JavaScript Full-stackfail2ban: SSH'ga parol terayotgan botlarni avtomatik bloklash
JavaScript Full-stack · 33-qism. Linux, server, Docker

fail2ban: SSH'ga parol terayotgan botlarni avtomatik bloklash

17 daqiqa14/38-dars

Qisqacha: fail2ban — jurnalni kuzatib, muvaffaqiyatsiz kirishlarni sanaydigan va chegaradan oshgan IP'ni firewall bilan vaqtincha bloklaydigan dastur. Sozlama birligi — jail: qaysi log, qaysi naqsh (filtr), nechta xato (maxretry) qancha vaqt ichida (findtime) va qancha muddatga blok (bantime). Kanonda: 10 daqiqada 5 xato → 1 soat blok, takrorlansa uzayadi. Kurs tajribasida 8 ta soxta urinishdan keyin hujumchi IP'si bloklandi: SSH — Connection refused, sayt esa unga ochiq qoldi. Holat — fail2ban-client status sshd, blokdan chiqarish — unbanip.

Bu darsda

  • fail2ban'ning ish zanjirini tushuntirasiz: log → filtr → hisoblagich → blok → blokdan chiqarish.
  • maxretry, findtime, bantime va bantime.increment qiymatlarini tanlaysiz.
  • Kanonning sshd jail faylini o'rnatib, fail2ban-client status chiqishini o'qiysiz.
  • Bloklangan IP nimani ko'rishini va bu blok nftables'da qanday ko'rinishini aytasiz.
  • fail2ban qayerda yordam bermasligini va muqobil — CrowdSec haqida bilasiz.

Oldin bilishingiz kerak: SSH hardening va ufw firewall, Loglar: journalctl, /var/log va logrotate, Ro'yxat va login oqimi hamda hisob xavfsizligi.

1. Nega bu kerak?

O'tgan darsda parol bilan kirishni yopdik. Endi bot parolni minglab marta terib ko'rsa ham, kira olmaydi. Unda nega yana bir vosita?

  • Shovqin. Har urinish jurnalga qator yozadi. Kuniga minglab qator orasida haqiqiy muammo ko'rinmay qoladi.
  • Resurs. Har ulanish — sshd'da shifrlash kelishuvi, ya'ni protsessor ishi. Kichik VPS uchun bu sezilarli bo'lishi mumkin.
  • Ikkinchi qatlam. Ertaga kimdir tasodifan PasswordAuthentication yes qaytarsa, fail2ban terib ko'rishni baribir sekinlatadi.
  • Boshqa xizmatlar. SSH'dan tashqari nginx ortidagi kirish sahifasi, pochta va boshqalar ham bor. fail2ban ularni ham kuzata oladi.

Bu himoyaning "chuqurlik bo'yicha" (defense in depth) ko'rinishi: bitta qatlam yetarli deb ishonmaymiz.

O'xshatish: bino qorovuli. Eshik qulfi mustahkam (kalit bilan kirish). Lekin kimdir eshikni 10 daqiqada 5 marta tortib ko'rsa, qorovul uni bir soatga hovliga ham kiritmaydi. Qorovul daftarga qaraydi (jurnal), shubhali harakatni sanaydi (filtr), qaror qiladi (blok) va vaqt o'tgach qo'yib yuboradi.

Ilova darajasidagi xuddi shu himoyani Ro'yxat va login oqimi darsida vazifalar-api ichida qurgansiz — kirish so'rovlarini sekinlatish. fail2ban esa server darajasida, har qanday dastur logi bo'yicha ishlaydi.

