Prisma bilan NestJS: PrismaService, lifecycle va Prisma xatolari filtri

Qisqacha: Nest hujjatidagi naqsh: PrismaService extends PrismaClient — Prisma klienti @Injectable xizmatga aylanadi. onModuleInit da $connect, onModuleDestroy da $disconnect; @Global PrismaModule uni hamma joyga beradi. Prisma 7 da klientga adapter (PrismaPg) beriladi. Prisma xatolarini HTTP'ga @Catch(Prisma.PrismaClientKnownRequestError) filtri aylantiradi: P2002 (takror) → 409, P2025 (topilmadi) → 404. vazifalar-api bu naqshni olmadi — ombor ish vaqtida tanlanadi va Prisma o'z pool'i bilan OmborModule ichida yashaydi.

Bu darsda

• PrismaService va PrismaModule ni Prisma 7 adapteri bilan yozasiz.
• onModuleInit / onModuleDestroy qachon ishlashini haqiqiy chiqishda ko'rasiz.
• Prisma xato kodlarini HTTP status'ga aylantiruvchi exception filter yozasiz va adapter bilan meta.target nega null ekanini bilasiz.
• Kanon nega PrismaService klassini kiritmaganini va o'rniga nima borligini tushuntirasiz.

Oldin bilishingiz kerak: Prisma 7: o'rnatish va arxitektura, Prisma prodakshnda, Lifecycle hook'lar, Exception filter'lar, So'rov konteksti: nestjs-cls.

O'tgan darsda config, log va so'rov konteksti qadami commit bo'ldi. Endi ma'lumot qatlami: 27-qismda o'rgangan ORM'lar Nest ichida qanday ulanadi. Bu va keyingi uch dars — tajriba darslari: har birida Nest naqshi, kanon tajribasining haqiqiy natijasi va nega loyiha boshqa yo'lni tanlagani.

1. Nega bu kerak?

27-qismda Prisma 7 bilan PrismaOmbori ni yozgandik (Prisma 7). U yerda klient bitta joyda yaratilardi va ilova yopilganda $disconnect qilinardi — buni server.ts qo'lda boshqarardi.

Nest'da ikki savol paydo bo'ladi. Birinchisi: klient bitta bo'lishi va kerakli xizmatlarga DI orqali yetishi kerak. Ikkinchisi: ulanish ilova ko'tarilganda ochilib, yopilganda yopilishi kerak — main.ts ga qo'l bilan yozmasdan.

O'xshatish: ofisdagi bitta printer. Har xodimga alohida printer olmaysiz — bitta, umumiy, hamma ulanadi. Ertalab birinchi kelgan uni yoqadi, kechqurun oxirgi ketgan o'chiradi. Nest'da "yoqish" va "o'chirish" ni lifecycle hook'lar qiladi (Lifecycle hook'lar).

2. PrismaService naqshi

2.1 Xizmat — klientning o'zi

Nest hujjatidagi yo'l — Prisma klientidan meros olish:

const URL = "postgres://postgres@127.0.0.1:5495/tajriba30";

@Injectable()
class PrismaService extends PrismaClient
  implements OnModuleInit, OnModuleDestroy {
  constructor() {
    super({ adapter: new PrismaPg({ connectionString: URL }) });
  }
  async onModuleInit() {
    const t = performance.now();
    await this.$connect();
    const ms = (performance.now() - t).toFixed(0);
    console.log(`  onModuleInit: $connect ${ms} ms`);
  }
  async onModuleDestroy() {
    await this.$disconnect();
    console.log("  onModuleDestroy: $disconnect");
  }
}

@Global()
@Module({ providers: [PrismaService], exports: [PrismaService] })
class PrismaModule {}

Bu kanon tajribasining kodi (telefon uchun bo'lindi, ma'no o'zgarmagan). Qatorma-qator:

