Monolit, modular monolit va mikroservis: to'g'ri tanlov raqamlar bilan
Qisqacha: Ko'p jamoalar uchun to'g'ri boshlang'ich tanlov — modular monolit: bitta deploy, lekin ichida qat'iy chegarali modullar. Mikroservislar mustaqil deploy va alohida masshtab beradi, evaziga tarmoq xatolari, taqsimlangan tranzaksiya va bir necha barobar ko'p operatsion ish olib keladi. Bu darsda
vazifalar-apini o'lchaymiz: agar 20 ta modulni xizmatlarga bo'lsak, 45 ta modul jufti tarmoq chaqiruviga aylanadi va 3 tasi ikki tomonlama bo'ladi — bu taqsimlangan monolitning retsepti. Keyinjamoauchun qarorni raqam bilan yozamiz.
Bu darsda
- Monolit, modular monolit va mikroservisni bir xil mezonlar bilan solishtirasiz.
- Mikroservisning narxini — kechikish, mavjudlik, tranzaksiya — hisob-kitob bilan ko'rsatasiz.
- Conway qonuni arxitektura tanloviga qanday ta'sir qilishini tushuntirasiz.
- Taqsimlangan monolit belgilarini loyiha o'lchovida topasiz.
jamoauchun qarorni qayta ko'rish shartlari bilan asoslaysiz.
Oldin bilishingiz kerak: Coupling, cohesion va modul chegaralari, Modular monolit va hexagonal arxitektura NestJS'da, Mikroservis asoslari NestJS'da, DDD strategik: ubiquitous language, bounded context.
1. Nega bu kerak?
"Mikroservis" — so'nggi o'n yildagi eng ko'p muhokama qilingan arxitektura so'zi. Vakansiyalarda yoziladi, konferensiyalarda gapiriladi. Natijada ko'p startaplar birinchi kundan o'nta xizmat bilan boshlaydi. Ikki dasturchi, o'nta repo, o'nta CI pipeline, o'nta baza.
Mikroservis asoslari NestJS'da darsida mexanikani ko'rdik: ClientProxy, @MessagePattern, timeout. Kanon o'lchovida bitta mashinadagi TCP chaqiruv o'rtacha 0.118 ms oldi. Bu metod chaqiruvidan ming barobarlab sekin. Modular monolit va hexagonal arxitektura NestJS'da darsida esa modular monolit va'dasini ko'rdik: "mikroservisga o'tish — chegara bo'ylab kesish".
Bu darsda savol boshqa: qachon qaysi biri? Javobni his bilan emas, raqam bilan beramiz. Uchta manba bor: vazifalar-api modullarining import o'lchovi, kanondagi yuk o'lchovi va jamoa dizayn hujjatidagi ADR.
Hayotiy o'xshatish: oshxona. Monolit — bitta katta oshxona, hamma oshpaz bir xonada, idishlar umumiy. Mikroservislar — har taom alohida binoda pishiriladi, ular orasida kuryer yuguradi. Modular monolit — bitta oshxona, lekin har oshpazning o'z stoli va o'z idishlari bor. Kichik restoran uchun alohida binolar — kuryer maoshi va kechikkan taomlar.
2. Uch uslub
2.1 Ta'riflar
Monolit (monolith) — butun ilova bitta jarayon va bitta deploy birligi. Ichki tuzilmasi har xil bo'lishi mumkin: toza yoki chalkash.
Modular monolit (modular monolith) — monolit, lekin ichi qat'iy chegarali modullarga bo'lingan. Har modul faqat ochiq API'si orqali gaplashadi, chegaralar vosita bilan saqlanadi. Deploy — bitta.
Mikroservis (microservice) — har modul alohida jarayon, alohida deploy va odatda alohida baza. Xizmatlar faqat tarmoq orqali gaplashadi: HTTP, gRPC, navbat.
Muhim farq: monolit va modular monolit deploy bo'yicha bir xil, ichki tartib bo'yicha farq qiladi. Modular monolit va mikroservis esa ichki tartib bo'yicha o'xshash, deploy bo'yicha farq qiladi. Ya'ni ikki xil o'q bor: kod tuzilmasi va deploy tuzilmasi.
