (const yol of [...FAYLLAR, ...VENDOR]) {
  cpSync(new URL(yol, ildiz), new URL(yol, dist), { recursive: true });
}
console.log(
  `dist/ ga ko'chirildi: ${FAYLLAR.length + VENDOR.length} ta`,
);

// web-vitals 6.2.3 turlari | npm run vendor
export * from "web-vitals";

// manba: assets/js/api.js
function holatKodi(holat) {
  if (holat === 404) return "TOPILMADI";
  if (holat === 400 || holat === 422) return "NOTOGRI";
  if (holat >= 500) return "SERVER";
  return "HTTP";
}

// tsc natijasi: dist/assets/js/api.js
function holatKodi(holat) {
    if (holat === 404)
        return "TOPILMADI";
    if (holat === 400 || holat === 422)
        return "NOTOGRI";
    if (holat >= 500)
        return "SERVER";
    return "HTTP";
}

npm run build

> prebuild
> node -e "fs.rmSync('dist', { recursive: true, force: true })"


> build
> tsc && node skriptlar/nusxala.js

dist/ ga ko'chirildi: 6 ta

git switch -c chore/tsc-build
git mv jsconfig.json tsconfig.json
# tsconfig.json, package.json, nusxala.js, pages.yml, ignore fayllari
npm run build && npm test && npm run tip
npm run lint && npm run format:check
git add .
git commit -m "chore: tsc bilan build — dist/, allowJs; Pages dist'ni joylaydi" \
  -m "jsconfig.json → tsconfig.json; sw VERSIYA v5-1"
git push -u origin chore/tsc-build
gh pr create --fill
gh pr merge --merge

    "@typescript/native": "npm:typescript@7.0.2",
    "typescript": "npm:@typescript/typescript6@6.0.2",

11. Real ishda

• Har TypeScript loyihasi shu uch narsadan boshlanadi: typescript devDependency, tsconfig.json va package.json da build/tip (ba'zan typecheck) skriptlari. Ishga kirganingizda birinchi qaraladigan fayllar shular.
• CI'da tsc --noEmit odatda lint va test yonida turadi — tur xatosi bilan PR birlashtirilmaydi.
• Node backend'larda (24-qismdan) node fayl.ts va tsc --noEmit juftligi tobora ko'p uchraydi: build qadamisiz ishga tushirish, tekshiruv esa alohida.
• Intervyu: "tsc va tsc --noEmit farqi?", "Node .ts faylni bajarganda turlarni tekshiradimi?", "Nega TypeScript devDependency?".

Xulosa

• O'rnatish: npm install --save-dev --save-exact typescript@7.0.2, versiya — npx tsc --version. Global o'rnatish shart emas.
• npx tsc --init — tsconfig.json. Bugun kerakli qatorlar: rootDir, outDir, strict.
• npx tsc — tekshiradi va .js yozadi (xato bo'lsa ham — noEmitOnError bo'lmasa). npx tsc --noEmit — faqat tekshiradi.
• node fayl.ts (Node 24) va tsx — turlarni o'chirib bajaradi, tekshirmaydi. enum Node'da ishlamaydi.
• TS Playground — o'rnatishsiz sinash; saytdagi «Ishga tushir» ham tekshirmaydi.
• vazifalar endi tsc bilan dist/ ga yig'iladi va Pages dist/ ni joylaydi.

Keyingi dars: Tur annotatsiyasi va tur chiqarish — turni qachon o'zingiz yozishingiz kerak va qachon TypeScript uni o'zi biladi.

Manbalar

• TypeScript blogi: "Announcing TypeScript 7.0" (2026-07-08), "Announcing TypeScript 6.0" (2026-03-23) — devblogs.microsoft.com/typescript
• TypeScript hujjatlari: "tsc CLI Options", "What is a tsconfig.json" — typescriptlang.org/docs
• Node.js hujjatlari: "Modules: TypeScript" — nodejs.org/docs/latest-v24.x/api/typescript.html
• TS Playground — typescriptlang.org/play
• tsx — tsx.is