JavaScript Full-stackAstro: kontent saytlar uchun — .astro komponent, content collections va orollar
JavaScript Full-stack · 37-qism. React'dan tashqari: boshqa freymvorklar

Astro: kontent saytlar uchun — .astro komponent, content collections va orollar

23 daqiqa5/9-dars

Qisqacha: Astro — kontent saytlar (blog, hujjat, landing) uchun meta-freymvork. Sahifa build vaqtida oddiy HTML'ga aylanadi va sukut bo'yicha brauzerga JS yubormaydi. Maqolalar Markdown fayllarda yashaydi, content collections ularni sxema bilan tekshiradi. Interaktiv qism kerak bo'lsa — client:visible kabi direktivali orol. Biz qurgan blogda bosh sahifa 0 KB JS, maqola sahifasi 2.1 KB yuklovchi skript bilan ochiladi va orol ko'ringandagina yana 10.4 KB oladi.

Bu darsda

  • .astro komponentni o'qiysiz va yozasiz: frontmatter, shablon, Astro.props.
  • Content collections bilan Markdown blog yasaysiz: sxema, getCollection, render, getStaticPaths.
  • Build natijasida qaysi sahifaga qancha JS ketishini o'lchab ko'rasiz.
  • Orol direktivalari (client:load, idle, visible, media, only) qachon ishga tushishini modelda ko'rasiz.
  • Astro'da biz duch kelgan ikki tuzoqni tuzatasiz: yo'qolgan dependencies va o'zbekcha apostrofni buzadigan "aqlli tinish belgilari".
  • SSG va SSR, server orollari va Starlight qachon kerakligini bilasiz.

Oldin bilishingiz kerak: Meta-freymvorklar xaritasi, Angular bilan tanishuv, Rendering strategiyalari, Markdown render qilish.

1. Nega bu kerak?

Meta-freymvorklar xaritasi darsida Astro'ning asosiy g'oyasini ko'rdik. Sahifa — "dengiz", ya'ni oddiy HTML. Interaktiv komponentlar — "orollar", JS faqat ularga keladi. Kanon vazifalar oroli build'ini ham o'qidik: astro-island tegi, props atributi, 13.1 KB haqiqiy JS. Bu darsda o'sha mavzuni takrorlamaymiz.

Lekin u yerda bitta noqulaylik bor edi. vazifalar — shaxsiy, tez o'zgaradigan ro'yxat. Build vaqtidagi HTML darhol eskiradi va orol baribir API'ni qayta so'raydi. Astro'ning kuchli joyi bu emas.

Astro rasmiy hujjatida o'zini kontentga boy saytlar uchun freymvork deb ataydi: blog, hujjat sayti, marketing sahifa, portfolio. Ularda ma'lumot kam o'zgaradi va ko'p o'qiladi. Shunday saytni 23-qismda Next.js bilan qurgansiz — portfolio'ingizda 63 statik sahifa va 144–155 KB JS bor edi (Rendering strategiyalari). Bugun xuddi shunday kontent saytning kichik nusxasini Astro'da quramiz va JS'ni o'lchaymiz.

O'xshatish: gazeta va televizor. Gazeta bir marta bosiladi va har o'quvchi uni elektrsiz o'qiydi. Televizor esa har ko'rishda tok va signal talab qiladi. Blog maqolasi — gazeta: uni har ochilishda brauzerda qayta "yig'ish" shart emas.

2. .astro komponent

2.1 Ikki qism

Har .astro fayl ikki bo'lakdan iborat. Bizning blogning bosh sahifasi:

astro
---
import { getCollection } from "astro:content";
import Asos from "../layouts/Asos.astro";

const postlar = (await getCollection("blog"))
  .sort((a, b) => b.data.sana.getTime() - a.data.sana.getTime());
---
<Asos sarlavha="Blog">
  <h1>Blog</h1>
  <ul>
    {postlar.map((p) => (
      <li><a href={`/blog/${p.id}/`}>{p.data.sarlavha}</a></li>
    ))}
  </ul>
</Asos>

--- chiziqlari orasidagi qism — frontmatter (komponent skripti). U build vaqtida Node'da bir marta bajariladi. Bu yerda await to'g'ridan-to'g'ri yoziladi, async funksiya ham, useEffect ham kerak emas. Pastdagi qism — shablon. U JSX'ga o'xshaydi: {postlar.map(...)}, {p.data.sarlavha}. Lekin bu JSX emas: atributlar HTML'dagidek (class, for), natija esa satr — tayyor HTML.

Frontmatter atamasini Markdown'dan bilasiz: .md fayl boshidagi --- orasidagi metama'lumot. Astro shu shaklni o'z komponentiga olgan, faqat ichida YAML emas, JavaScript.

2.2 React va Astro yonma-yon

Ish React komponenti .astro komponent
holat useState yo'q
ma'lumot olish useEffect + fetch frontmatter'da await
props funksiya parametri Astro.props
hodisa onClick={…} yo'q (faqat orolda)
qayerda ishlaydi brauzerda build vaqtida (yoki serverda)

Jadvalning eng muhim qatori — oxirgisi. .astro komponent brauzerda hech qachon ishlamaydi. Unda holat yo'q, chunki uni o'zgartiradigan foydalanuvchi yo'q — u build paytida bir marta chiziladi. Tugma bosilishiga javob kerak bo'lsa, o'sha qism React, Preact, Vue yoki Svelte komponenti bo'ladi va orolga aylanadi.