2. fail2ban qanday ishlaydi

flowchart TB
  L["jurnal: sshd qatorlari"] --> F{"filtr: xato naqshi?"}
  F -- "yo'q" --> L
  F -- "ha" --> H["IP hisoblagichi +1"]
  H --> W{"findtime ichida maxretry ga yetdimi?"}
  W -- "yo'q" --> L
  W -- "ha" --> B["amal: firewall'da blok"]
  B --> T["bantime o'tdi"]
  T --> U["blokdan chiqarish"]

Diagrammaning har bloki — sozlamaning bir qismi:

Qism Ma'nosi Kanonda
backend log qayerdan o'qiladi systemd (journald)
filtr qaysi qatorlar "xato" sshd (paket bilan keladi)
maxretry nechta xato 5
findtime qaysi vaqt oynasida 10 daqiqa
bantime blok muddati 1 soat
amal qanday bloklash nftables qoidasi

Bularning hammasi birgalikda jail ("qamoqxona") deyiladi. Bitta serverda bir nechta jail bo'lishi mumkin: sshd uchun, nginx uchun — har biri o'z logi va qoidasi bilan.

2.1 Model: oyna va chegara

Hisoblagichning mantig'ini soxta soatli kichik model bilan ko'ramiz. Ikki IP: biri tez uradi, ikkinchisi sekin.

js
// fail2ban modeli: soxta soat (soniyalar), bitta jail
const sozlama = { maxretry: 5, findtime: 600, bantime: 3600 };

function jailniYurgiz(hodisalar, s) {
  const xatolar = new Map(); // ip: oynadagi xato vaqtlari
  const banlar = new Map(); // ip: ban tugash vaqti
  for (const [t, ip] of hodisalar) {
    if (banlar.has(ip) && t < banlar.get(ip)) continue;
    const oyna = (xatolar.get(ip) ?? [])
      .filter((v) => t - v < s.findtime);
    oyna.push(t);
    xatolar.set(ip, oyna);
    if (oyna.length >= s.maxretry) {
      banlar.set(ip, t + s.bantime);
      xatolar.set(ip, []);
      const gacha = t + s.bantime;
      console.log(`t=${t}: ${ip} bloklandi (t=${gacha} gacha)`);
    }
  }
  for (const [ip, oyna] of xatolar) {
    if (banlar.has(ip)) continue;
    console.log(`${ip}: oynada ${oyna.length} ta xato`);
  }
}

const hodisalar = [
  [0, "198.51.100.9"], [5, "198.51.100.9"], [9, "198.51.100.9"],
  [12, "198.51.100.9"], [15, "198.51.100.9"], [18, "198.51.100.9"],
  [0, "203.0.113.50"], [300, "203.0.113.50"], [700, "203.0.113.50"],
  [1000, "203.0.113.50"], [1300, "203.0.113.50"],
];
hodisalar.sort((a, b) => a[0] - b[0]);
jailniYurgiz(hodisalar, sozlama);

Konsolda:

text
t=15: 198.51.100.9 bloklandi (t=3615 gacha)
203.0.113.50: oynada 2 ta xato

Birinchi IP 15 soniyada 5 marta xato qildi — blok. Uning 18-soniyadagi oltinchi urinishi umuman hisoblanmadi: u allaqachon bloklangan. Ikkinchi IP ham jami 5 marta xato qildi, lekin 1300 soniyaga cho'zib. 10 daqiqalik oynada hech qachon 5 ta yig'ilmadi — blok yo'q.

Bu — fail2ban'ning tabiiy cheklovi: sekin hujum oynadan o'tib ketadi. Oynani kattalashtirsangiz, o'zingiz ham parolni ko'p xato terganda bloklanasiz. Muvozanat tanlanadi, mukammal qiymat yo'q.

3. O'rnatish va kanon jail fayli

3.1 Sozlama fayllari tartibi

bash
apt-get install -y fail2ban 2>&1 | tail -1
fail2ban-client --version | head -1
text
Processing triggers for man-db (2.12.0-4build2) ...
Fail2Ban v1.0.2

Paket /etc/fail2ban/jail.conf faylini olib keladi — barcha jail'larning sukut qiymatlari. Uni tahrirlamang: paket yangilanganda u almashadi. O'z sozlamalaringiz .local fayllarga yoziladi va sukutni bosadi. Eng tartibli joy — /etc/fail2ban/jail.d/ papkasi: har jail uchun alohida kichik fayl.

