Svelte 5 va SvelteKit bilan tanishuv: runes, kompilyator va virtual DOM'siz yangilash
Qisqacha: Svelte — kompilyatorli freymvork:
.sveltefaylni build vaqtida oddiy JS'ga aylantiradi, u esa DOM'ni virtual DOM'siz, to'g'ridan-to'g'ri yangilaydi. Holat runes bilan yoziladi:$state— holat,$derived— hosila qiymat,$effect— yon ta'sir. SvelteKit — uning meta-freymvorki: marshrut, SSR, prerender. Kanon tajribasida Svelte + SvelteKit 34.7 KB JS (gzip) berdi — Vue'dan ko'p. SvelteKit'siz xuddi shu komponent esa 14.7 KB.
Bu darsda
.sveltefaylni o'qiysiz va runes'ni React hook'lari hamda Vue'ningrefi bilan solishtirasiz.- Kompilyator nima yasashini haqiqiy chiqishda ko'rasiz va "virtual DOM'siz" nimani anglatishini tushuntirasiz.
$derivedva$effectni qachon ishlatish, qachon ishlatmaslikni bilasiz.- SvelteKit 3 ning uchta o'zgarishini (kanon build'ini uch marta yiqitgan) tuzata olasiz.
- Svelte'ning JS hajmini SvelteKit bilan va usiz o'lchab, "Svelte eng kichik" degan gapni tekshirasiz.
Oldin bilishingiz kerak: Vue 3 bilan tanishuv, Reconciliation, Virtual DOM va Fiber, Atom va proxy state, Bundler nima.
1. Nega bu kerak?
Vue 3 bilan tanishuv darsida ikkinchi reaktivlik modelini ko'rdik: Vue kim nimani o'qiganini kuzatadi, lekin baribir virtual DOM bilan ishlaydi. Kompilyator unga faqat yo'l ko'rsatadi. Svelte bir qadam oldinga boradi: virtual DOM'ni umuman olib tashlaydi.
Qanday qilib? Svelte'ning fikri shunday: shablonda qaysi qism o'zgarishi mumkinligini build paytida bilsak, brauzerda "nima o'zgardi?" deb solishtirishning hojati yo'q. Har o'zgaruvchan joy uchun alohida kichik yangilovchi yoziladi. Bu ishni brauzer emas, kompilyator qiladi.
O'xshatish: elektr shiti. Virtual DOM — uydagi hamma chiroqni o'chirib-yoqib, qaysi biri kuygan deb tekshirish. Svelte — har chiroqqa o'z tugmasini o'rnatish. Qurishda ko'proq ish, ishlatishda kamroq.
Bu darsda uchta savolga javob beramiz. Svelte kodi qanday ko'rinadi? Kompilyator aslida nima yasaydi? Va eng qiziqi: "Svelte eng kichik JS beradi" degan mashhur gap bizning o'lchovda qanchalik rost?
2. Loyiha tuzilmasi
2.1 Fayllar
Kanon varianti SvelteKit bilan qurildi. Oltita fayl:
| Fayl | Vazifasi | React'dagi o'rni |
|---|---|---|
src/routes/+page.svelte |
sahifa komponenti | App.jsx |
src/routes/+layout.js |
sahifa sozlamasi | — |
src/lib/api.js |
API klienti (aynan) | src/api.js |
src/app.html |
HTML qolip | index.html |
vite.config.js |
build va SvelteKit sozlamasi | vite.config.js |
package.json |
paketlar | package.json |
Marshrut fayl nomidan olinadi: src/routes/+page.svelte — bosh sahifa (/). src/routes/haqida/+page.svelte yozsangiz — /haqida. Bu Next.js'dagi app/page.tsx ga o'xshash (Next.js nima).
2.2 package.json
{
"name": "vazifalar-svelte",
"private": true,
"type": "module",
"imports": {
"#lib": "./src/lib",
"#lib/*": "./src/lib/*"
},
"scripts": {
"dev": "vite dev",
"build": "vite build"
},
"devDependencies": {
"@sveltejs/adapter-static": "4.0.1",
"@sveltejs/kit": "3.1.1",
"@sveltejs/vite-plugin-svelte": "7.3.1",
"svelte": "5.57.3",
"vite": "8.3.5"
}
}Ikki narsaga e'tibor bering. Birinchisi: dependencies bo'limi yo'q — hamma paket devDependencies da. Svelte build vaqtida ishlaydi va brauzerga faqat kichik runtime bo'laklari ketadi. Ikkinchisi: "imports" bo'limi. Bu Node'ning subpath imports imkoniyati: #lib/api.js → ./src/lib/api.js. Nega u bu yerda — «Biz shunday xato qildik» bo'limida.
2.3 Sozlama vite.config.js da
import { sveltekit } from "@sveltejs/kit/vite";
import adapter from "@sveltejs/adapter-static";
import { defineConfig } from "vite";
export default defineConfig({
plugins: [sveltekit({ adapter: adapter() })],
server: { proxy: { "/v1": "http://127.0.0.1:5201" } },
});Telefon uchun qatorga bo'lindi va kanondagi izoh qatorlari tushirildi, mazmuni aynan. Adapter — SvelteKit build natijasini qayerga moslashini belgilaydigan plagin. adapter-static — faqat statik fayllar (build/ papka), server kerak emas. Boshqa adapterlar Node server yoki bulut platformasi uchun.
+layout.js esa sahifa qanday chizilishini aytadi:
// SPA: serverda chizish yo'q, build vaqtida bitta index.html
export const ssr = false;
export const prerender = true;ssr = false — sahifa faqat brauzerda chiziladi. prerender = true — build vaqtida index.html yasaladi. Natija — React va Vue variantlariga teng SPA. Taqqoslash adolatli qolishi uchun shunday tanlandi.