Tekshirib ko'ring: Bosh sahifadagi .sort(...) qatori brauzerda necha marta bajariladi?

Javob

Nol marta. Frontmatter build vaqtida Node'da bir marta ishlaydi va natija — tayyor <ul> ro'yxati — HTML faylga yoziladi. Brauzer saralangan ro'yxatni oladi, saralash kodini emas. Build'dan keyin yangi maqola qo'shsangiz, u qayta build qilinmaguncha bosh sahifada ko'rinmaydi.

2.3 Layout va <slot />

Bosh sahifadagi <Asos sarlavha="Blog"> — bizning o'z komponentimiz. Har sahifada takrorlanadigan <html>, <head> va <body> ni bitta faylga chiqardik — src/layouts/Asos.astro:

astro
---
const { sarlavha } = Astro.props;
---
<html lang="uz">
  <head>
    <meta charset="utf-8" />
    <title>{sarlavha}</title>
  </head>
  <body>
    <slot />
  </body>
</html>

Astro.props — komponentga berilgan atributlar, React'dagi props'ning o'zi. <slot /> — komponent teglari orasiga yozilgan kontent shu joyga tushadi. Bu React'dagi children ning o'rni, faqat nomi Web Components'dan olingan (template va slot). Komponent ichma-ich ishlatiladi: Asos ichida h1 va ul, maqola sahifasida esa <Content /> va orol.

Muhimi: Asos ham build vaqtida HTML'ga aylandi. Brauzerga yetgan index.html da Asos degan hech narsa yo'q — faqat <html>, <head> va ro'yxat. Komponent — dasturchi uchun qulaylik, foydalanuvchi uchun narxi nol.

3. Content collections

3.1 Muammo: Markdown'da tartib yo'q

Blogda o'nlab Markdown fayl bor. Har birining boshida sarlavha va sana bo'lishi kerak. Kimdir sanani ertaga deb yozdi, kimdir sarlavhani unutdi. Oddiy import bilan bu xato build'dan o'tib ketadi va saytda Invalid Date chiqadi.

Content collections (kontent to'plamlari) — Astro'ning shu muammoga javobi. Rasmiy hujjat: to'plam — bir xil tuzilmadagi ma'lumotlar guruhi, masalan blog postlari. Har yozuv sxema bilan tekshiriladi.

3.2 Sozlama

src/content.config.ts (biz shu faylni yozdik, hujjat namunasi asosida):

ts
import { defineCollection } from "astro:content";
import { glob } from "astro/loaders";
import { z } from "astro/zod";

const blog = defineCollection({
  loader: glob({ base: "./src/content/blog", pattern: "**/*.md" }),
  schema: z.object({
    sarlavha: z.string(),
    sana: z.coerce.date(),
    teglar: z.array(z.string()).default([]),
  }),
});

export const collections = { blog };

Uchta tanish narsa. glob — fayllarni naqsh bo'yicha topadigan loader (yuklovchi): src/content/blog/ dagi hamma .md. z — Zod, siz uni formalar va backendda ishlatgansiz (Zod chuqurroq). Rasmiy hujjatga ko'ra astro/zod Zod 4 ning qayta eksporti. z.coerce.date() esa 2026-11-01 satrini Date obyektiga aylantiradi.

Maqola fayli:

markdown
---
sarlavha: "Angular: 220 MB node_modules"
sana: 2026-11-01
teglar: ["angular"]
---

Angular 22 da JS 36.2 KB, lekin `node_modules` 220 MB.

3.3 Har maqolaga sahifa

src/pages/blog/[id].astro — dinamik marshrut. Kvadrat qavs — Next.js'dagi [slug] ning o'zi (generateStaticParams):

astro
---
import { getCollection, render } from "astro:content";
import Asos from "../../layouts/Asos.astro";
import Yoqdi from "../../components/Yoqdi.jsx";

export async function getStaticPaths() {
  const postlar = await getCollection("blog");
  return postlar.map((post) => ({
    params: { id: post.id },
    props: { post },
  }));
}

const { post } = Astro.props;
const { Content } = await render(post);
---
<Asos sarlavha={post.data.sarlavha}>
  <h1>{post.data.sarlavha}</h1>
  <Content />
  <Yoqdi client:visible />
</Asos>

getStaticPaths build vaqtida chaqiriladi va "qaysi sahifalar bo'ladi" degan ro'yxatni qaytaradi: uchta maqola — uchta sahifa. render(post) Markdown'ni HTML'ga aylantiradi va <Content /> komponentini beradi. Oxiridagi <Yoqdi client:visible /> — maqola ostidagi "Foydali" tugmasi, kichik Preact orol. Uning kodi uch qatorli useState hisoblagich.

3.4 Sxema xatoni ushlaydi

Sinab ko'rdik: sarlavhasiz va sana: ertaga li maqola qo'shdik. Build to'xtadi:

text
[InvalidContentEntryDataError] blog → qoralama data does not match collection schema.