O'qish tartibi jail.conf qo'llanmasida yozilgan: jail.conf → jail.d/*.conf → jail.local → jail.d/*.local. Keyin o'qilgan qiymat oldingisini bosadi, ya'ni .local fayllar doim oxirgi so'zni aytadi (Ubuntu 24.04, Fail2Ban 1.0.2 qo'llanmasi, tekshirildi 2026-11-07). E'tibor bering: bu yerda tartib SSH'dagining teskarisi — sshd'da birinchi qiymat yutardi, fail2ban'da oxirgisi.

3.2 sshd.local

Loyihadagi deploy/fail2ban/sshd.local (serverda /etc/fail2ban/jail.d/sshd.local), izohlarsiz:

text
[sshd]
enabled  = true
backend  = systemd
maxretry = 5
findtime = 10m
bantime  = 1h
bantime.increment = true
ignoreip = 127.0.0.1/8 ::1
  • [sshd] — jail nomi. Shu nomli filtr (filter.d/sshd.conf) paket bilan keladi: u sshd'ning "noto'g'ri foydalanuvchi", "kalit rad etildi" kabi qatorlarini taniydi.
  • backend = systemd — logni journald'dan o'qish. Fayl izohida yozilganidek, Ubuntu 24.04'da kanon loglarni journald orqali o'qiydi (Loglar).
  • maxretry, findtime, bantime — yuqoridagi model qiymatlari: 10m — 10 daqiqa, 1h — 1 soat.
  • bantime.increment = true — qaytgan IP'ning bloki har safar uzayadi. Birinchi marta — 1 soat, keyingilari — ko'proq.
  • ignoreip — hech qachon bloklanmaydigan manzillar. Izohda maslahat: o'z ofis yoki VPN IP'ingizni qo'shing — o'zingizni bloklab qo'ymang.

3.3 Ishga tushirish va birinchi holat

bash
cp /opt/vazifalar-api/deploy/fail2ban/sshd.local \
  /etc/fail2ban/jail.d/sshd.local \
  && systemctl restart fail2ban && sleep 3 \
  && fail2ban-client status sshd

Chiqish — daraxt ko'rinishida: yuqori qism (Filter) nima sanalayotganini, pastki qism (Actions) kim bloklanganini ko'rsatadi:

text
Status for the jail: sshd
|- Filter
|  |- Currently failed:	1
|  |- Total failed:	2
|  `- Journal matches:	_SYSTEMD_UNIT=sshd.service + _COMM=sshd
`- Actions
   |- Currently banned:	0
   |- Total banned:	0
   `- Banned IP list:

(Kanon buyrug'ida fayl cat bilan ham chiqarilgan edi — u yuqoridagi matn, bu yerda tushirildi.)

Daraxtni o'qiymiz:

  • Filter — kuzatuv qismi. Currently failed: 1 — hozir hisoblagichi ochiq IP'lar soni. Total failed: 2 — jail ishga tushgandan beri topilgan xato qatorlar. Bu ikkitasi, ehtimol, oldingi darsdagi sinovlardan qolgan: fail2ban ishga tushganda jurnalning yaqin o'tmishini ham o'qiydi (alohida tekshirmadik).
  • Journal matches — journald'dan faqat sshd xizmati qatorlari olinadi.
  • Actions — blok qismi. Hozircha hech kim bloklanmagan.

4. Hujum simulyatsiyasi

4.1 Sakkiz urinish

Kurs tajribasida o'quv tarmog'idagi alohida "hujumchi" mashinadan serverga 8 marta kirishga urindik. Har safar mavjud bo'lmagan foydalanuvchi nomi bilan — admin1 dan admin8 gacha:

text
admin1@vps1: Permission denied (publickey,password).
admin2@vps1: Permission denied (publickey,password).
admin3@vps1: Permission denied (publickey,password).
admin4@vps1: Permission denied (publickey,password).
admin5@vps1: Permission denied (publickey,password).
admin6@vps1: Permission denied (publickey,password).
admin7@vps1: Permission denied (publickey,password).
admin8@vps1: Permission denied (publickey,password).