2.2 Bir xil mezonlar bilan
| Mezon | Monolit | Modular monolit | Mikroservis |
|---|---|---|---|
| modullararo chaqiruv | metod | metod, ochiq API orqali | tarmoq |
| tranzaksiya | bitta | bitta | saga, outbox |
| deploy | bitta | bitta | har xizmat alohida |
| masshtab | butun ilova | butun ilova | har xizmat alohida |
| Mezon | Monolit | Modular monolit | Mikroservis |
|---|---|---|---|
| jamoa mustaqilligi | past | o'rta | yuqori |
| kuzatuv (debug) | bitta log | bitta log | taqsimlangan trace |
| operatsion ish | kam | kam | ko'p |
| chegara buzilishi | sezilmaydi | linter ushlaydi | tarmoq API'si |
Jadval ikkiga bo'lindi — telefonga sig'sin. Ikkinchi jadvaldagi oxirgi qatorga qarang. Mikroservisning eng katta "foydasi" ko'pincha shunda: chegarani buzish qiyin. Boshqa xizmatning ichki faylini import qilib bo'lmaydi. Modular monolit xuddi shu natijaga linter bilan, ancha arzon erishadi.
2.3 Modullar qanday gaplashadi
Modular monolitda modullar ikki yo'l bilan gaplashadi: ochiq API chaqiruvi (javob kerak bo'lsa) va ichki hodisa (faqat "bo'ldi" deyish kerak bo'lsa). vazifalar-api da ikkinchi yo'lning yaxshi misoli bor. Vazifalar moduli vazifa.bajarildi hodisasini chiqaradi. Webhook yuborish moduli esa uni @OnEvent bilan tinglaydi — to'rtta tinglovchi integratsiya modulida.
Natijada vazifalar moduli webhook'ni bilmaydi. Unda webhook haqida birorta import yo'q. Ertaga webhook alohida xizmat bo'lsa, faqat tinglovchi o'zgaradi: ichki @OnEvent o'rniga navbatdan o'qish. Bu modular monolitning asosiy va'dasi — kesish chiziqlari oldindan chizilgan.
Sinxron ochiq API esa kesishda qimmatroq: har chaqiruv tarmoq chaqiruviga aylanadi va keyingi bo'limdagi narxni to'laydi. Shuning uchun modular monolitda ham qoida foydali: "javob kerak bo'lmasa — hodisa".
3. Mikroservisning narxi
3.1 Kechikish va mavjudlik
Bitta foydalanuvchi so'rovi bir nechta xizmatdan o'tsa, ikki narsa ko'payadi: kechikish qo'shiladi, mavjudlik esa ko'paytiriladi. Har xizmat 99.5 % mavjud bo'lsin — bu jamoa RFC'sidagi SLO. Zanjirdagi xizmatlar soni oshgani sari nima bo'ladi?
// Har xizmat mavjudligi — RFC'dagi SLO
const SLO = 0.995;
// bitta mashinadagi TCP chaqiruv, kanon o'lchovi (ms)
const TARMOQ_MS = 0.118;
const OY_SOAT = 30 * 24;
for (const n of [1, 2, 3, 5]) {
const mavjud = SLO ** n;
const tushish = (1 - mavjud) * OY_SOAT;
const qoshimcha = (n - 1) * TARMOQ_MS;
console.log(
`${n} xizmat: ${(mavjud * 100).toFixed(2)} %, ` +
`oyiga ~${tushish.toFixed(1)} soat, ` +
`+${qoshimcha.toFixed(3)} ms`);
}Konsolda:
1 xizmat: 99.50 %, oyiga ~3.6 soat, +0.000 ms
2 xizmat: 99.00 %, oyiga ~7.2 soat, +0.118 ms
3 xizmat: 98.51 %, oyiga ~10.7 soat, +0.236 ms
5 xizmat: 97.52 %, oyiga ~17.8 soat, +0.472 msKechikish ustuni kichik ko'rinadi — chunki 0.118 ms bitta mashinada, 127.0.0.1 orqali o'lchangan. Haqiqiy tarmoqda har sakrash bir necha marta qimmat va unga serializatsiya, TLS, qayta urinish qo'shiladi. Ya'ni bu ustun — eng optimistik pastki chegara.