3. .svelte fayl va runes
3.1 Butun komponent
Kanon +page.svelte (telefon uchun qatorga bo'lindi va izoh qatori tushirildi; mazmuni aynanligi kompilyator chiqishi bo'yicha tekshirildi):
<script>
import { qosh, royxat, belgila } from "#lib/api.js";
const FILTRLAR = [
["hammasi", "Hammasi"],
["faol", "Faol"],
["bajarilgan", "Bajarilgan"],
];
let vazifalar = $state([]);
let matn = $state("");
let filtr = $state("hammasi");
let xato = $state("");
async function yukla() {
try {
vazifalar = await royxat(filtr);
xato = "";
} catch (x) {
xato = x.message;
}
}
async function yubor(e) {
e.preventDefault();
const m = matn.trim();
if (m === "") return;
await qosh(m);
matn = "";
await yukla();
}
async function almashtir(v) {
await belgila(v.id, !v.bajarildi);
await yukla();
}
// filtr o'zgarganda (va birinchi chizishda) qayta yuklash
$effect(() => {
void filtr;
yukla();
});
</script>
<main>
<h1>Vazifalar</h1>
<form onsubmit={yubor}>
<label for="yangi">Yangi vazifa</label>
<input id="yangi" bind:value={matn} maxlength="500" />
<button type="submit">Qo'shish</button>
</form>
<div role="group" aria-label="Filtr">
{#each FILTRLAR as [k, nom] (k)}
<button
type="button"
aria-pressed={filtr === k}
onclick={() => (filtr = k)}
>{nom}</button>
{/each}
</div>
{#if xato}<p role="alert">{xato}</p>{/if}
<ul>
{#each vazifalar as v (v.id)}
<li><label>
<input
type="checkbox"
checked={v.bajarildi}
onchange={() => almashtir(v)}
/> {v.matn}
</label></li>
{/each}
</ul>
</main>Birinchi qarashda u Vue'ga o'xshaydi: yuqorida skript, pastda HTML. Lekin ikkita katta farq bor. Holatni o'zgartirish — oddiy tayinlash: xato = "", .value ham, setXato ham yo'q. Hodisalar esa oddiy HTML atributlariga o'xshaydi: onclick, onsubmit.
3.2 Runes nima
Runes (rune — "sehrli belgi") — $ bilan boshlanadigan, funksiyaga o'xshash maxsus so'zlar. Rasmiy hujjat ularni shunday ta'riflaydi: runes — .svelte va .svelte.js fayllarda Svelte kompilyatorini boshqaradigan belgilar. "Svelte'ni til deb o'ylasangiz, runes — uning kalit so'zlari."
Runes import qilinmaydi va ular haqiqiy funksiya emas. $state("") ni brauzer hech qachon ko'rmaydi — kompilyator uni boshqa kodga almashtiradi. Svelte 5 dan oldin runes bo'lmagan. Eski Svelte 4 kodida let son = 0 o'zi reaktiv edi va hosila qiymat $: ikki = son * 2 deb yozilardi. Internetdagi eski misollarda shuni uchratasiz.
| Ish | React | Vue | Svelte 5 |
|---|---|---|---|
| holat | useState("") |
ref("") |
$state("") |
| o'qish | matn |
matn.value |
matn |
| yozish | setMatn("") |
matn.value = "" |
matn = "" |
| hosila | useMemo |
computed |
$derived |
| effekt | useEffect |
watch |
$effect |
Svelte'da o'qish ham, yozish ham — oddiy JS. Buning narxi: oddiy let va $state li let bir xil ko'rinadi. Qaysi o'zgaruvchi reaktiv ekanini bilish uchun e'loniga qarash kerak.
3.3 Shablon sintaksisi
| Ish | React (JSX) | Vue | Svelte |
|---|---|---|---|
| matn | {v.matn} |
{{ v.matn }} |
{v.matn} |
| ro'yxat | .map(…) |
v-for |
{#each … as v (v.id)} |
| shart | {xato && …} |
v-if |
{#if xato}…{/if} |
| hodisa | onClick={…} |
@click |
onclick={…} |
| bog'lash | value + onChange |
v-model |
bind:value |
{#each vazifalar as v (v.id)} dagi (v.id) — kalit, React'dagi key va Vue'dagi :key ning o'zi. bind:value — Vue'ning v-model iga o'xshash ikki tomonlama bog'lash. Svelte 5 da hodisa nomlari kichik harfda va on: siz (onclick). Svelte 4 da on:click edi — eski qo'llanmalarda shunday yozilgan.
Tekshirib ko'ring: Svelte variantidagi
vazifalar = await royxat(filtr)qatori nega ekranni yangilaydi, oddiy JS'dagilettayinlash esa hech narsani yangilamaydi?
Javob
Chunki vazifalar — $state bilan e'lon qilingan. Kompilyator bu o'zgaruvchiga har tayinlashni maxsus chaqiruvga ($.set(vazifalar, …)) almashtiradi va har o'qishni $.get(vazifalar) ga. $.set esa shu holatni o'qigan joylarga xabar beradi. Oddiy let ga kompilyator tegmaydi — u odatdagi JS o'zgaruvchisi bo'lib qoladi. Buni keyingi bo'limda kompilyator chiqishida ko'ramiz.