(Server nomi qisqartirilgan.) Qavsdagi password ga qarang: bu tajribada hardening olib tashlangan edi — server parolni ham taklif qilyapti. fail2ban aynan shunday holat uchun ikkinchi qatlam. Keyin holat:

text
Status for the jail: sshd
|- Filter
|  |- Currently failed:	1
|  |- Total failed:	12
|  `- Journal matches:	_SYSTEMD_UNIT=sshd.service + _COMM=sshd
`- Actions
   |- Currently banned:	1
   |- Total banned:	1
   `- Banned IP list:	172.18.0.8

172.18.0.8 — hujumchi mashinaning IP'si — bloklandi. Total failed 2 dan 12 ga oshdi, ya'ni 10 ta yangi xato qatori. 8 urinish 10 ta qator bergani — sshd bitta urinish uchun bir nechta qator yozishi mumkinligidan. Qaysi qatorlar sanalganini alohida ajratmadik. Muhimi: chegara (5) o'tilgach, IP blokka tushdi.

4.2 Bloklangan IP nimani ko'radi

O'sha hujumchi mashinadan yana urinish:

text
ssh: connect to host vps1 port 22: Connection refused
port 80 → 200
  • SSH — Connection refused: ulanish darhol rad etildi.
  • 80-port — 200: sayt hujumchiga ochiq qoldi.

Ikkinchi natija muhim: sshd jail faqat SSH portini yopadi. Bitta foydalanuvchi parolni adashtirgani uchun butun saytdan uzilib qolmaydi.

Blok qayerda? SSH hardening va ufw darsida ko'rdik: firewall qoidalari kernelda, nftables ichida turadi. fail2ban ham u yerda o'z jadvalini yaratdi (nft list ruleset dan parcha). Ikki narsani qidiring — bloklangan IP va 22-port:

text
table inet f2b-table {
	set addr-set-sshd {
		type ipv4_addr
		elements = { 172.18.0.8 }
--

	chain f2b-chain {
		type filter hook input priority filter - 1; policy accept;
		tcp dport 22 ip saddr @addr-set-sshd reject with icmp port-unreachable
  • set addr-set-sshd — bloklangan IP'lar to'plami, ichida bizning hujumchi.
  • tcp dport 22 ip saddr @addr-set-sshd reject — "22-portga to'plamdagi manzildan kelsa — rad et". Faqat 22-port, shuning uchun 80 ochiq qoldi.
  • reject with icmp port-unreachable — paket jim tashlanmaydi, "port mavjud emas" javobi qaytadi. Mijoz buni Connection refused deb ko'rsatadi.
  • priority filter - 1 — bu zanjir ufw qoidalaridan oldin ishlaydi.

Server tarmoq tashxisi darsidagi jadvalni eslang: refused odatda "port bo'sh" degani. Bu yerda esa port band, sshd ishlayapti. Faqat sizning IP'ingiz bloklangan. "Kecha kirgandim, bugun refused" — fail2ban'ni tekshiring.

4.3 Boshqa manba va blokdan chiqarish

Shu paytda Windows noutbukdan (boshqa IP — 172.18.0.1) kirish — ishladi:

text
ok

Blok faqat bitta manzil uchun. Endi qo'lda chiqaramiz:

bash
fail2ban-client set sshd unbanip 172.18.0.8
fail2ban-client status sshd | grep -E "Currently banned|Banned IP"
text
1
   |- Currently banned:	0
   `- Banned IP list:

1 — nechta manzil blokdan chiqarilgani. Ro'yxat bo'sh. Bu buyruq o'zingizni yoki hamkasbingizni tasodifan bloklaganda kerak bo'ladi — faqat boshqa IP'dan yoki provayder konsolidan kirib.

Tekshirib ko'ring: Hamkasbingiz "serverga kira olmayapman, Connection refused" deyapti. Siz o'z noutbukingizdan bemalol kirasiz. Birinchi qaysi buyruqni ishlatasiz?