Mavjudlik ustuni esa jiddiy. Besh xizmatli sinxron zanjir — oyiga ~18 soat ishlamaslik, bitta xizmatdagi 3.6 soat o'rniga. Hisob soddalashtirilgan: xizmatlar mustaqil ravishda va tasodifiy yiqiladi deb faraz qilindi. Amalda ular birga yiqiladi (bitta server, bitta tarmoq) yoki qayta urinish bilan yumshatiladi. Lekin tendensiya to'g'ri: har sinxron sakrash mavjudlikni kamaytiradi.
SLO ** n — darajaga ko'tarish operatori. toFixed(2) — ikki kasr xonasi.
3.2 Tranzaksiya va kuzatuv
Monolitda "to'lov qabul qilindi va obuna faollashdi" — bitta tranzaksiya. Biri yiqilsa, ikkalasi orqaga qaytadi. Mikroservisda to'lov va obuna ikki xil bazada. Bitta tranzaksiya yo'q — saga kerak: qadamlar ketma-ketligi va har biri uchun kompensatsiya (Saga: taqsimlangan tranzaksiyalar). Kod hajmi va sinash kerak bo'lgan holatlar soni bir necha baravar oshadi.
Kuzatuv ham o'zgaradi. Monolitda bitta so'rov — bitta log oqimi, sorovId bilan. Mikroservisda bitta so'rov besh xizmatning loglarida tarqalgan. Taqsimlangan trace (Distributed tracing va OpenTelemetry) majburiy bo'ladi.
3.3 Operatsion ish
Har xizmatga kerak: Dockerfile, CI pipeline, deploy, health check, metrikalar, alertlar, zaxira (agar bazasi bo'lsa), xavfsizlik yangilanishlari. vazifalar-api da bularning hammasi bor — 33–35-qismlarda bir marta qurilgan. Besh xizmatda — besh marta. jamoa ADR'ida bu narx "1 kishi uchun 3–4 barobar operatsion ish" deb baholangan. Bu o'lchov emas, baho — lekin yo'nalishi aniq.
Tekshirib ko'ring: Hamkasbingiz: "Mikroservislar ishonchliroq — bitta xizmat yiqilsa, boshqalari ishlayveradi". Hisob-kitob bilan qanday javob berasiz?
Javob
Bu faqat xizmatlar bir-biriga sinxron bog'lanmagan bo'lsa rost. Agar so'rov besh xizmatdan ketma-ket o'tsa, bittasining yiqilishi butun so'rovni yiqitadi va mavjudlik 99.5 % dan 97.5 % ga tushadi. Ishonchlilik foydasi faqat asinxron aloqa (navbat, hodisa) va ehtiyot yo'l (fallback — asosiy yo'l ishlamasa beriladigan sodda javob) bilan keladi — bu esa qo'shimcha dizayn ishi.
4. O'lchov: vazifalar-api ni bo'lsak nima bo'ladi
4.1 Savol va usul
vazifalar-api — modular monolitga yaqin: 20 ta modul (ildizdan tashqari), 147 fayl. Faraz qilaylik, har modulni alohida xizmat qildik. Qaysi importlar tarmoq chaqiruviga aylanadi?
Kichik skript yozdik (paketsiz, faqat node:fs). U Coupling, cohesion va modul chegaralari darsidagi import grafiga o'xshaydi, lekin bitta farq bilan: qiymat va tur importlarini nomma-nom ajratadi. Tur importi ish vaqtida yo'q — u tarmoqqa aylanmaydi. Qiymat importi esa — funksiya, klass, konstanta — xizmatlarga bo'lingach yo tarmoq chaqiruvi, yo kod nusxasi bo'ladi. Ildiz (kompozitsiya ildizi) hisobga olinmadi.
4.2 Natija
Skript vazifalar-api 4.4.0 ning src/ papkasida ishga tushirildi (biz ishga tushirdik, Node 24.21.0). Chiqishdan bo'lak:
modullar (ildizsiz): 20
modullararo juftlar: 52 (qiymat importli: 45, faqat tur: 7)
ikki tomonlama qiymat bog'lanishi (taqsimlangan monolit xavfi): 3
audit ⇄ auth
auth ⇄ email
auth ⇄ vazifalar
qiymat bo'yicha eng ko'p kerak bo'lgan modullar:
auth: 14 ta modul
umumiy: 14 ta modul
vazifalar: 3 ta modul
audit: 2 ta modul
email: 2 ta modul- auth14 modul
- umumiy14 modul
- vazifalar3 modul
- audit2 modul
- email2 modul
Manba: Kurs tajribasi (IlmHamroh, 2026-11-09): vazifalar-api 4.4.0 src/, 20 modul, qiymat importlari skript bilan sanaldi (ildiz hisobga olinmadi); Node 24.21.0
auth va umumiy ustunlari qolganlaridan bir necha barobar baland. Ularga diqqat qiling.