4. Kompilyator nima yasaydi
4.1 Haqiqiy chiqish
Kanon +page.svelte ni o'sha Svelte 5.57.3 kompilyatori bilan (generate: "client") kompilyatsiya qildik. Chiqishdan bo'laklar (telefon uchun qatorga bo'lindi va qisqartirildi):
import * as $ from "svelte/internal/client";
var root_2 = $.from_html(
`<li><label><input type="checkbox"/> </label></li>`);
let vazifalar = $.state($.proxy([]));
let filtr = $.state("hammasi");
async function yukla() {
try {
$.set(vazifalar, await royxat($.get(filtr)), true);
// …
}
$.user_effect(() => {
void $.get(filtr);
yukla();
});
$.each(ul, 21, () => $.get(vazifalar), (v) => v.id,
($$anchor, v) => {
var li = root_2(); // tayyor HTML qolipidan nusxa
// … input_1, text_2 — shu nusxa ichidagi tugunlar
$.template_effect(() => {
$.set_checked(input_1, $.get(v).bajarildi);
$.set_text(text_2, ` ${$.get(v).matn ?? ""}`);
});
$.delegated("change", input_1,
() => almashtir($.get(v)));
});Bu kodda React yoki Vue'dagi kabi "komponent qaytaradigan daraxt" yo'q. Har qatorga qarang:
$.from_html(...)— HTML qolip.<li>ning statik qismi bir marta satrdan yasaladi, keyin har vazifa uchun nusxasi olinadi. Bu brauzerning tez ishlaydigan<template>mexanizmiga o'xshaydi (template va slot).$.state(...),$.get(...),$.set(...)— runes shu chaqiruvlarga aylandi.$state([])esa$.proxy([])ga o'raldi: massiv va obyektlar chuqur reaktiv proxy bo'ladi (ProxyvaReflect).$.template_effect(...)— bitta qator uchun kichik effekt. U faqat shu<li>ning checkbox'ini va matnini yangilaydi. Boshqa qatorlar yoki sahifaning qolgan qismi bilan ishi yo'q.$.delegated("change", …)— hodisa har elementga emas, ildizga bir marta osiladi (delegatsiya). Ro'yxat uzun bo'lsa, bu tejamli (Event delegation).
4.2 "Virtual DOM'siz" nima degani
React'da holat o'zgarsa: komponent funksiyasi qayta chaqiriladi → yangi virtual daraxt → eskisi bilan solishtirish → DOM'ga farq yoziladi (Render va commit). Vue'da ham daraxt bor, lekin kompilyator bayroqlari bilan. Svelte'da esa daraxt yo'q: holat o'zgarsa, shu holatni o'qigan template_effect lar to'g'ridan-to'g'ri DOM tugunini yangilaydi.
flowchart LR
S["holat o'zgardi"]
S --> R1["React: komponent<br/>qayta chaqiriladi"]
R1 --> R2["yangi virtual<br/>daraxt"] --> R3["solishtirish"] --> D["DOM"]
S --> V1["Vue: render<br/>funksiya"] --> V2["bayroqli<br/>solishtirish"] --> D
S --> S1["Svelte: shu holatni<br/>o'qigan effekt"] --> DDiagrammada uchta yo'lning uzunligiga qarang. Svelte'niki eng qisqa. Lekin bu "Svelte har doim tezroq" degani emas: React va Vue'ning solishtirishi juda tez, kichik ilovada farqni sezmaysiz. Farq katta ro'yxatlarda va past quvvatli telefonlarda chiqishi mumkin. Biz buni o'lchamadik — sinalmagan.
Bu yondashuv nomi — nozik reaktivlik (fine-grained reactivity): yangilanish komponent darajasida emas, alohida qiymat va alohida DOM tuguni darajasida. Atom va proxy state darsidagi signals g'oyasining o'zi. Svelte 5, Solid, Preact Signals va Angular'ning signal() i shu yo'ldan boradi.
4.3 Modelda: komponent yoki tugun
Farqni signal modelida ko'raylik. Ikkita holat bor: filtr va xato. Birinchi usulda bitta effekt butun "shablonni" chizadi (React va Vue'dagi komponent darajasi). Ikkinchisida har tugunning o'z effekti (Svelte).
let faol = null;
function state(qiymat) {
const obunachilar = new Set();
return {
get() {
if (faol) obunachilar.add(faol);
return qiymat;
},
set(yangi) {
if (Object.is(qiymat, yangi)) return;
qiymat = yangi;
for (const e of [...obunachilar]) e();
},
};
}
function effect(fn) {
const ishla = () => {
faol = ishla;
try { fn(); } finally { faol = null; }
};
ishla();
}
const filtr = state("hammasi");
const xato = state("");
// komponent uslubi: bitta effekt butun "shablon"ni chizadi
let komponent = 0;
effect(() => {
komponent++;
void `${filtr.get()} | ${xato.get()}`;
});
// Svelte uslubi: har dinamik tugunga o'z effekti
const sanoq = { filtr: 0, xato: 0 };
effect(() => { sanoq.filtr++; void filtr.get(); });
effect(() => { sanoq.xato++; void xato.get(); });
filtr.set("faol");
filtr.set("bajarilgan");
xato.set("API 500");
console.log(`komponent effekti: ${komponent} marta`);
console.log(`tugunlar: filtr ${sanoq.filtr}, xato ${sanoq.xato}`);Konsolda:
komponent effekti: 4 marta
tugunlar: filtr 3, xato 2Uch o'zgarish bo'ldi. Komponent effekti har birida ishladi (birinchi chizish bilan — 4). Tugun effektlari esa faqat o'z holatiga javob berdi: xato tuguni filtr o'zgarishlarini umuman sezmadi. Kichik sahifada bu farq ahamiyatsiz. 500 qatorli jadvalda esa "butun shablon" va "bitta katak" orasidagi ish farqi yuzlab barobarga yetishi mumkin (3-mashqda 100 qatorda sanaymiz).
Tekshirib ko'ring: Kompilyator chiqishida
<h1>Vazifalar</h1>uchuntemplate_effectbormi? Nega?