Tarjimasi: "blog to'plamidagi qoralama yozuvining ma'lumoti to'plam sxemasiga mos emas." Ostida har maydon uchun sabab chiqdi: sarlavha: Required (majburiy) va sana: Expected type "date", received "object". Ikkinchisi g'alati ko'rinadi: "obyekt keldi". Sabab — z.coerce.date() "ertaga" ni new Date("ertaga") ga aylantirdi. Natija Date obyekti, lekin ichida Invalid Date. Zod uni "haqiqiy sana emas" deb rad etdi.

Asosiysi — xato build vaqtida chiqdi, foydalanuvchi ko'rmasdan. Bu sxemaning butun qiymati.

Tekshirib ko'ring: Rasmiy hujjat ogohlantiradi: getCollection qaytargan tartib "deterministik emas va platformaga bog'liq". Bosh sahifamizda bu muammomi?

Javob

Yo'q, chunki biz .sort(...) bilan sana bo'yicha o'zimiz saraladik. Saralash bo'lmaganida, Windows va Linux'dagi build turli tartibda maqola chiqarishi mumkin edi: kompyuteringizda bir xil, serverda boshqacha. Tartib muhim bo'lgan har joyda saralashni ochiq yozing.

4. Build natijasi: qaysi sahifaga qancha JS

4.1 O'lchov

Blogni Astro 7.4.4 va Preact 11.1.1 bilan build qildik. Build — 4 sahifa, uch yugurishda 2.6–6.1 soniya (eng uzuni — kod o'zgargandan keyingi birinchisi). Keyin dist/ papkani o'lchov skripti bilan o'qidik (gzip, kanon usuli):

Sahifa JS Izoh
/ (bosh) 0 KB <script> umuman yo'q
/blog/…/ (maqola) 2.1 KB ikkita inline skript
orol ko'ringanda + 10.4 KB Preact va tugma
Brauzerga JS (gzip): sahifa turi bo'yicha
  • React SPA (vazifalar)66,8 KB
  • Astro: vazifalar oroli13,1 KB
  • Astro blog: maqola, orol ko'ringach12,5 KB
  • Astro blog: maqola, orolgacha2,1 KB
  • Astro blog: bosh sahifa0 KB

Manba: Kurs tajribasi (IlmHamroh, 2026-11-09/10): production build, JS gzip -9 (.map'siz), inline skriptlar qo'shilgan; Astro 7.4.4, Preact 11.1.1, Vite 8.3.5; Windows 11, Node 24.21.0

Grafikning pastki uch ustuniga qarang: bitta saytda uch xil narx. Bosh sahifa — toza HTML, xuddi 2005-yildagi sayt kabi. Maqola sahifasi tugmani "kutib turadi" va JS'ni faqat kerak bo'lganda oladi.

4.2 client:visible aslida nima qiladi

Maqola sahifasidagi birinchi inline skript — client:visible direktivasining yuklovchisi. Build chiqargan kod (bir qatorli edi, telefon uchun qatorlarga bo'lindi va IIFE o'rami tushirildi; mazmuni aynanligi AST solishtiruvi bilan tekshirildi):

js
let e = (e, t, n) => {
  let r = async () => { await (await e())(); },
    i = typeof t.value == `object` ? t.value : void 0,
    a = { rootMargin: i == null ? void 0 : i.rootMargin },
    o = new IntersectionObserver((e) => {
      for (let t of e)
        if (t.isIntersecting) { o.disconnect(), r(); break; }
    }, a);
  for (let e of n.children) o.observe(e);
};
(self.Astro || (self.Astro = {})).visible = e,
  window.dispatchEvent(new Event(`astro:visible`));

Nomlar siqilgan (e, t, n), lekin mantiq ochiq. Uchinchi parametr n — astro-island elementi. Uning bolalari IntersectionObserver ga beriladi — elementning ekranga kirishini kuzatadigan brauzer API. Element ko'rinsa, kuzatuv to'xtaydi va r() chaqiriladi: u birinchi parametr orqali komponent JS'ini yuklaydi va jonlantiradi. rootMargin — direktivaga berilgan qo'shimcha masofa (client:visible={{ rootMargin: "200px" }}).

Shuning uchun orol ko'rinmaguncha Preact yuklanmaydi: 10.4 KB ni so'raydigan kod faqat isIntersecting bo'lganda ishlaydi. Bu xulosa kodni o'qishdan. Haqiqiy brauzerda Network panelida tekshirish — sinalmagan.

Ikkinchi inline skript — Meta-freymvorklar xaritasi darsida ko'rgan astro-island maxsus elementi (Web Components). U har sahifada bir xil.

4.3 Natijani halol o'qish

10.4 KB va kanondagi 11.1 KB. Farq faqat komponentda: bizning tugma 0.4 KB, kanon Vazifalar 1.1 KB. Qolgani bir xil: Preact 4.5-bob, uning hook'lari 1.1-bob, Astro ulagichi 1.5-bob va signals moduli 2.9-bob. Ya'ni orolning "kirish chiptasi" — taxminan 10 KB, komponent qanchalik kichik bo'lmasin.

Inline skriptlar hisobga kiritildi. 1-darsda aniqlaganimizdek, kanon o'lchovi faqat alohida .js fayllarni sanaydi. Bu yerda inline 2.1 KB ni jadvalga alohida yozdik.