4.3 Natijani o'qish
45 ta qiymat jufti. Har biri — xizmatlarga bo'lingach o'zgarishi kerak bo'lgan joy. Masalan, webhook → umumiy: egasiSifatida — RLS yordamchisi. U kod nusxasi bo'lib har xizmatga ko'chadi (umumiy kutubxona paketi sifatida). navbat → webhook: yetkazishIshi esa — haqiqiy chaqiruv, u navbat orqali xabarga aylanadi.
auth ga 14 ta modul qiymat bo'yicha bog'liq. Nimani olishadi? Asosan ikkitasini: Cheklov dekoratori va API_CHEKLOVI konstantasi — tezlik cheklovi. Bu auth logikasi emas, HTTP himoya qatlami. Mikroservislarda u odatda har xizmatda emas, bitta joyda — API gateway yoki teskari proksida — turadi (API gateway, BFF, service discovery va service mesh). Ya'ni bu bog'liqlikning ko'pi bo'lishdan oldin ko'chirilishi kerak. Aks holda har xizmat har so'rovda auth xizmatiga murojaat qiladi.
Uchta ikki tomonlama juft — eng xavflisi. auth ⇄ vazifalar: auth vazifalardan TURLAR va pgPool ni oladi (Postgres sozlamasi), vazifalar auth'dan Cheklov ni. Xizmatlarga bo'linsa, ular bir-birini chaqiradi va bir-birisiz ishga tushmaydi. Bu — taqsimlangan monolitning eng aniq belgisi.
auth ⇄ vazifalar ni biz Coupling, cohesion va modul chegaralari darsida ko'rgan edik va "hozir tuzatish arzon emas" degan edik. Bu o'lchov o'sha qarorning narxini aniqroq ko'rsatadi: modular monolitda u yashil test ostida jim yotadi, mikroservisda esa — ikki xizmat orasidagi aylanma tarmoq bog'liqligi.
4.4 Natijani halol o'qish
Skript taxminiy. Uning uchta cheklovini bilib o'qing.
Birinchidan, u importlarni sanaydi, chaqiruvlarni emas. Cheklov — dekorator: u har so'rovda chaqirilmaydi, ilova yig'ilganda bir marta ishlaydi. Xizmatlarga bo'lingach u tarmoq chaqiruviga emas, umumiy paketga aylanadi. Ya'ni "45 juft" — "45 ta tarmoq chaqiruvi" emas. Bu — 45 ta qaror joyi: har birida "nusxa, paket, sinxron chaqiruv yoki hodisa?" degan savolga javob berish kerak.
Ikkinchidan, ma'lumot bog'liqligi bu yerda ko'rinmaydi. Modul boshqasining jadvaliga SQL bilan yozsa, import yo'q, lekin bog'liqlik bor. Bu o'lchovni keyingi darsga qoldirdik.
Uchinchidan, ildiz (kompozitsiya ildizi) hisobga olinmadi. Ildiz hamma modulni yig'adi — u har xizmatda o'zining kichik nusxasiga aylanadi.
Kutganimiz — ikki tomonlama juftlar ko'proq chiqadi. Coupling, cohesion va modul chegaralari darsidagi graf 5 ta ildizsiz juftni ko'rsatgan edi, bu o'lchov esa 3 ta. Farq — tur importlari: auth ⇄ sms va umumiy ⇄ vazifalar faqat tur orqali bog'langan, ish vaqtida esa ular bir tomonlama. Xizmatlarga bo'lishda aynan ish vaqtidagi bog'liqlik muhim — shuning uchun bu o'lchov aniqroq.
5. Taqsimlangan monolit
5.1 Belgilari
Taqsimlangan monolit (distributed monolith) — mikroservislarning hamma narxini to'laydigan, lekin hech bir foydasini olmaydigan tizim. Belgilari:
- xizmatlarni faqat birga deploy qilish mumkin — bittasi o'zgarsa, boshqalari ham;
- uzun sinxron chaqiruv zanjirlari: A → B → C → D;
- ikki tomonlama chaqiruvlar: A B'ni chaqiradi, B A'ni;
- umumiy baza: bir nechta xizmat bitta jadvalga yozadi;
- umumiy kutubxonadagi o'zgarish hamma xizmatni qayta deploy qilishni talab qiladi.