Javob
Yo'q. <h1> komponentning asosiy HTML qolipida (chiqishda root_3; yuqoridagi bo'lakda ko'rsatilmagan) turadi — u bir marta yaratiladi va hech qachon yangilanmaydi. Uning ichida reaktiv qiymat yo'q, shuning uchun kompilyator unga effekt yozmadi. Vue ham shunday tugunni keshlagan edi (CACHED), lekin u baribir virtual daraxtda qatnashadi. Svelte'da esa u daraxtda ham yo'q — oddiy DOM tuguni.
5. $derived va $effect
5.1 $derived — hosila holat
Kanon kodida $derived yo'q. Vue darsidagi "bajarilganlar soni" ni Svelte'da shunday yozamiz:
<script>
let bajarilganSoni = $derived(
vazifalar.filter((v) => v.bajarildi).length,
);
</script>
<p>{vazifalar.length} ta, bajarilgani: {bajarilganSoni}</p>Bu qatorlarni kanon komponentiga qo'shib kompilyatsiya qildik — xato ham, ogohlantirish ham yo'q. Kompilyator $derived(...) ni $.derived(() => $.get(vazifalar).filter(…).length) ga aylantirdi: ifodani funksiyaga o'rab, keyin chaqirish uchun saqladi. Brauzerda ishga tushirmadik.
Rasmiy hujjat ikki muhim qoidani aytadi:
- Toza bo'lsin.
$derivedichida holatni o'zgartirish taqiqlangan — Svelte buni o'zi to'xtatadi. - Dangasa. Svelte "push-pull" reaktivlikdan foydalanadi: manba o'zgarganda derived faqat "eskirgan" deb belgilanadi va keyingi o'qishda qayta hisoblanadi. Qayta hisoblangan qiymat eskisiga teng bo'lsa, unga bog'liq yangilanishlar o'tkazib yuboriladi.
Ikkinchi qoidani 2-mashqda modelda yasaysiz.
5.2 $effect — oxirgi chora
Kanondagi effekt:
<script>
$effect(() => {
void filtr;
yukla();
});
</script>$effect — React'dagi useEffect va Vue'dagi watch ning o'rni. Bog'liqliklar massivi yo'q: rasmiy hujjatga ko'ra, effekt ichida sinxron o'qilgan holatlar kuzatiladi. await yoki setTimeout dan keyin o'qilganlari kuzatilmaydi.
void filtr; qatori nega kerak? Aslida yukla() ham filtr ni sinxron o'qiydi — royxat(filtr) chaqiruvi birinchi await dan oldin. Kanon muallifi bog'liqlikni ochiq ko'rsatish uchun alohida qator yozgan. Bu foydali odat: ertaga kimdir yukla ni o'zgartirib, filtr ni await dan keyin o'qisa, effekt jim "uzilmaydi".
Hujjat $effect haqida qat'iy maslahat beradi: uni "qochish yo'li" deb biling, kundalik vosita emas. Ayniqsa holatlarni bir-biriga sinxronlash uchun ishlatmang — hosila qiymat uchun $derived bor. Effekt — tashqi dunyo bilan aloqa uchun: API, taymer, brauzer API'lari. Bu React'dagi "effekt kerak bo'lmasligi mumkin" qoidasining o'zi (useEffect I).
| Kerak | To'g'ri vosita |
|---|---|
| boshqa holatdan hisoblanadigan qiymat | $derived |
| tugma bosilganda holat o'zgarishi | hodisa ishlovchisi |
| API'dan ma'lumot olish | $effect (yoki SvelteKit load) |
| DOM o'lchami, taymer, obuna | $effect + teardown |
5.3 Eskirgan javob — Svelte usulida
Vue 3 bilan tanishuv darsida poyga xatosini topgan edik: "Faol" ni bosib, 10 ms dan keyin "Bajarilgan" ni bossangiz, sekin javob tez javobning ustiga yoziladi. Svelte variantida ham aynan shunday chiqdi: b) 10 ms oraliq bilan: Dars qilish (GET: 2) — "Bajarilgan" bosilgan, ekranda faol vazifa.
Svelte'da buning tabiiy yechimi bor — effektning teardown funksiyasi. Hujjat aytadi: effekt funksiya qaytarsa, u effekt qayta ishlashidan darhol oldin chaqiriladi. Demak, eski effekt "men eskirdim" deb bilib oladi:
<script>
async function yukla(eskirgan = () => false) {
try {
const javob = await royxat(filtr);
if (eskirgan()) return; // effekt allaqachon qayta ishlagan
vazifalar = javob;
xato = "";
} catch (x) {
if (!eskirgan()) xato = x.message;
}
}
$effect(() => {
void filtr;
let eskirdi = false;
yukla(() => eskirdi);
return () => { eskirdi = true; }; // teardown
});
</script>Xuddi o'sha sinov (jsdom, Svelte 5.57.3): b) 10 ms oraliq bilan: Non olish (GET: 2) — to'g'ri. Vue'da biz so'rov raqamini ishlatgandik. Bu yerda raqam kerak emas: har effekt ishlashi o'z eskirdi o'zgaruvchisiga ega, teardown uni yopadi. Bu useEffect III darsidagi let bekor = false naqshining aynan o'zi. React'dagi cleanup, Svelte'dagi teardown, Vue'dagi onWatcherCleanup — bitta g'oya, uch nom.
yubor va almashtir dan chaqirilgan yukla() himoyasiz qoladi (sukut qiymati () => false). Ular ketma-ket ishlaydi: avval await qosh(m), keyin yuklash. Poyga ehtimoli kam, lekin nol emas — ikki tez bosishda paydo bo'lishi mumkin. Bu holat sinalmagan.
Tekshirib ko'ring: Teardown'li variantda
let eskirdi = false;ni effekt tashqarisiga, komponent darajasiga chiqarsak, nima buziladi?