Javob

sudo fail2ban-client status sshd — Banned IP list da hamkasbingizning IP'si bormi? Bor bo'lsa — unbanip bilan chiqaring va nega bloklanganini so'rang (eski kalit, xato foydalanuvchi nomi, skript). Doimiy IP bo'lsa, ignoreip ga qo'shing. sshd ishlayotgani aniq: siz kirdingiz.

5. Muddat tanlash

5.1 Uchta raqam

Qiymat Juda kichik Juda katta
maxretry o'zingiz tez bloklanasiz bot ko'p urinish qiladi
findtime sekin hujum o'tib ketadi xato tergan odam ham bloklanadi
bantime bot darhol qaytadi adashgan foydalanuvchi uzoq kutadi

Kanon tanlovi — 5 / 10 daqiqa / 1 soat — "odam adashsa, bir soatda qaytadi" degan murosa. Botlar uchun asosiy qurol — keyingisi.

5.2 bantime.increment

Bot bir soatdan keyin qaytib keladi va yana 5 ta urinish oladi. bantime.increment = true bilan har qaytishda blok uzayadi. Shuning uchun doimiy bot amalda doimiy bloklanadi, adashgan odam esa birinchi marta bir soat kutadi. Uzaytirish formulasi va chegarasi jail.conf dagi bantime.factor, bantime.maxtime kabi sozlamalarda (sinalmagan, 2026-11 — kurs tajribasida takroriy blok sinalmadi).

Eski usul — alohida recidive jail: fail2ban o'z logini kuzatadi va ko'p marta bloklangan IP'ni hamma portlarda uzoq muddatga yopadi (sinalmagan, 2026-11).

6. nginx uchun jail

fail2ban faqat SSH uchun emas. Paket bilan nginx loglari uchun ham filtrlar keladi. Masalan, nginx-limit-req — nginx'ning so'rovlar limiti oshirilganda yozadigan qatorlarini taniydi. Bu limitlarni Nginx himoya sozlamalari darsida qo'yamiz. Shunda nginx bir so'rovni rad etadi, fail2ban esa ko'p rad olgan IP'ni butunlay bloklaydi. Jail shunday ko'rinishda bo'ladi (sinalmagan, 2026-11; manba — fail2ban filter.d papkasi):

text
[nginx-limit-req]
enabled  = true
port     = http,https
logpath  = /var/log/nginx/error.log
maxretry = 10

Kanon buni o'rnatmadi: vazifalar-api o'zi ham kirish urinishlarini cheklaydi va nginx limitlari yetarli bo'ldi. Xohlasangiz — avval fail2ban-regex bilan filtrni haqiqiy logingizda sinab ko'ring.

7. fail2ban qayerda yordam bermaydi

  • Ko'p IP'li hujum. Bot tarmog'i har urinishni boshqa IP'dan qiladi — har biri 1–2 marta. Hech biri chegaraga yetmaydi. Bu yerda asosiy himoya — kalit bilan kirish (SSH hardening), fail2ban emas.
  • Sekin hujum. Model bo'limida ko'rdik: oynadan o'tib ketadi.
  • Docker konteynerlari. Konteynerga nashr qilingan portga kelgan paket fail2ban'ning input zanjirini chetlab o'tishi mumkin — oldingi darsdagi Docker va ufw tuzog'i bilan bir xil sabab. Konteyner xizmatlarini fail2ban bilan himoyalash alohida sozlash talab qiladi (sinalmagan, 2026-11).
  • Haqiqiy internet hujumi kurs tajribasida sinalmadi — o'quv tarmog'idagi bitta "hujumchi" bilan cheklandik.