Ko'p orol — bitta Preact. Ikki orol bitta sahifada bo'lsa, Preact ikki marta yuklanmaydi: fayllar umumiy. Lekin har yangi freymvork (masalan, bitta orol React'da, boshqasi Vue'da) o'z runtime'ini olib keladi. Buni o'lchamadik.

Build vaqti. Blog 2.6–6.1 s, kanon vazifalar sahifasi 8.1 s. To'g'ridan solishtirib bo'lmaydi: kanon build vaqtida API'ga so'rov yuborgan va birinchi yugurish edi.

5. Orol direktivalari va yuklash tartibi

5.1 Beshta direktiva

Rasmiy hujjat direktivalarni ustuvorligi bilan beradi:

Direktiva Qachon jonlanadi Ustuvorlik
client:load sahifa yuklanishi bilan yuqori
client:idle yuklangach, brauzer bo'sh qolganda o'rta
client:visible element ekranga kirganda past
client:media CSS media so'rovi to'g'ri bo'lganda past
client:only faqat brauzerda, serverda chizilmaydi —

client:idle brauzerning requestIdleCallback hodisasini kutadi. Unga timeout berish mumkin: client:idle={{ timeout: 500 }} — 500 ms dan ortiq kutmaydi. client:media="(max-width: 600px)" — masalan, faqat telefonda kerak bo'ladigan menyu. client:only="preact" da freymvork nomi majburiy: Astro komponentni serverda chizmaydi, shuning uchun qaysi renderer kerakligini o'zi bila olmaydi.

5.2 Modelda: kim qachon uyg'onadi

To'rtta orolli sahifani modellashtiramiz. Sahifaga ketma-ket hodisalar keladi: yuklandi, brauzer bo'shadi, foydalanuvchi izohlargacha skroll qildi:

js
// sahifadagi orollar va ularning direktivasi
const orollar = [
  { nom: "Qidiruv", client: "load" },
  { nom: "Mavzu tugmasi", client: "idle" },
  { nom: "Izohlar", client: "visible" },
  { nom: "Mobil menyu", client: "media" }, // (max-width: 600px)
];

// hodisa kelganda shu orol jonlanadimi
function uygonadimi(orol, hodisa, kenglik) {
  switch (orol.client) {
    case "load": return hodisa === "yuklandi";
    case "idle": return hodisa === "bo'sh";
    case "visible": return hodisa === `ko'rindi:${orol.nom}`;
    case "media": return hodisa === "yuklandi" && kenglik <= 600;
    default: return false; // direktivasiz — hech qachon
  }
}

function jonlantir(hodisalar, kenglik) {
  const jonli = new Set();
  for (const h of hodisalar) {
    for (const o of orollar) {
      if (!jonli.has(o) && uygonadimi(o, h, kenglik)) {
        jonli.add(o);
        const soni = `${jonli.size}/${orollar.length}`;
        console.log(`  ${h}: ${o.nom} (${soni})`);
      }
    }
  }
}

const hodisalar = ["yuklandi", "bo'sh", "ko'rindi:Izohlar"];
console.log("telefon, 360 px, oxirigacha o'qidi:");
jonlantir(hodisalar, 360);
console.log("kompyuter, 1280 px, izohgacha yetmadi:");
jonlantir(hodisalar.slice(0, 2), 1280);

Konsolda:

text
telefon, 360 px, oxirigacha o'qidi:
  yuklandi: Qidiruv (1/4)
  yuklandi: Mobil menyu (2/4)
  bo'sh: Mavzu tugmasi (3/4)
  ko'rindi:Izohlar: Izohlar (4/4)
kompyuter, 1280 px, izohgacha yetmadi:
  yuklandi: Qidiruv (1/4)
  bo'sh: Mavzu tugmasi (2/4)

Bitta sahifa, ikki xil o'quvchi, ikki xil JS miqdori. Kompyuterdagi o'quvchi izohlarga yetmadi — "Izohlar" va "Mobil menyu" kodi umuman yuklanmadi. SPA'da esa ikkalasi ham to'rtta komponentning hammasi uchun to'lardi.

Modelda soddalik bor: haqiqiy client:media media so'rovi keyinroq o'zgarsa ham (oyna torayganda) jonlanadi, client:idle esa timeout bilan ham ishlaydi. Tartib esa hujjatdagidek: load birinchi, idle keyin, visible va media — sharti bajarilganda.

Tekshirib ko'ring: Maqola sahifasining eng tepasida, birinchi ekranda "Qidiruv" maydoni bor. Unga client:visible qo'ysak, client:load dan nima farq qiladi?

Javob

Deyarli farq yo'q, faqat kichik kechikish. Element birinchi ekranda — IntersectionObserver uni darhol "ko'rinadi" deb aytadi. Lekin bu kuzatuvchining birinchi javobini kutish demak, ya'ni client:load dan biroz keyin. Hujjat tavsiyasi: darhol ko'rinadigan va darhol kerak bo'ladigan UI — client:load, sahifaning pastidagi og'ir qism — client:visible.

6. Biz shunday xato qildik

6.1 Yo'qolgan dependencies

Blogni birinchi build qilganimizda package.json da faqat name, type va scripts bor edi — paketlar boshqa joyda allaqachon o'rnatilgan edi, deb o'yladik. Build sahifalarni chizish bosqichida yiqildi:

text
Only URLs with a scheme in: file, data, and node are supported by the default ESM loader. Received protocol 'astro:'

Tarjimasi: "Sukut ESM yuklovchisi faqat file, data va node sxemali URL'larni qo'llab-quvvatlaydi. astro: protokoli keldi." Xabar Node'dan, Astro'dan emas — shuning uchun sababni aytmaydi.