Javob
Hamma effekt ishlashlari bitta o'zgaruvchini bo'lishadi. Ikkinchi ishlash boshlanishidan oldin teardown uni true qiladi. Lekin ikkinchi ishlash uni yana false ga qaytara olmaydi — let effekt ichida emas. Natijada yangi so'rovning javobi ham "eskirgan" deb tashlanadi va ekran umuman yangilanmaydi. Har ishlash o'z bayrog'iga ega bo'lishi uchun o'zgaruvchi effekt ichida e'lon qilinadi — closure shuni beradi (Closure).
6. SvelteKit
6.1 Svelte va SvelteKit farqi
Rasmiy hujjat buni aniq ajratadi: Svelte UI komponentlarini chizadi. Butun ilova uchun esa undan ko'proq narsa kerak. SvelteKit — Svelte bilan veb-ilovalar qurish uchun freymvork. U Meta-freymvorklar xaritasi darsidagi to'rt qatlamni beradi:
- marshrut —
src/routes/papka tuzilmasi; - ma'lumot — har sahifa uchun
loadfunksiyasi (+page.jsyoki serverda+page.server.js); - chizish — SSR, brauzerda chizish va prerender; har sahifa uchun alohida sozlanadi;
- build va deploy — Vite plagini va adapterlar.
Svelte uchun SvelteKit — Vue uchun Nuxt va React uchun Next.js qanday bo'lsa, shunday. Kanon variantida faqat SPA rejimi ishlatildi (ssr = false), load va SSR sinalmagan.
6.2 Biz shunday xato qildik: uch yiqilgan build
Kanon tajribasida SvelteKit 3.1.1 bilan birinchi build'lar yiqildi. Uchta xato — uchta platforma o'zgarishi. Internetdagi ko'p qo'llanma SvelteKit 2 uchun yozilgan, shuning uchun siz ham ularga duch kelasiz.
1-urinish. Loyihada odatdagidek svelte.config.js bor edi:
SvelteKit error: config_file_unsupported
`svelte.config.js` is no longer used. Please pass configuration via the `sveltekit(...)` plugin in your Vite config.Tarjimasi: "svelte.config.js endi ishlatilmaydi. Sozlamani Vite konfiguratsiyasidagi sveltekit(...) plaginiga bering." Rasmiy hujjat buni tasdiqlaydi: SvelteKit 3 gacha sozlama svelte.config.js da yashagan, endi u qo'llab-quvvatlanmaydi. vite.config.js orqali sozlash 2.62 versiyada qo'shilgan. Tuzatish — yuqoridagi sveltekit({ adapter: adapter() }).
2-urinish. Kodda tanish import bor edi: import … from "$lib/api.js":
SvelteKit error: module_removed_lib
`$lib` has been removed. Use `#lib` instead: https://svelte.dev/docs/kit/$lib. To keep using `$lib`, add `alias: { '$lib': 'src/lib' }` to your SvelteKit config.Tarjimasi: "$lib olib tashlangan. Uning o'rniga #lib ishlating. $lib ni saqlamoqchi bo'lsangiz, SvelteKit sozlamasiga alias qo'shing." Kanon importni #lib/api.js ga almashtirdi.
3-urinish. Endi boshqa xato:
Error: [vite]: Rolldown failed to resolve import "#lib/api.js" from "…/src/routes/+page.svelte".Tarjimasi: "Rolldown #lib/api.js importini topa olmadi." Nega? # bilan boshlangan import — SvelteKit'ning sehri emas, Node'ning subpath imports standarti. Rasmiy hujjat: #lib package.json ning imports maydonida e'lon qilinishi shart. Yangi loyiha yaratuvchi (sv CLI) buni o'zi qo'shadi, qo'lda yozilgan loyihada esa siz qo'shasiz. Kanon package.json ga "imports" bo'limini qo'shdi — 4-urinish o'tdi.
Saboq ikkita. Birinchisi: xato xabarini oxirigacha o'qing. Ikkinchi xabar yechimni ham, eski yo'lni saqlash usulini ham aytgan edi. Ikkinchisi: freymvorkning major versiyasi (2 → 3) almashsa, eski qo'llanma bo'yicha ishlamang — avval rasmiy "Migrating to SvelteKit v3" sahifasini o'qing.
7. O'lchov: Svelte, Vue va React
7.1 Kanon raqamlari
| O'lchov | React 19.3 | Vue 3.5 | Svelte 5.57 + Kit 3.1 |
|---|---|---|---|
| JS (gzip) | 66.8 KB | 25.5 KB | 34.7 KB |
| JS fayllar | 1 | 1 | 11 |
node_modules |
45 MB | 54 MB | 46 MB |
| build | 1.5 s | 1.3 s | 4.0 s |
| manba | 100 qator | 97 qator | 113 qator |
Kutilmagan natija: Svelte varianti Vue'dan katta chiqdi. "Svelte eng kichik" degan gap bizning o'lchovda tasdiqlanmadi. Sababini qidirdik.
7.2 Natijani halol o'qish: SvelteKit'ning ulushi
build/ papkada 11 ta JS fayl bor. Ularni alohida o'lchadik. Bizning sahifamiz (nodes/2.js) — atigi 1.2 KB gzip. Ikkita eng katta bo'lak — 14.6 va 14.2 KB. Ularni ichidagi nomlar bo'yicha aniqladik: birinchisida Svelte runtime'ining xato kodlari (state_unsafe_mutation), ikkinchisida router (pushState, popstate, preload). Ya'ni bittasi Svelte runtime'i, ikkinchisi SvelteKit'ning brauzer routeri. Demak, JS'ning katta qismi komponentga emas, freymvork "kuzovi" ga tegishli.