7.1 Muqobil: CrowdSec

CrowdSec — shu g'oyaning zamonaviy ko'rinishi: loglarni tahlil qiladi, lekin bloklangan IP'lar haqidagi ma'lumot foydalanuvchilar jamoasi bilan almashiladi. Sizning serveringizga hali kelmagan bot boshqa serverlardagi xatti-harakati bo'yicha oldindan bloklanishi mumkin. Narxi — qo'shimcha xizmat va o'z ma'lumotingizni jamoa bilan bo'lishish. CrowdSec hujjatlari bu umumiy ro'yxatni "Community Blocklist" deb ataydi (tekshirildi, 2026-11-07). Kanon CrowdSec'ni sinamadi (sinalmagan, 2026-11).

8. Hujumchi nigohi

Hujumchi fail2ban'ni qanday chetlab o'tishga urinadi:

Usul Natija
bitta IP'dan tez urinish 5-urinishda blok
sekin urinish oynadan o'tadi, lekin kalitsiz kira olmaydi
ko'p IP'dan fail2ban sezmaydi; hardening himoya qiladi
sizning IP'ingizni soxtalashtirish TCP'da qiyin — ulanish ikki tomonlama

Oxirgi qatorga izoh: hujumchi soxta manba IP bilan paket yuborsa, javob unga emas, haqiqiy egaga ketadi. TCP ulanish o'rnatilmaydi va sshd kirish urinishini ham yozmaydi. Shuning uchun "begona odamni bloklatib qo'yish" SSH'da amaliy emas.

9. Loyiha qadami

Loyihaga yangi fayl: deploy/fail2ban/sshd.local («sshd.local» bo'limidagi matn; izohlari bilan — loyihada). O'rnatish va yoqish — VPS'ni noldan tayyorlash skriptining 6-qadamida.

Hali commit qilmang — server fayllari keyingi ikki dars bilan birga, VPS'ni noldan tayyorlash darsida bitta commit'da ketadi.

O'z serveringizda qo'lda:

bash
sudo apt-get install -y fail2ban
sudo cp deploy/fail2ban/sshd.local /etc/fail2ban/jail.d/
sudo systemctl restart fail2ban
sudo fail2ban-client status sshd

ignoreip ga o'z doimiy IP'ingizni qo'shishni unutmang (bo'lsa).

10. Ko'p uchraydigan xatolar

10.1 jail.conf ni tahrirlash

Paket yangilanganda o'zgarishlar yo'qoladi yoki to'qnashadi. O'z qiymatlaringiz — jail.d/*.local da.

10.2 Noto'g'ri backend

Jail mavjud bo'lmagan log faylni kutadi va hech narsa sanamaydi yoki ishga tushmaydi. Ubuntu 24.04'da sshd uchun — backend = systemd. Tekshiruv: status dagi Total failed haqiqiy urinishlardan keyin oshyaptimi.

10.3 O'zini bloklash

Bir necha marta noto'g'ri kalit yoki foydalanuvchi nomi — va siz tashqaridasiz. Davosi: ignoreip, ikkinchi tarmoq (telefon interneti) yoki provayder konsoli, keyin unbanip.

10.4 refused ni "sshd o'chgan" deb o'qish

fail2ban blokida ham Connection refused chiqadi. Boshqa IP'dan sinab ko'ring va status ni o'qing.

10.5 "fail2ban bor — parol qolsa ham bo'ladi"

fail2ban sekinlatadi, to'xtatmaydi: ko'p IP'li hujumni u sezmaydi. Parol bilan kirish baribir yopiladi.

11. Mashqlar

Mashqlar kurs/mashqlar/33/14-fail2ban/ da. 2-mashq yechimi Node 24.21.0 da, 3-mashq yechimi Bash'da (Git Bash, GNU awk) tekshirilgan (biz ishga tushirdik).

1-mashq (oson): bo'shliqlarni to'ldiring

  • fail2ban'da log, filtr va amalning bitta to'plami —
  • Blokka tushish uchun xatolar soni —
  • Xatolar sanaladigan vaqt oynasi —
  • Qo'lda blokdan chiqarish — fail2ban-client set sshd <IP>
  • O'z sozlamalar yoziladigan fayl kengaytmasi — .
Yechim
  • jail — [sshd] bo'limi bitta jail.
  • maxretry — kanonda 5.
  • findtime — kanonda 10 daqiqa; undan cho'zilgan hujum sanalmaydi.
  • unbanip — chiqishda 1 — chiqarilgan manzillar soni.
  • local — jail.conf paketniki, .local — sizniki.