Biz importlarni kuzatadigan kichik ilgak yozdik. U aybdorni ko'rsatdi: @astrojs/preact ning server kodi astro:preact:opts virtual modulini import qilyapti. Virtual modul — haqiqiy fayli yo'q, build vaqtida Vite plagini "yaratadigan" modul. Plagin faqat bundle ichidagi kodga yetadi. @astrojs/preact esa bundle'ga kirmagan, Node uni to'g'ridan yuklagan.

Nega kirmagan? Vite server build'ida node_modules paketlarini sukut bo'yicha tashqarida qoldiradi va qaysilarini ichiga olishni loyiha package.json idagi bog'liqliklarga qarab hal qiladi. Bu — bizning xulosamiz, uni tajriba tasdiqladi: ro'yxat bo'sh bo'lganda integratsiya tashqarida qoldi. "dependencies" ga uchta paketni (astro, @astrojs/preact, preact) qo'shdik — build o'tdi.

Saboq: package.json — loyiha hujjati, "o'rnatish ro'yxati" emas. Vositalar undan qaror qabul qiladi. Integratsiyani rasmiy yo'l bilan qo'shing: npx astro add preact — hujjatga ko'ra u sozlamani yangilaydi va kerakli paketlarni o'rnatadi. Odatdagi npm create astro loyihasida bu xato chiqmaydi.

6.2 O'zbekcha apostrof buzildi

Build'dan keyin maqolani o'qidik. Markdown'da Kit'siz deb yozilgan, HTML'da esa oddiy apostrof ' o'rniga egri apostrof chiqdi — Unicode'dagi U+2019 belgisi ("o'ng bitta qo'shtirnoq"). IlmHamroh kursida qoida: o' va g' da faqat oddiy apostrof. Sababi — qidiruv: oddiy va egri apostrofli "o'zbek" kompyuter uchun ikki xil so'z.

Bu Astro'ning smart punctuation (aqlli tinish belgilari) imkoniyati. Astro 7 dagi Markdown protsessori — Sätteri — uni sukut bo'yicha yoqadi: qo'shtirnoqlarni "chiroyli" qiladi, -- ni tire qiladi. Ingliz matni uchun qulay, o'zbek matni uchun xato.

Eski usul — markdown: { smartypants: false }. U ishladi, lekin build ogohlantirdi:

text
[astro] `markdown.smartypants` is deprecated. Move it onto your processor instead (e.g. `satteri({ features: { gfm: false, smartPunctuation: false } })`, or `unified({ gfm: false, smartypants: false })` from `@astrojs/markdown-remark`). Will be removed in a future major.

Tarjimasi: "markdown.smartypants eskirgan. Uni protsessoringizga o'tkazing. Kelajakdagi major versiyada olib tashlanadi." Xabarning o'zi yechimni beradi. Yangi usul:

js
import { satteri } from "@astrojs/markdown-satteri";

export default defineConfig({
  output: "static",
  integrations: [preact()],
  markdown: {
    processor: satteri({ features: { smartPunctuation: false } }),
  },
});

Shu sozlama bilan qayta build: HTML'da Kit'siz — oddiy apostrof. Rasmiy sozlama hujjati ham buni tasdiqlaydi: smartypants eskirgan, satteri() uchun smartPunctuation ishlatiladi. O'zbek tilidagi har Astro saytida bu sozlama birinchi kundan kerak.

Tekshirib ko'ring: Nega bu xatoni build ham, e2e test ham ushlamadi?

Javob

Build nuqtai nazaridan hech qanday xato yo'q: egri apostrof — to'g'ri Unicode belgi, HTML yaroqli. Test esa ko'pincha "sarlavha ko'rinadimi", "tugma ishlaydimi" deb tekshiradi, belgilarni emas. Bunday xatoni faqat matnni ko'zdan kechirgan odam yoki maxsus tekshiruv ushlaydi: masalan, build'dan keyin dist/ da U+2019 belgisini qidiradigan bitta qatorli skript CI'da.

7. Orolda ham poyga

Kanon vazifalar oroli — Preact komponenti, React variantiga deyarli bir xil. Vue 3 bilan tanishuv darsidagi poyga ssenariysini unda ham sinadik (jsdom, haqiqiy Preact 11.1.1, kechikishli soxta fetch). Natija kutilmagan chiqdi:

text
b) 10 ms oraliq bilan (faol 60 ms): Non olish (GET: 2)

To'g'ri! React, Vue, Svelte va Angular'da xato bo'lgan ssenariy Preact'da o'tdi. Lekin so'rovlar jurnaliga qarasak: "Bajarilgan" so'rovi bosishdan emas, "Hammasi" dan 62 ms keyin boshlangan — "Faol" javobi (60 ms) allaqachon kelib bo'lgan. Preact useEffect ni chizishdan keyin, keyingi kadrda ishga tushiradi (uning kodida requestAnimationFrame). Bu kechikish tasodifan so'rovlarni ketma-ket qilib qo'ydi.