Buni tekshirish uchun qo'shimcha tajriba qildik: xuddi shu komponentni SvelteKit'siz, faqat Svelte 5 va Vite plagini bilan build qildik. Paketlar qayta o'rnatilmadi — kanon o'rnatgan o'sha versiyalar. Komponentda faqat import yo'li o'zgardi (#lib/api.js → ./api.js), ulash esa mount() bilan:
import { mount } from "svelte";
import App from "./App.svelte";
mount(App, { target: document.getElementById("app") });Natija:
- React 19.3 (minimal)66,8 KB
- Svelte 5.57 + SvelteKit 3.134,7 KB
- Vue 3.525,5 KB
- Svelte 5.57, Kit'siz14,7 KB
Manba: Kurs tajribasi (IlmHamroh, 2026-11-09/10): production build, Vite 8.3.5, JS+CSS gzip -9 (.map'siz); Kit'siz variant — o'sha komponent, mount() bilan (2026-11-10); Windows 11, Node 24.21.0
Kit'siz Svelte — 14.7 KB: Vue'dan 1.7 barobar, React'dan 4.5 barobar kichik. Demak, ikkala gap ham rost, faqat boshqa narsalar haqida: Svelte'ning runtime'i eng kichik, lekin SvelteKit bilan u Vue'dan katta.
Uch izoh:
- Adolat. React va Vue variantlarida router yo'q edi. SvelteKit esa routerni har doim olib keladi, bitta sahifa bo'lsa ham. Agar React'ga React Router, Vue'ga Vue Router qo'shilsa, farq qisqaradi. Buni o'lchamadik.
- Kit'siz variant e2e'dan o'tmagan. Komponent kanondagi bilan bir xil (poyga sinovi uni ishga tushirgan), lekin to'liq Playwright oqimi bu build uchun yurgizilmadi.
- Build vaqti. Kit bilan 4.0 s, Kit'siz uch yugurishda 23.2, 1.8 va 2.7 s (birinchisi sovuq). Bitta mashina, kam yugurish — bu raqamdan xulosa chiqarmang.
Manba qatorlari ham qiziq: Svelte varianti eng uzun (113). Sabab komponentda emas: +layout.js, app.html va package.json dagi imports bo'limi qo'shildi. Komponentning o'zi 53 qator.
7.3 O'rnatish
Birinchi npm install — 11.5 s, kanondagi to'rtinchi yugurishda 6.6 s (issiq kesh). node_modules — 46 MB, 46 paket: React (45 MB) bilan deyarli teng, Vue (54 MB) dan kichik. Hammasi devDependencies — production server'ga (agar u bo'lsa) bularning hech biri kerak emas, build/ papkaning o'zi yetadi.
Tekshirib ko'ring: Rahbaringiz aytdi: "Svelte eng kichik bundle beradi, keyingi loyihani SvelteKit'da yozamiz — sayt tezlashadi". Bizning o'lchovga tayanib nima deysiz?
Javob
Svelte'ning runtime'i haqiqatan kichik: Kit'siz variant 14.7 KB, Vue'da 25.5, React'da 66.8. Lekin SvelteKit routeri bilan bir sahifali ilovamiz 34.7 KB bo'ldi — Vue'dan katta. Ya'ni "tezlashadi" degan va'da loyihaning tuzilishiga bog'liq: ko'p sahifali saytda router baribir kerak va uning narxi hamma freymvorkda bor. To'g'ri qadam — o'z sahifalaringizdan biri bilan prototip qilib, o'lchash. Yana bir narsa: bundle hajmi — tezlikning faqat bitta qismi. Server javobi, rasmlar va shriftlar ko'pincha kattaroq.
8. Qachon Svelte, qachon emas
Svelte mos keladi:
- JS hajmi juda muhim bo'lsa — sekin internet, arzon telefonlar, ichki widget (boshqa saytga qo'shiladigan kichik komponent);
- jamoa "kam kod, oddiy JS" uslubini afzal ko'rsa:
.valueham,setXham yo'q; - interaktiv grafika va animatsiyali vizualizatsiyalar — nozik yangilanish shu yerda foydali;
- SvelteKit bilan SSR va prerender'li kichik va o'rta saytlar.
Svelte mos kelmaydi:
- React ekotizimiga tayanadigan loyiha: UI kutubxonalar, React Native, tayyor integratsiyalar soni React'da ancha ko'p;
- jamoa katta va yollash muhim — React dasturchisini topish osonroq;
- eski Svelte 4 kodi ko'p bo'lsa — runes'ga o'tish alohida ish (hujjatda "Legacy mode" bo'limi bor).
Va kichik, lekin muhim nuqta: Svelte o'zi "til". $state, $derived — oddiy JS emas, ular faqat .svelte va .svelte.js fayllarda ishlaydi. Oddiy .js faylda runes yozilmaydi. Mantiqni Svelte'dan tashqariga ko'chirish React'dagidan qiyinroq bo'lishi mumkin.
9. Ko'p uchraydigan xatolar
9.1 Eski qo'llanma: $lib, svelte.config.js, on:click
SvelteKit 3 da $lib → #lib (package.json imports bilan), sozlama — vite.config.js da. Svelte 5 da on:click → onclick, let son = 0 → let son = $state(0). Maqola qaysi versiya uchun yozilganini tekshiring.
9.2 $effect bilan holat sinxronlash
<script>
let soni = $state(0);
$effect(() => { soni = vazifalar.length; }); // ❌
</script>Ishlaydi, lekin ortiqcha: bitta qo'shimcha chizish va yashirin bog'liqlik. To'g'risi — let soni = $derived(vazifalar.length).
9.3 await dan keyin o'qish
$effect ichida await dan keyin o'qilgan holat kuzatilmaydi. Effekt o'zgarishga javob bermasa, birinchi tekshiring: holat birinchi await dan oldin o'qilganmi?