• extends PrismaClient — PrismaService nusxasi to'liq Prisma klienti: this.foydalanuvchi.create(...), this.$transaction(...) — hammasi bor. Ustiga @Injectable() qo'shildi — Nest uni yaratadi va kerakli joyga beradi.
• super({ adapter: ... }) — Prisma 7 da klient bazaga o'zi ulanmaydi: unga driver adapter beriladi. PrismaPg — pg drayveri ustidagi adapter (Prisma 7). Prisma 6 dagi Nest hujjati misollarida adapter yo'q — eski kodda shunday uchratasiz.
• onModuleInit — modul tayyor bo'lgach, ilova so'rov qabul qilishidan oldin. $connect shu yerda — birinchi so'rov ulanish ochilishini kutmasin.
• onModuleDestroy — app.close() da. $disconnect — ulanishlar yopiladi, jarayon toza chiqadi.
• @Global() modul — PrismaService ni har modul import qilmasdan oladi (Modullar).

Diqqat: PrismaService ni ikki modulning providers iga yozmang. Modullar darsidagi tuzoq: ikki nusxa — ikki ulanishlar hovuzi (pool). Bazaning max_connections chegarasi ikki barobar tez to'ladi.

2.2 Filtr: Prisma xatosi → HTTP

Prisma xatolari kod bilan keladi: P2002 — noyoblik cheklovi buzildi, P2025 — kerakli yozuv topilmadi (Prisma: CRUD). Ularni har controller'da try/catch qilish o'rniga — bitta exception filter:

@Catch(Prisma.PrismaClientKnownRequestError)
class PrismaXatoFiltri implements ExceptionFilter {
  catch(
    x: Prisma.PrismaClientKnownRequestError,
    host: ArgumentsHost,
  ) {
    const holat =
      x.code === "P2002" ? 409 : x.code === "P2025" ? 404 : 500;
    host.switchToHttp().getResponse<Response>().status(holat).json({
      status: holat, kod: x.code, maydon: x.meta?.["target"] ?? null,
    });
  }
}

@Catch(Klass) — filtr faqat shu turdagi xatoni ushlaydi; qolganlari keyingi filtrga (yoki Nest'ning sukutiga) o'tadi. x.meta?.["target"] — hujjatga ko'ra P2002 da buzilgan maydon nomi.

2.3 Controller va ulash

@Controller("f")
class C {
  constructor(private readonly db: PrismaService) {}
  @Post("takror") takror() {
    return this.db.foydalanuvchi.create({
      data: { email: "aziz@example.com", toliqIsm: "Takror" },
    });
  }
  @Get(":id") ol(@Param("id") id: string) {
    return this.db.foydalanuvchi.findUniqueOrThrow({
      where: { id: BigInt(id) }, select: { email: true },
    });
  }
}

@Module({
  imports: [PrismaModule],
  controllers: [C],
  providers: [{ provide: APP_FILTER, useClass: PrismaXatoFiltri }],
})
class M {}

foydalanuvchi — 27-qism sxemasidagi Foydalanuvchi modeli; namuna bazasida aziz@example.com allaqachon bor. BigInt(id) — sxemada id BigInt (Prisma: modellar). Filtr global — APP_FILTER bilan, DI orqali (Global enhancer'lar).

2.4 Natija

Tajriba uch so'rov yubordi: takror email bilan yaratish, mavjud foydalanuvchi va yo'q foydalanuvchi. Kanon chiqishi (kanon o'lchovi, IlmHamroh, 2026-10, NestJS 12.2.0, Prisma 7.10.1):

  onModuleInit: $connect 53 ms
POST /f/takror → 409 {"status":409,"kod":"P2002","maydon":null}
GET /f/1 → 200 {"email":"aziz@example.com"}
GET /f/999999 → 404 {"status":404,"kod":"P2025","maydon":null}
  onModuleDestroy: $disconnect

• Birinchi qator — onModuleInit so'rovlardan oldin: ulanish 53 ms. Bu vaqtni birinchi foydalanuvchi to'lamaydi.
• P2002 → 409, P2025 → 404 — filtr ishladi.
• "maydon": null — topilma. Hujjatda meta.target maydon nomini beradi (["email"]). Driver adapter bilan esa u null: ma'lumot boshqa joyda — meta.driverAdapterError.cause ichida. 27-qismda PrismaOmbori aynan shu sababli xato sababini driverAdapterError dan o'qiydi (Prisma: nested write va tranzaksiyalar).
• Oxirgi qator — app.close() da $disconnect.