Tekshirish uchun vaqtni o'zgartirdik — sekin javob 300 ms, bosishlar orasi 100 ms:

text
b) 100 ms oraliq bilan (faol 300 ms): Dars qilish (GET: 2)

Poyga qaytdi: "Bajarilgan" bosilgan, ekranda faol vazifa. Xulosa: Preact'da ham himoya kerak — useEffect III dagi let bekor = false cleanup'i aynan shu yerda ishlaydi. Va saboq: bitta ssenariyning yashil bo'lishi — dalil emas. Vaqtni o'zgartirib, xatoni qayta chaqirib ko'ring.

8. SSG, SSR va ekotizim

8.1 Statik — sukut qiymati

Rasmiy hujjat: Astro hamma sahifani sukut bo'yicha build vaqtida yasaydi (prerender). Bizning blog — to'liq statik: dist/ papkani istalgan statik hostingga qo'yish yetadi, server kerak emas.

Ba'zi sahifa har so'rovda yangi bo'lishi kerak bo'lsa (shaxsiy kabinet, qidiruv natijasi), unga on-demand rendering (talab bo'yicha chizish, SSR) yoqiladi. Buning uchun adapter kerak — Node server yoki bulut platformasiga moslovchi paket. Keyin sahifa boshida:

js
export const prerender = false;

Qolgan sahifalar statik qoladi. Yoki aksincha: output: "server" — hammasi SSR, statik kerak bo'lganiga prerender = true. Hujjat aniq aytadi: "server" rejimi yangi imkoniyat bermaydi, faqat sukut qiymatini almashtiradi. Biz adapter o'rnatmadik — SSR sinalmagan.

8.2 Server orollari

Server island (server oroli) — server:defer direktivali komponent. Sahifa statik va tez yuklanadi, bitta qismi (masalan, foydalanuvchi avatari yoki savatdagi son) esa keyinroq serverdan alohida keladi. Ungacha slot="fallback" dagi vaqtinchalik kontent ko'rinadi. Bu ham adapter talab qiladi — sinalmagan.

Mijoz orolidan farqi: client:* orolga JS yuboradi, server:defer esa HTML ni keyinroq yuboradi. Keyingi darsdagi htmx shu ikkinchi g'oyani butun ilovaga yoyadi.

8.3 React va Starlight

React komponentlarini Astro'ga qo'shish — npx astro add react (@astrojs/react integratsiyasi). Shundan keyin 17–21-qismlardagi istalgan komponentingiz orol bo'la oladi:

astro
---
import Savat from "../components/Savat.tsx";
---
<Savat client:idle mahsulotlar={royxat} />

mahsulotlar props'i build vaqtida JSON'ga aylanib, astro-island ning props atributiga yoziladi. Shuning uchun props faqat JSON'ga aylana oladigan qiymat bo'lishi kerak: satr, son, massiv, oddiy obyekt. Funksiya props sifatida orolga o'tmaydi — u brauzerga yetib bormaydi. Kanon Preact'ni tanladi: API bir xil, runtime kichikroq. React bilan o'lchanmagan.

Starlight — rasmiy hujjat ta'rifi: Astro ustiga qurilgan to'liq hujjat sayti mavzusi. npm create astro@latest -- --template starlight bilan yaratiladi, sahifalar src/content/docs/ dagi Markdown fayllardan. Ya'ni Starlight — tayyor content collection, navigatsiya, qidiruv va dizayn. Kutubxonangizga hujjat sayti kerak bo'lsa, birinchi nomzod. O'rnatilmagan — sinalmagan.

9. Qachon Astro, qachon emas

Astro mos keladi:

  • blog, hujjat sayti, landing, portfolio, kurs sahifalari — kontent ko'p, interaktivlik kam;
  • SEO va birinchi yuklanish tezligi muhim bo'lsa — HTML tayyor, JS minimal;
  • jamoa turli freymvorkda yozadi: bitta sahifada React va Svelte orollari yonma-yon turishi mumkin;
  • kontent Markdown'da yoki CMS'da yashaydi va sxema bilan tekshirilishi kerak.

Astro mos kelmaydi:

  • dashboard, chat, vazifalar kabi ilova — sahifaning ko'p qismi interaktiv va orollar bir-biri bilan gaplashadi (1-darsdagi "orollar orasida aloqa" muammosi);
  • ko'p sahifalar o'tishida holat saqlanishi kerak bo'lgan SPA;
  • jamoa Next.js'da ishlaydi va saytning bir qismi uchun alohida freymvork qo'shish narxi foydadan katta.

Narxi ham bor: node_modules 173 MB va 238 paket (kanon, Preact bilan) — React minimal variantidan (45 MB) qariyb to'rt barobar katta. Birinchi o'rnatish 60 soniya oldi (issiq kesh, bitta o'lchov — boshqa variantlar bilan solishtirmang). Buning ichida Markdown protsessori, rasm optimizatori, Vite va kompilyator bor. Foydalanuvchiga ularning hech biri bormaydi.

10. Ko'p uchraydigan xatolar

10.1 .astro da onClick

.astro komponentda <button onClick={...}> — hech narsa qilmaydi: komponent brauzerga JS bo'lib bormaydi. Tugma uchun React/Preact komponent va client:* direktiva kerak. Direktivani unutish — Meta-freymvorklar xaritasi darsidagi eng ko'p uchraydigan xato.