9.4 Runes'ni oddiy .js faylda yozish
store.js ichida $state — kompilyator bu faylni ko'rmaydi. Fayl nomi store.svelte.js bo'lishi kerak.
9.5 Kalitsiz {#each}
{#each vazifalar as v} — kalitsiz. Ro'yxat tartibi o'zgarsa, checkbox holati boshqa qatorga "o'tib" qolishi mumkin. Kanonda (v.id).
10. Mashqlar
Mashqlar kurs/mashqlar/37/03-svelte/ da. 2- va 3-mashq yechimlari Node 24.21.0 da tekshirilgan (biz ishga tushirdik). Svelte o'rnatish shart emas — modellar paketsiz.
1-mashq (oson): bo'shliqlarni to'ldiring
- Svelte 5 da holat e'lon qiladigan rune —
- Hosila qiymat uchun rune —
- SvelteKit 3 da
$libo'rnini olgan import — #libishlashi uchunpackage.jsondagi maydon —- Kanonda SvelteKit'siz Svelte variantining JS hajmi (gzip, KB) —
Yechim
- $state — kompilyator uni
$.state/$.get/$.setga aylantiradi. - $derived — toza va dangasa.
- #lib — Node subpath imports.
- imports —
"#lib/*": "./src/lib/*". - 14.7 — SvelteKit bilan 34.7.
2-mashq (o'rta): teng qiymatda jim qoladigan derived
«Modelda: komponent yoki tugun» bo'limidagi state va effect modeliga derived(fn) qo'shing. Talablar:
- birinchi o'qishda
fnni chaqirib, natijani eslab qolsin; - manba o'zgarganda qayta hisoblasin va qiymat o'zgargan bo'lsagina o'z obunachilariga xabar bersin;
- effekt derived'ni o'qisa, uning obunachisiga aylansin.
vazifalar dan holat derived'i: bo'sh bo'lmasa "bor", bo'sh bo'lsa "yo'q". Effekt holat ni o'qisin. Ro'yxatga bitta vazifa qo'shing, keyin ro'yxatni bo'shating. Derived va effekt necha marta ishlaganini chiqaring.
Ishora: derived bir vaqtda ikki rolda — state ga nisbatan obunachi, effektga nisbatan manba. Getter ichida faol ni vaqtincha o'zgartirib, keyin eski qiymatiga qaytaring — effekt ichida derived o'qilganda effekt yo'qolib qolmasin (try / catch / finally).
Yechim
let faol = null;
function state(qiymat) {
const obunachilar = new Set();
return {
get() {
if (faol) obunachilar.add(faol);
return qiymat;
},
set(yangi) {
if (Object.is(qiymat, yangi)) return;
qiymat = yangi;
for (const e of [...obunachilar]) e();
},
};
}
function effect(fn) {
const ishla = () => {
faol = ishla;
try { fn(); } finally { faol = null; }
};
ishla();
}
function derived(fn) {
let kesh;
let eskirgan = true;
const obunachilar = new Set();
const belgila = () => {
eskirgan = true; // manba o'zgardi
const eski = kesh;
if (!Object.is(eski, olish())) { // teng bo'lsa — jim
for (const e of [...obunachilar]) e();
}
};
function olish() {
if (eskirgan) {
const oldingi = faol;
faol = belgila;
try { kesh = fn(); } finally { faol = oldingi; }
eskirgan = false;
}
return kesh;
}
return {
get() {
if (faol) obunachilar.add(faol);
return olish();
},
};
}
let hisob = 0;
let chizish = 0;
const vazifalar = state(["Non olish", "Dars qilish"]);
const holat = derived(() => {
hisob++;
return vazifalar.get().length > 0 ? "bor" : "yo'q";
});
effect(() => {
chizish++;
void holat.get();
});
vazifalar.set([...vazifalar.get(), "Suv ichish"]);
vazifalar.set([]);
console.log(`derived: ${hisob} marta, effekt: ${chizish} marta`);
console.log(`holat: ${holat.get()}`);Konsolda:
derived: 3 marta, effekt: 2 marta
holat: yo'qDerived uch marta hisoblandi: boshida, vazifa qo'shilganda va ro'yxat bo'shaganda. Effekt esa ikki marta: boshida va "yo'q" ga o'tganda. Vazifa qo'shilganda qiymat yana "bor" edi — Object.is uni to'xtatdi va effekt jim qoldi. Bu Svelte hujjatidagi "qiymat teng bo'lsa, keyingi yangilanishlar o'tkazib yuboriladi" qoidasi. Modelimizda bitta soddalik bor: manba o'zgarishi bilan darhol qayta hisoblaymiz. Haqiqiy Svelte esa faqat belgilaydi va hisoblashni o'qilguncha kechiktiradi (push-pull).
3-mashq (qiyin): 100 qatorda bitta checkbox
100 vazifali ro'yxatda 42-vazifa belgilandi. Ikki yondashuvni modelda solishtiring:
vdom(n, id)— ro'yxat ikki marta "chiziladi" (eski va yangi virtual tugunlar massivi), keyin har qator solishtiriladi; farq bo'lgan joyga DOM yozuvi;nozik(n, id)— har qatorning o'zstatei va o'z effekti bor; effekt soxta DOM tuguniningcheckedini yangilaydi.
Ikkalasi uchun: nechta virtual tugun yoki effekt ishladi va nechta DOM yozuvi bo'ldi. Nozik variantda birinchi chizishni sanamang.
Ishora: 2-mashqdagi state va effect dan foydalaning. N ta qator uchun Array.from({ length: n }, …) (Array.from).