Bu holat ko'pincha "monolitni mikroservislarga bo'ldik" loyihasining natijasi bo'ladi. Kod alohida repolarga ko'chdi, lekin chegaralar avval tozalanmagan edi. Yuqoridagi o'lchov aynan shuni ko'rsatadi: vazifalar-api ni bugun bo'lsak, uch juft darhol aylanma tarmoq bog'liqligiga aylanadi.
5.2 Qanday oldini olish
Tartib muhim: avval monolit ichida chegaralarni tozalash, keyin kesish. Chegara tozami-yo'qmi — o'lchov aytadi:
- ikki tomonlama qiymat juftlari — 0;
- modul boshqa modulning jadvaliga yozmaydi (Mikroservislar: dekompozitsiya va ma'lumot egaligi darsida o'lchaymiz);
- modullararo chaqiruvlar ochiq API orqali, ichki fayllarga emas — linter bilan.
Uchinchisining birinchi g'ishti loyihada allaqachon bor.
6. Modular monolit chegarasi: lint qoidasi
Coupling, cohesion va modul chegaralari darsida eslint.config.js ga qoida qo'shildi: src/umumiy/** dagi fayllar boshqa modul papkasiga qiymat importi qila olmaydi. Qoida eski kodda 1 xato, yangisida 0 berdi va CI'da har PR'da ishlaydi. Bu darsda yangi commit yo'q — o'sha qoidaga modular monolit ko'zi bilan qaraymiz.
Qoida hozir bitta chegarani qo'riqlaydi: shared kernel boshqalarga bog'liq emas. To'liq modular monolit uchun yana ikki qoida kerak bo'lardi:
| Qoida | Nima to'sadi | Holati |
|---|---|---|
umumiy/ → boshqa modul |
shared kernel'ning bog'liqligi | bor, 1 → 0 |
| modul → boshqa modulning ichki fayli | ochiq API'ni aylanib o'tish | yo'q |
| ikki tomonlama modul bog'lanishi | aylanma bog'liqlik | yo'q (graf skripti ko'radi) |
Ikkinchi qoida uchun har modulda "ochiq fayl" kelishuvi kerak — masalan, index.ts yoki *.module.ts. vazifalar-api da bunday kelishuv yo'q: modullar bir-birining istalgan faylini import qiladi (webhook.controller.ts → auth/cheklov.guard.ts). jamoa C4 diagrammasidagi qoida esa aynan shu: "modullar bir-birining ichki fayllarini import qilmaydi — faqat index.ts (ochiq API) yoki hodisa orqali".
Modular monolitning qolgan to'rt amaliy elementi — ochiq API, modulga tegishli jadvallar, ichki hodisalar va keyinchalik ajratishga tayyorlik — Modular monolit va hexagonal arxitektura NestJS'da darsida Nest misolida ko'rilgan. Bu yerda biz ularning narxini qo'shamiz: bitta ESLint qoidasi — yangi paketsiz, bitta config bloki. Taqsimlangan monolitning narxi bilan solishtirsangiz — tekin.
Tekshirib ko'ring: Nega
jamoada chegara qoidalarini birinchi kundan yozishvazifalar-apidagi kabi keyin qo'shishdan arzon?
Javob
Bo'sh loyihada qoida 0 xato bilan boshlanadi. Hech narsani tuzatish kerak emas — faqat yangi buzilishlar to'siladi. vazifalar-api da esa qoida qo'shilishidan oldin buzilishni topish, klassni ko'chirish va eski yo'llar uchun qayta eksport yozish kerak bo'ldi. Qoidalar ko'paygan sari mavjud buzilishlar soni ham oshadi: ikkinchi qoida (index.ts orqali) vazifalar-api da o'nlab importni o'zgartirishni talab qilardi.
7. Conway qonuni
1968-yilda Melvin Conway shunday kuzatuv yozgan: tizimni loyihalaydigan tashkilot o'zining muloqot tuzilmasi nusxasi bo'lgan dizaynni yaratadi. Bu Conway qonuni deb tanildi.