Tekshirib ko'ring: Filtr @Catch(Prisma.PrismaClientKnownRequestError) bilan yozilgan. Baza butunlay o'chiq bo'lsa, so'rov qanday javob oladi?

3. Lifecycle — qachon nima

sequenceDiagram
  participant M as main.ts
  participant N as Nest
  participant P as PrismaService
  participant DB as Postgres
  M->>N: NestFactory.create
  N->>P: constructor (adapter)
  N->>P: onModuleInit
  P->>DB: $connect (53 ms)
  M->>N: listen
  Note over N,DB: so'rovlar
  M->>N: app.close()
  N->>P: onModuleDestroy
  P->>DB: $disconnect

Diagrammadagi tartib Lifecycle hook'lar darsidagi bilan bir xil: onModuleInit — listen dan oldin, onModuleDestroy — close da. Signal kelganda (SIGTERM) app.close() ni kim chaqiradi? Nest hujjati app.enableShutdownHooks() ni taklif qiladi. Kanon uni ishlatmaydi: signalni jarayon.ts o'zi ushlaydi — avval HTTP ulanishlarni to'g'ri yopadi, keyin app.close(). Ikki joyda ushlansa, yopish ikki marta boshlanardi (main.ts dagi izoh).

4. Kanon qarori: PrismaService yo'q

4.1 Loyihada nima bor

vazifalar-api da Prisma — to'rt saqlash usulidan biri: SAQLASH=xotira | fayl | postgres | prisma (postgres va prisma ustiga — ixtiyoriy Redis kesh, REDIS_URL). Qaysi biri — config hal qiladi, ish vaqtida. Bu Dynamic modullar darsida qurilgan OmborModule.forRootAsync():

static forRootAsync(): DynamicModule {
  return {
    module: OmborModule,
    providers: [
      {
        provide: SAQLASH,
        useFactory: (config: Config, log: Log): Promise<Saqlash> =>
          omborYarat(config, log),
        inject: [CONFIG, LOG],
      },
      {
        provide: VAZIFA_OMBORI,
        useFactory: (s: Saqlash) => s.ombor,
        inject: [SAQLASH],
      },
      SaqlashYopuvchi,
    ],
    exports: [VAZIFA_OMBORI],
  };
}

omborYarat — 27-qismdan qolgan funksiya. SAQLASH=prisma bo'lsa, u pool'ni o'zi yaratadi va adapter'ga beradi:

const pool = new pg.Pool({
  connectionString: config.DATABASE_URL,
  application_name: "vazifalar-api",
  max: config.PG_POOL_MAX,
  idleTimeoutMillis: 30_000,
  connectionTimeoutMillis: 5_000,
  statement_timeout: config.PG_STATEMENT_TIMEOUT,
});
const db = new PrismaClient({ adapter: new PrismaPg(pool) });

Yopish — SaqlashYopuvchi ning onApplicationShutdown hook'ida: HTTP server yopilgandan keyin, boshlangan so'rovlar bazani ishlatib bo'lgach.

4.2 Nega shunday

• Ombor tanlanadi. PrismaService doim Prisma. Kanonda esa xuddi shu xizmat va controller'lar xotira, fayl, pg va Prisma bilan ishlaydi — bitta shartnoma testlari to'plami bilan (27-qism).
• Pool nazoratda. Prisma o'z pool'ini yaratsa, statement_timeout, application_name va error tinglovchisini qo'yish qiyinroq. 26-qismda o'rgangan sozlamalar (Connection pooling) yo'qolmasin.
• Xatolar domenda. P2002 ni global filtr 409 qilsa, xato javobi Prisma tilida gapiradi (kod: "P2002"). Kanonda PrismaOmbori uni KonfliktXatosi ga aylantiradi — xuddi pg omboridagi 23505 kabi — va javob Problem Details: "type": ".../takror-matn". Mijoz qaysi ORM ishlatilganini bilmaydi.
• Turlar chiqmaydi. extends PrismaClient — xizmatga butun klient beriladi: istalgan jadvalga, istalgan $queryRaw. Bu Repository naqshi darsining mavzusi.