10.2 Tartibsiz to'plam

getCollection tartibi deterministik emas. Ro'yxat tartibi muhim bo'lsa — .sort(...).

10.3 Egri apostrof

O'zbekcha matnli saytda smartPunctuation: false ni unutish — saytdagi har o' va g' da egri apostrof. Har yangi loyihada birinchi build'dan keyin HTML'da U+2019 belgisini qidiring (masalan, muharrirda \u2019 bo'yicha).

10.4 client:only freymvorksiz

<Grafik client:only /> — xato: freymvork nomi kerak, masalan client:only="preact".

10.5 Build'dan keyin "yangi" ma'lumot kutish

Statik sahifa build paytidagi surat. Yangi maqola qo'shdingizmi — qayta build va deploy. Ma'lumot har daqiqa o'zgarsa — SSR yoki server orol.

11. Mashqlar

Mashqlar kurs/mashqlar/37/05-astro/ da. 2- va 3-mashq yechimlari Node 24.21.0 da tekshirilgan (biz ishga tushirdik). Astro o'rnatish shart emas — modellar paketsiz.

1-mashq (oson): bo'shliqlarni to'ldiring

  • Element ekranga kirganda jonlanadigan direktiva —
  • Content collections sozlamasi joylashgan fayl — src/
  • Dinamik marshrut uchun sahifalar ro'yxatini qaytaradigan funksiya —
  • Bizning blogda bosh sahifa yuklagan JS (KB) —
  • Egri apostrofni o'chiradigan Sätteri imkoniyati —
Yechim
  • client:visible — IntersectionObserver bilan.
  • content.config.ts — src/ papkada; .js va .mjs ham bo'ladi.
  • getStaticPaths — build vaqtida chaqiriladi.
  • 0 — <script> yo'q; maqola sahifasida 2.1 KB + orol 10.4 KB.
  • smartPunctuation — satteri({ features: { smartPunctuation: false } }).

2-mashq (o'rta): rootMargin qachon yordam beradi

Maqolada ikki orol bor: "Izohlar" (sahifa tepasidan 1900 px pastda) va "O'xshash maqolalar" (2600 px). Ekran balandligi — 800 px. Foydalanuvchi ketma-ket 0, 600, 900, 1200, 1700 px gacha skroll qildi. Orol jonlanadi, agar uning tepasi skroll + 800 + rootMargin dan oshmasa.

rootMargin 0 va 200 px bo'lganda har orol qaysi skrollda jonlanishini va nechta orol jonlanganini chiqaring.

Ishora: ikki ichma-ich for...of (for...of va for...in); jonlanganlarni massivda saqlang va includes bilan takrorni o'tkazing (Massivda qidirish va tekshirish).

Yechim
js
const EKRAN = 800; // ko'rinadigan balandlik, px
const orollar = [
  { nom: "Izohlar", tepa: 1900 },
  { nom: "O'xshash maqolalar", tepa: 2600 },
];

function jonlanganlar(skrollar, rootMargin) {
  const jonli = [];
  for (const y of skrollar) {
    for (const o of orollar) {
      const yetdi = o.tepa <= y + EKRAN + rootMargin;
      if (yetdi && !jonli.includes(o.nom)) {
        jonli.push(o.nom);
        console.log(`  skroll ${y}: ${o.nom}`);
      }
    }
  }
  return jonli.length;
}

const skrollar = [0, 600, 900, 1200, 1700];
for (const m of [0, 200]) {
  console.log(`rootMargin ${m}px:`);
  const n = jonlanganlar(skrollar, m);
  console.log(`  jami: ${n}/${orollar.length}`);
}

Konsolda:

text
rootMargin 0px:
  skroll 1200: Izohlar
  jami: 1/2
rootMargin 200px:
  skroll 900: Izohlar
  skroll 1700: O'xshash maqolalar
  jami: 2/2

rootMargin 200 px bilan "Izohlar" bir skroll oldinroq (900 da) jonlandi. Foydalanuvchi unga yetganda JS allaqachon yuklangan bo'ladi — kechikish sezilmaydi. Narxi: "O'xshash maqolalar" ham yuklandi, garchi foydalanuvchi uni hali ko'rmagan bo'lsa ham. rootMargin — tezlik va tejamkorlik orasidagi murosa.

3-mashq (qiyin): kontent to'plami modeli

Uchta Markdown fayl satr ko'rinishida berilgan (md yordamchisi qatorlarni \n bilan birlashtiradi). Uchinchisida sarlavha yo'q va sana: ertaga. Kichik getCollection modelini yozing:

  • har fayl frontmatter'ini (--- orasidagi kalit: qiymat qatorlari) obyektga aylantirsin;
  • sxema: sarlavha — satr (majburiy), sana — haqiqiy sanaga aylansin; xato bo'lsa, fayl nomi va hamma sabab bilan xato tashlasin;
  • yaroqli yozuvlar sana bo'yicha kamayish tartibida saralanib, /blog/<id>/ manzili bilan chiqsin.

Avval uchala fayl bilan (xato kutiladi), keyin xatoli faylni o'chirib ishga tushiring.

Ishora: split("---\n"), indexOf(":") va slice (Satr metodlari); Object.fromEntries; yaroqsiz sana — Number.isNaN(sana.getTime()).