2-mashq (o'rta): o'sib boruvchi blok muddati

banMuddati(nechanchi, asos, maks) funksiyasini yozing: birinchi blok — asos soniya, har keyingisi oldingisidan 2 baravar, lekin maks dan oshmasin. 1-dan 7-gacha bloklar uchun muddatni soatlarda chiqaring (asos — 1 soat, chegara — 24 soat); chegaraga yetganlarini (chegara) deb belgilang. Bu — bantime.increment g'oyasining soddalashtirilgan modeli, fail2ban'ning aniq formulasi emas. Ishora: daraja — 2 ** n, kichigini tanlash — Math.min (Math obyekti).

Yechim
js
const SOAT = 3600;

function banMuddati(nechanchi, asos, maks) {
  const muddat = asos * 2 ** (nechanchi - 1);
  return Math.min(muddat, maks);
}

function soatda(soniya) {
  return `${soniya / SOAT} soat`;
}

for (let n = 1; n <= 7; n++) {
  const m = banMuddati(n, SOAT, 24 * SOAT);
  const belgi = m === 24 * SOAT ? " (chegara)" : "";
  console.log(`${n}-ban: ${soatda(m)}${belgi}`);
}

Konsolda:

text
1-ban: 1 soat
2-ban: 2 soat
3-ban: 4 soat
4-ban: 8 soat
5-ban: 16 soat
6-ban: 24 soat (chegara)
7-ban: 24 soat (chegara)

Ikki baravarlik o'sish tez: oltinchi qaytishda bot bir kun kutadi. Chegarasiz u 32 soat, keyin 64 soat bo'lardi. Chegara kerak: tasodifan bloklangan haqiqiy foydalanuvchi bir haftaga emas, eng ko'pi bilan bir kunga tushsin.

3-mashq (qiyin): "qo'lda fail2ban"

fail2ban nimani sanashini log bilan o'zingiz takrorlang. Bash skript namunaviy ssh.log faylini yaratsin (vaqt, sshd[PID]:, xabar). awk bilan Invalid user qatorlaridan IP'larni (har qatorda from so'zidan keyingi maydon) sanasin. Natijani soni bo'yicha kamayish tartibida chiqarsin: maxretry (5) ga yetganlar — BLOK <IP> (N ta), qolganlari — kuzat <IP> (N ta). Muvaffaqiyatli kirish (Accepted) sanalmasin. Ishora: sort -k1,1nr — 1-ustun bo'yicha, son sifatida, teskari; while read -r n ip — har qatorni ikki o'zgaruvchiga (Shell skript yozish asoslari).

Yechim
bash
cat > ssh.log <<'EOF'
18:30:01 sshd[901]: Invalid user admin from 198.51.100.9 port 40112
18:30:03 sshd[903]: Invalid user test from 198.51.100.9 port 40118
18:30:05 sshd[905]: Accepted publickey for deploy from 203.0.113.7
18:30:06 sshd[907]: Invalid user oracle from 198.51.100.9 port 40120
18:30:08 sshd[909]: Invalid user ubuntu from 192.0.2.44 port 33001
18:30:09 sshd[911]: Invalid user pi from 198.51.100.9 port 40126
18:30:12 sshd[913]: Invalid user root1 from 198.51.100.9 port 40130
18:30:15 sshd[915]: Invalid user git from 198.51.100.9 port 40133
18:31:20 sshd[920]: Invalid user admin from 192.0.2.44 port 33050
EOF
MAXRETRY=5
awk '/Invalid user/ {
  for (i = 1; i < NF; i++)
    if ($i == "from") { soni[$(i + 1)]++; break }
}
END { for (ip in soni) print soni[ip], ip }' ssh.log \
  | sort -k1,1nr \
  | while read -r n ip; do
      if [ "$n" -ge "$MAXRETRY" ]; then echo "BLOK  $ip ($n ta)"
      else echo "kuzat $ip ($n ta)"; fi
    done