Nima yo'qotdik: Nest hujjatini o'qib kelgan dasturchi PrismaService ni qidiradi va topmaydi. O'rniga — OmborModule va uning boshidagi izoh.

4.3 Farq xizmat ichida qanday ko'rinadi

Ikki yondashuvning farqi eng aniq xizmat constructor'ida ko'rinadi. Hujjat naqshida xizmat Prisma'ni to'g'ridan oladi:

// Hujjat naqshi: xizmat Prisma klientini biladi
@Injectable()
export class VazifalarService {
  constructor(private readonly db: PrismaService) {}
  ol(id: number) {
    return this.db.vazifa.findUniqueOrThrow({
      where: { id: BigInt(id) },
    });
  }
}

Kanonda xizmat faqat interfeysni oladi — uning ortida qaysi ombor turgani unga noma'lum:

// Kanon: xizmat VazifaOmbori interfeysini biladi, xolos
@Injectable()
export class VazifalarService {
  constructor(
    @Inject(VAZIFA_OMBORI) private readonly ombor: VazifaOmbori,
  ) {}
  async ol(id: number): Promise<Vazifa> {
    const v = await this.ombor.ol(id);
    if (!v) throw topilmadi(id);
    return v;
  }
}

(Ikkinchisi — kanon vazifalar.service.ts dan ol metodi; constructor'dagi LOG va XABARCHI tushirib qoldirildi. Birinchisi — taqqoslash uchun sxema.) Birinchisida BigInt, findUniqueOrThrow va P2025 — xizmatning muammosi. Ikkinchisida ular PrismaOmbori ichida qoladi, xizmat esa xotira omborida ham, pg omborida ham aynan bir xil ishlaydi. Interfeys ortidagi @Inject(TOKEN) — Custom provider'lar darsidagi naqsh.

4.4 O'z loyihangiz uchun: qaysi birini tanlash

Uchinchi qator — oraliq yo'l: PrismaService ning constructor'ida new PrismaPg({ connectionString }) o'rniga o'zingiz yaratgan pg.Pool ni bering. Naqsh hujjatdagidek qoladi, pool esa nazoratingizda.

5. Express'da qanday edi, Nest'da qanday

Kanonda chap ustundagi omborYarat o'zgarmadi — u Nest fabrikasi ichiga ko'chdi. O'zgargani — "kim chaqiradi" va "kim yopadi": endi Nest. 27-qismdagi server.ts qilgan ish (yaratish, EGASI_ID tekshiruvi, yopish) bir qatorga ham kamaymadi, faqat OmborModule ga joylashdi. Nest'ga ko'chishning umumiy narxi ham shu yerda ko'rinadi. Kanon o'lchovida sovuq start Express'dagi 2.5 s dan 4.8–5.3 s ga oshdi (bitta mashina, bir vaqtda o'lchangan, nisbat muhim). Bazali PATCH so'rovlari tezligi esa farqsiz qoldi — vaqtning asosiy qismi bazada.

6. Hujumchi nigohi

PrismaService extends PrismaClient xizmatga butun klientni beradi — shu jumladan xom SQL metodlarini. 27-qismda ularni ko'rgandik (Prisma: raw SQL va TypedSQL):

// ✅ teg-shablon: qiymat parametr bo'lib ketadi ($1)
await this.db.$queryRaw`SELECT * FROM vazifalar WHERE matn = ${matn}`;
// ❌ satr birlashtirish: SQL injection
await this.db.$queryRawUnsafe(
  "SELECT * FROM vazifalar WHERE matn = '" + matn + "'",
);

Hujumchi matn ga x' OR '1'='1 yuborsa, ikkinchi so'rov hamma vazifalarni qaytaradi — boshqa foydalanuvchilarnikini ham. PrismaService hamma xizmatga ochiq bo'lgani uchun xavfli metod ham hamma joyda bor. Himoya: $queryRawUnsafe ni lint qoidasi bilan taqiqlash va xom SQL'ni faqat ombor qatlamida yozish. Kanonda xizmatlar PrismaClient ni umuman ko'rmaydi — xom SQL faqat PrismaOmbori va PgOmbori ichida, parametrli.