Yechim
js
const md = (...qatorlar) => qatorlar.join("\n");
const fayllar = {
  "angular.md": md("---", "sarlavha: Angular tajribasi",
    "sana: 2026-11-01", "---", "Matn"),
  "vue.md": md("---", "sarlavha: Vue va Svelte",
    "sana: 2026-10-15", "---", "Matn"),
  "qoralama.md": md("---", "sana: ertaga", "---", "Matn"),
};

// frontmatter: "---" orasidagi "kalit: qiymat" qatorlari
function frontmatter(matn) {
  const [, bosh] = matn.split("---\n");
  return Object.fromEntries(bosh.trim().split("\n").map((q) => {
    const i = q.indexOf(":");
    return [q.slice(0, i).trim(), q.slice(i + 1).trim()];
  }));
}

// sxema: sarlavha — satr, sana — sanaga aylanadi (z.coerce.date)
function tekshir(id, d) {
  const xatolar = [];
  if (typeof d.sarlavha !== "string") xatolar.push("sarlavha: kerak");
  const sana = new Date(d.sana);
  if (Number.isNaN(sana.getTime())) xatolar.push("sana: sana emas");
  if (xatolar.length > 0) {
    throw new Error(`${id} → ${xatolar.join("; ")}`);
  }
  return { id: id.replace(/\.md$/, ""), data: { ...d, sana } };
}

function getCollection(fayllar) {
  return Object.entries(fayllar)
    .map(([id, matn]) => tekshir(id, frontmatter(matn)));
}

try {
  getCollection(fayllar);
} catch (x) {
  console.log(`build to'xtadi: ${x.message}`);
}
delete fayllar["qoralama.md"];
const postlar = getCollection(fayllar)
  .sort((a, b) => b.data.sana - a.data.sana);
for (const p of postlar) {
  const sana = p.data.sana.toISOString().slice(0, 10);
  console.log(`/blog/${p.id}/ — ${p.data.sarlavha} (${sana})`);
}

Konsolda:

text
build to'xtadi: qoralama.md → sarlavha: kerak; sana: sana emas
/blog/angular/ — Angular tajribasi (2026-11-01)
/blog/vue/ — Vue va Svelte (2026-10-15)

Model haqiqiy Astro bilan bir xil yo'l tutdi: bitta yomon fayl butun build'ni to'xtatdi va ikkala sabab birga aytildi (haqiqiy xabar: sarlavha: Required, sana: Expected type "date"). Xatoli fayl olib tashlangach — ikki sahifa, yangisi birinchi. b.data.sana - a.data.sana ishlaydi, chunki Date ayirilganda millisekundlarga aylanadi. Haqiqiy Astro YAML'ni to'liq o'qiydi (massiv, qo'shtirnoq); bizning model faqat oddiy kalit: qiymat ni tushunadi.

12. Real ishda

  • Qayerda uchraydi. Kompaniya bloglari, mahsulot hujjatlari, landing va marketing saytlar, konferensiya sahifalari. Ko'p ochiq kodli kutubxonaning hujjat sayti Starlight'da.
  • CMS bilan. Kontent ko'pincha Markdown emas, headless CMS'da yashaydi. Content collections'ning loader'i shu manbadan ham ma'lumot oladi — Markdown'dagi kabi sxema bilan.
  • Migratsiya. "Next.js'dagi blogni Astro'ga ko'chirdik — JS kamaydi" degan maqolalar ko'p. Bizning o'lchov shuni ko'rsatdi: bosh sahifa 0 KB. Lekin ko'chirish narxi — har interaktiv komponentni orolga aylantirish.
  • Intervyu. "Islands architecture nima?", "client:load va client:visible farqi?", "SSG va SSR Astro'da qanday tanlanadi?", "content collections nima beradi?" Raqam bilan javob bering: "bosh sahifa 0 KB, orol ko'ringach 10.4 KB".

Xulosa

  • .astro komponent build vaqtida (yoki serverda) ishlaydi: frontmatter'da await, shablon — HTML; holat va hodisa faqat orolda.
  • Content collections Markdown'ni Zod sxemasi bilan tekshiradi; xato build vaqtida chiqadi.
  • O'lchov: bosh sahifa 0 KB JS, maqola 2.1 KB, client:visible orol ko'ringach yana 10.4 KB — orolning "kirish chiptasi" ~10 KB.
  • Direktiva — "qachon" degan savolga javob: load, idle, visible, media, only.
  • Ikki tuzoq: package.json da dependencies yo'qligi (astro: protokol xatosi) va o'zbekcha apostrofni buzadigan smart punctuation.
  • Preact orolida ham poyga bor — vaqt boshqacha bo'lsa chiqadi.

Keyingi dars: htmx, Alpine.js va signal asosidagi freymvorklar — server HTML bo'lagini qaytaradi, brauzer uni joyiga qo'yadi: JS'siz yondashuvning eng uzoq nuqtasi.

Manbalar

37-qism. React'dan tashqari: boshqa freymvorklar · 5-dars yakunlandi

Astro: kontent saytlar uchun — .astro komponent, content collections va orollar

23 daqvaqt
0belgi
Keyingi dars: htmx, Alpine.js va signal asosidagi freymvorklar: hypermedia va nozik reaktivlik
Telegram'da
Darsda xato koʻrdingizmi?

Izohlar · 0