Yechim
let faol = null;
function state(qiymat) {
const obunachilar = new Set();
return {
get() {
if (faol) obunachilar.add(faol);
return qiymat;
},
set(yangi) {
if (Object.is(qiymat, yangi)) return;
qiymat = yangi;
for (const e of [...obunachilar]) e();
},
};
}
function effect(fn) {
const ishla = () => {
faol = ishla;
try { fn(); } finally { faol = null; }
};
ishla();
}
// 1) virtual DOM uslubi: qayta chizish, keyin solishtirish
function vdom(n, id) {
const chiz = (r) => r.map((b, i) => ({ id: i + 1, bajarildi: b }));
const eski = chiz(Array(n).fill(false));
const yangi = chiz(eski.map((v) => v.id === id || v.bajarildi));
let solishtirish = 0;
let yozish = 0;
for (let i = 0; i < n; i++) {
solishtirish++;
if (yangi[i].bajarildi !== eski[i].bajarildi) yozish++;
}
return `${yangi.length} virtual tugun, `
+ `${solishtirish} solishtirish, ${yozish} DOM yozuv`;
}
// 2) nozik (fine-grained): har checkbox'ning o'z effekti
function nozik(n, id) {
let effekt = 0;
let yozish = 0;
const qatorlar = Array.from({ length: n }, () => {
const bajarildi = state(false);
const dom = { checked: false }; // soxta DOM tugun
effect(() => {
effekt++;
const q = bajarildi.get();
if (dom.checked !== q) { dom.checked = q; yozish++; }
});
return bajarildi;
});
effekt = 0; // birinchi chizishni sanamaymiz
qatorlar[id - 1].set(true);
return `${effekt} effekt, ${yozish} DOM yozuv`;
}
console.log(`vdom: ${vdom(100, 42)}`);
console.log(`nozik: ${nozik(100, 42)}`);Konsolda:
vdom: 100 virtual tugun, 100 solishtirish, 1 DOM yozuv
nozik: 1 effekt, 1 DOM yozuvIkkala yondashuv ham DOM'ga bitta yozuv qildi — virtual DOM ham ortiqcha yozmaydi, uning ishi aynan shu. Farq yozishgacha bo'lgan ishda: 100 virtual tugun va 100 solishtirish yoki bitta effekt. Haqiqiy React va Vue bu ishni juda tez qiladi va kalitlar, memoizatsiya, kompilyator bayroqlari bilan qisqartiradi. Shuning uchun 100 qatorda farq sezilmaydi. U 10 000 qatorli jadvalda yoki sekin telefonda chiqishi mumkin. Nozik yondashuvning narxi esa xotirada: har qatorga alohida state va effekt obyekti.
11. Real ishda
- Qayerda uchraydi. Svelte'ni ko'pincha media va interaktiv vizualizatsiya jamoalari, kichik mahsulot jamoalari va boshqa saytlarga qo'shiladigan widget'lar uchun tanlashadi. Ish e'lonlarida u React va Vue'dan kamroq.
- Signals hamma joyda. Nozik reaktivlik g'oyasi faqat Svelte'niki emas: Solid, Preact Signals, Angular
signal()va TC39'dagi signals taklifi — hammasi shu yo'nalishda. Bugun o'rganganingiz keyingi darsda Angular'da ham chiqadi. - Migratsiya. Svelte 4 → 5 (runes) va SvelteKit 2 → 3 — hozir ko'p jamoaning ishi. Bu darsdagi uch xato aynan shu migratsiyada uchraydi.
- Intervyu. "Svelte'da virtual DOM bormi?", "kompilyatorli freymvorkning afzalligi va narxi?", "
$derivedva$effectfarqi?", "fine-grained reactivity nima?" Javobda raqam ayting: "bizda Svelte runtime 14.7 KB, Kit bilan 34.7".
Xulosa
- Svelte — kompilyatorli freymvork:
.sveltefayl build vaqtida virtual DOM'siz JS'ga aylanadi, har dinamik tugunga o'z effekti yoziladi. - Runes:
$state— holat (oddiy tayinlash bilan),$derived— toza va dangasa hosila,$effect— tashqi dunyo uchun oxirgi chora. - Poyga xatosi Svelte'da ham bor; tabiiy yechim — effekt teardown'i va har ishlashning o'z bayrog'i.
- SvelteKit 3: sozlama
vite.config.jsda,$lib→#lib+package.jsonimports. - O'lchov: Svelte + Kit 34.7 KB (Vue 25.5 dan katta), Kit'siz 14.7 KB — runtime eng kichik, router esa o'z narxini oladi.
Keyingi dars: Angular bilan tanishuv — korporativ freymvork: TypeScript majburiy, dependency injection, signals va 220 MB node_modules — hammasi o'sha vazifa bilan.
Manbalar
- Svelte — What are runes?: https://svelte.dev/docs/svelte/what-are-runes (tekshirildi, 2026-11)
- Svelte — derived (tekshirildi, 2026-11: push-pull, teng qiymatda yangilanish o'tkaziladi)
- Svelte — effect (tekshirildi, 2026-11: sinxron o'qishlar, teardown, "escape hatch")
- SvelteKit — Introduction: https://svelte.dev/docs/kit/introduction (tekshirildi, 2026-11)
- SvelteKit — Configuration: https://svelte.dev/docs/kit/configuration (tekshirildi, 2026-11:
svelte.config.js3.0 da qo'llab-quvvatlanmaydi,vite.config.js— 2.62 dan) - SvelteKit — lib (tekshirildi, 2026-11:
#lib,package.jsonimports) - Kurs tajribasi (IlmHamroh, 2026-11): SvelteKit 3.1.1 build xatolari (3 urinish), o'lchovlar (Windows 11, Node 24.21.0, e2e 1/1). Kit'siz build, kompilyator chiqishi, poyga va teardown sinovi (jsdom) — biz ishga tushirdik (2026-11-10).
Izohlar · 0
Izoh yozish uchun kiring.