7. Ko'p uchraydigan xatolar

8. Mashqlar

Mashqlar kurs/mashqlar/30/31-prisma-nestjs/ da.

1-mashq (oson): hook va kod

To'ldiring:

• Ulanishni ochadigan hook —
• Takror qiymat (noyoblik) Prisma kodi —
• findUniqueOrThrow topa olmasa —
• Prisma 7 da pg uchun adapter klassi —

2-mashq (o'rta): xato kodini Problem Details'ga aylantirish

prismaXatosi(x, yol) funksiyasini yozing. x — { code, meta } obyekt. Natija — Problem Details: P2002 → 409, title: "Takror qiymat"; P2025 → 404, title: "Topilmadi"; boshqasi → 500, title: "Ichki xato". Maydon nomi meta.target dan, u null bo'lsa — meta.driverAdapterError.cause.constraint.fields dan (bo'lmasa null). Ishora: undefined va null darsidagi ?. va ??.

const JADVAL = {
  P2002: { status: 409, title: "Takror qiymat" },
  P2025: { status: 404, title: "Topilmadi" },
};

function prismaXatosi(x, yol) {
  const { status, title } =
    JADVAL[x.code] ?? { status: 500, title: "Ichki xato" };
  const maydon = x.meta?.target
    ?? x.meta?.driverAdapterError?.cause?.constraint?.fields
    ?? null;
  return { status, title, instance: yol, kod: x.code, maydon };
}

console.log(prismaXatosi(
  { code: "P2002", meta: { target: ["email"] } }, "/f/takror"));
console.log(prismaXatosi({
  code: "P2002",
  meta: {
    target: null,
    driverAdapterError: {
      cause: { constraint: { fields: ["email"] } },
    },
  },
}, "/f/takror"));
console.log(prismaXatosi({ code: "P2025" }, "/f/999999"));
console.log(prismaXatosi({ code: "P1001" }, "/f/1").status);

{
  status: 409,
  title: 'Takror qiymat',
  instance: '/f/takror',
  kod: 'P2002',
  maydon: [ 'email' ]
}
{
  status: 409,
  title: 'Takror qiymat',
  instance: '/f/takror',
  kod: 'P2002',
  maydon: [ 'email' ]
}
{
  status: 404,
  title: 'Topilmadi',
  instance: '/f/999999',
  kod: 'P2025',
  maydon: null
}
500

3-mashq (qiyin): lifecycle tartibi

Provider'lar ro'yxati berilgan: { nom, kerak: [...], init?, destroy? }. ishgaTushir(royxat) provider'larni bog'liqlik tartibida yaratsin (avval kerak dagilar) va har biri uchun init ni chaqirsin; yop(tartib) — destroy larni teskari tartibda. Har qadamni konsolga yozing. Sinov: PrismaService (init — $connect, destroy — $disconnect), VazifalarOmbori (kerak: Prisma), VazifalarXizmati (kerak: ombor). Ishora: rekursiv funksiya va Set (Rekursiya).

function ishgaTushir(royxat) {
  const nomli = new Map(royxat.map((p) => [p.nom, p]));
  const tayyor = new Set();
  const tartib = [];
  function yarat(nom) {
    if (tayyor.has(nom)) return;
    const p = nomli.get(nom);
    for (const k of p.kerak) yarat(k);
    console.log(`yaratildi: ${nom}`);
    tayyor.add(nom);
    tartib.push(p);
  }
  royxat.forEach((p) => yarat(p.nom));
  for (const p of tartib) p.init?.();
  return tartib;
}

function yop(tartib) {
  for (const p of [...tartib].reverse()) p.destroy?.();
}

const royxat = [
  { nom: "VazifalarXizmati", kerak: ["VazifalarOmbori"] },
  { nom: "VazifalarOmbori", kerak: ["PrismaService"] },
  {
    nom: "PrismaService",
    kerak: [],
    init: () => console.log("onModuleInit: $connect"),
    destroy: () => console.log("onModuleDestroy: $disconnect"),
  },
];

const tartib = ishgaTushir(royxat);
console.log("— so'rovlar —");
yop(tartib);

yaratildi: PrismaService
yaratildi: VazifalarOmbori
yaratildi: VazifalarXizmati
onModuleInit: $connect
— so'rovlar —
onModuleDestroy: $disconnect