Biz ishga tushirdik:

text
BLOK  198.51.100.9 (6 ta)
kuzat 192.0.2.44 (2 ta)

203.0.113.7 umuman chiqmadi — u kalit bilan muvaffaqiyatli kirgan. Bu skript findtime ni hisobga olmaydi — hamma qatorlarni bir oyna deb sanaydi. Haqiqiy serverda: journalctl -u ssh --since "1 hour ago" -o short > ssh.log va xuddi shu awk. Bu "kim bizga urinyapti?" degan savolga tez javob; fail2ban esa xuddi shu ishni doimiy va vaqt oynasi bilan qiladi.

12. Real ishda

  • Har VPS'da — SSH hardening, ufw va fail2ban birga: kanon tayyorlash skriptida ham aynan shu uchlik (VPS'ni noldan tayyorlash).
  • Kattaroq tizimlarda bloklash tarmoq chetiga ko'chadi: CDN yoki WAF (masalan, Cloudflare) hujumni serverga yetmasdan to'xtatadi (Cloudflare).
  • Monitoring: Total banned keskin oshsa — hujum boshlangan. Bu raqamni kuzatuv tizimiga chiqarish mumkin.
  • Intervyu savollari: "fail2ban qanday ishlaydi?", "findtime va bantime farqi?", "Kalit bilan kirishda fail2ban kerakmi?", "Ko'p IP'dan qilingan hujumda nima qilasiz?"

Xulosa

  • fail2ban: jurnal → filtr → hisoblagich → firewall'da blok → muddat o'tgach chiqarish.
  • Jail — backend, filtr, maxretry, findtime, bantime; kanon: 5 / 10 daqiqa / 1 soat, bantime.increment.
  • O'z sozlamalari — jail.d/*.local, jail.conf ga tegilmaydi; Ubuntu 24.04'da sshd uchun backend = systemd.
  • Blok faqat jail portida (22), nftables f2b-table da; mijoz Connection refused ko'radi, sayt ochiq qoladi.
  • fail2ban-client status sshd — holat, unbanip — chiqarish, ignoreip — o'zingizni himoya.
  • Cheklovlari: sekin va ko'p IP'li hujum. Asosiy himoya — kalit bilan kirish.

Keyingi dars: Bash skriptlar chuqur — server ishini skriptga aylantirishda set -euo pipefail, qo'shtirnoq, funksiya va shellcheck bilan xatolarni oldindan ushlashni o'rganamiz.

Manbalar

  • jail.conf qo'llanmasi (Ubuntu 24.04, Fail2Ban 1.0.2) — fayllarni o'qish tartibi: https://manpages.ubuntu.com/manpages/noble/man5/jail.conf.5.html (tekshirildi, 2026-11-07; bantime.increment bu qo'llanmada yo'q — u jail.conf faylining o'zidagi izohlarda)
  • fail2ban loyihasi: https://github.com/fail2ban/fail2ban (tekshirildi, 2026-11-07)
  • CrowdSec hujjatlari: https://docs.crowdsec.net/ (tekshirildi, 2026-11-07)
  • Kurs tajribasi (IlmHamroh, 2026-11): o'quv serveri — Ubuntu 24.04.5, Fail2Ban 1.0.2; sshd jail, 8 urinishli simulyatsiya, nftables bloki, boshqa manba, unbanip; mashq yechimlari — biz ishga tushirdik (2026-11-07).
33-qism. Linux, server, Docker · 14-dars yakunlandi

fail2ban: SSH'ga parol terayotgan botlarni avtomatik bloklash

17 daqvaqt
0belgi
Keyingi dars: Bash skriptlar chuqur: set -euo pipefail, funksiya, heredoc va shellcheck
Telegram'da
Darsda xato koʻrdingizmi?

Izohlar · 0