9. Loyiha qadami: o'zgarish yo'q — va nega

Bu darsda vazifalar-api o'zgarmaydi. Kanon PrismaService naqshini alohida tajribada sinadi (yuqoridagi chiqish) va loyihaga kiritmadi — «Kanon qarori» bo'limidagi to'rt sabab bilan.

O'z loyihangizda tekshirib ko'ring: SAQLASH=prisma bilan ishga tushirsangiz, OmborModule.forRootAsync Prisma klientini yaratadi, EGASI_ID ni bazada tekshiradi (fail-fast) va migratsiya holatini solishtiradi. Yopilganda logda "ombor ulanishlari yopildi" qatori chiqadi. Bularning hammasi Dynamic modullar darsidan beri bor; bu dars ularni hujjatdagi naqsh bilan solishtirish imkonini berdi.

Agar boshqa loyihada Prisma yagona saqlash bo'lsa va boshqa omborga o'tish rejada bo'lmasa — hujjat naqshi to'liq o'rinli. Kanon tanlovi — "noto'g'ri naqsh" emas, ko'p omborli loyihaga mos javob.

10. Real ishda

• PrismaService extends PrismaClient — Nest + Prisma loyihalarining 90 % ida shunday (prisma.service.ts). Uni birinchi kunning o'zida uchratasiz.
• Prisma 6 → 7 ko'chishi — eski PrismaService larda adapter yo'q va $on("beforeExit") kabi eskirgan kod bor. Yangilashda birinchi o'zgaradigan fayl.
• Xato kodlari filtri — P2002 → 409 qoidasi ko'p loyihada global; javobda ichki kod (P2002) chiqib ketmasligi review'da tekshiriladi.
• Intervyu: "Nest'da Prisma'ni qanday ulaysiz?", "ulanish qachon ochiladi va yopiladi?", "P2002 ni qanday ushlaysiz?".

Xulosa

• Hujjat naqshi: PrismaService extends PrismaClient + @Injectable, @Global PrismaModule.
• Prisma 7 — klientga adapter (PrismaPg) beriladi; eski misollarda yo'q.
• onModuleInit — $connect (listen dan oldin), onModuleDestroy — $disconnect (close da).
• @Catch(Prisma.PrismaClientKnownRequestError) filtri: P2002 → 409, P2025 → 404; adapter bilan meta.target — null.
• Kanon: Prisma — OmborModule ichida, o'z pool'i bilan, xatolar PrismaOmbori da domen xatosiga aylanadi; xizmat faqat VazifaOmbori ni ko'radi.

Keyingi dars: TypeORM bilan NestJS — rasmiy @nestjs/typeorm moduli: forRootAsync, forFeature va @InjectRepository.

Manbalar

• NestJS hujjati — Prisma recipe: https://docs.nestjs.com/recipes/prisma
• Prisma — Driver adapters (@prisma/adapter-pg): https://www.prisma.io/docs/orm/overview/databases/database-drivers
• Prisma — Error reference (P2002, P2025): https://www.prisma.io/docs/orm/reference/error-reference
• Kanon (IlmHamroh, 2026-10-28): PrismaService tajribasi (NestJS 12.2.0, Prisma 7.10.1, adapter-pg) — $connect 53 ms, P2002 → 409, P2025 → 404, meta.target null; OmborModule.forRootAsync va omborYarat. Tajriba kodi tip tekshiruvidan o'tkazildi (biz ishga tushirdik: tsc, holat nusxasida, 2026-11-02).