Conway maqolasining o'zida misol bor. Sakkiz kishilik tashkilot ikkita kompilyator yozishi kerak edi: COBOL va ALGOL tillari uchun. Beshta odam COBOL'ga, uchtasi ALGOL'ga ajratildi. Natija: COBOL kompilyatori besh bosqichda ishladi, ALGOL'niki — uch bosqichda. Kod tuzilmasi odamlar tuzilmasini takrorladi. Bugungi tilda: to'rt jamoa bitta ilova yozsa, to'rtta xizmat chiqadi — kerakmi-yo'qmi.
Mikroservislar tanlovida bu ikki tomonga ishlaydi:
- Ko'p jamoa — ko'p xizmat tabiiy. 50 dasturchi bitta deploy birligida bir-biriga xalaqit beradi: har reliz hamma jamoaning kelishuvini talab qiladi. Har jamoaning o'z xizmati — mustaqil reliz.
- Bitta jamoa — bitta deploy tabiiy. Bir kishi yoki kichik jamoa uchun beshta xizmat — beshta reliz jarayoni, bitta odam uchun. Conway qonuni bu yerda mikroservisga qarshi gapiradi.
Teskari Conway manyovri (inverse Conway maneuver) degan amaliyot ham bor: kerakli arxitekturaga mos ravishda jamoalarni qayta tashkil qilish. Bu — boshqaruv qarori, kod qarori emas.
jamoa loyihasida dasturchi — bitta. Conway javobi aniq: bitta deploy birligi. Modullar — kelajakdagi jamoalar uchun tayyor chiziqlar.
8. Qaror: jamoa uchun ADR
8.1 Qaror yo'li
Uch uslubdan birini tanlash uchun to'rt savol yetarli. Diagramma ularni tartib bilan ko'rsatadi:
flowchart TB
A{"Bir nechta mustaqil jamoa bormi?"}
B{"Modullarning yuki yoki reliz tezligi keskin farq qiladimi?"}
C{"Monolit ichida chegaralar tozami?"}
M["modular monolit"]
T["avval chegaralarni tozalang"]
S["bitta modulni ajrating"]
A -- "yo'q" --> B
A -- "ha" --> C
B -- "yo'q" --> M
B -- "ha" --> C
C -- "yo'q" --> T
C -- "ha" --> SYuqoridan boshlang. Ikki "yo'q" — modular monolit. Mikroservisga yo'l faqat chegaralar toza bo'lgandan keyin ochiladi, va u ham bitta modulni ajratishdan boshlanadi, hammasini emas.
8.2 ADR-0001
jamoa dizayn hujjatidagi birinchi qaror aynan shu savollarga javob beradi. ADR'ning kontekst qismidagi raqamlar:
- jamoa — 1 dasturchi;
- 1-yil oxiriga kutilgan yuk: ~200 faol jamoa, ~2 000 foydalanuvchi;
- cho'qqida ~3 so'rov/s, o'rtacha 0.3;
vazifalar-apibitta nusxada, shu mashinada, yuzlab so'rov/s beradi (kanon o'lchovida/health/ready— 393 so'rov/s, Load balancing darsida batafsil).
Qaror: bitta repo, bitta deploy birligi (api va ishchi jarayonlari), ichida qat'iy chegarali modullar; bitta VPS, nginx ortida ikkita api nusxasi.
Ko'rib chiqilgan muqobillar — mikroservislar, Kubernetes, PaaS — har biri afzalligi va kamchiligi bilan yozilgan. Mikroservis qatorining kamchiligi: "1 kishi uchun 3–4 barobar operatsion ish; yuk kichik — foyda yo'q".
8.3 Qayta ko'rish sharti
ADR'ning eng muhim qatori — oxirgisi:
Qayta ko'rish sharti: cho'qqi > 200 so'rov/s yoki billing
modulining deploy chastotasi qolganlardan keskin farq qilsa —
modul chegarasi bo'yicha ajratish.Bu qator ADR'ni "abadiy qaror" dan tekshiriladigan farazga aylantiradi. 200 so'rov/s — hozirgi kutilgan yukdan ~70 baravar ko'p va bitta nusxaning o'lchangan imkoniyatidan biroz past. Ikkinchi shart — Conway va deploy chastotasi: agar billing har kuni o'zgarsa-yu, qolgan kod oyda bir marta — billing'ni ajratish foydasi paydo bo'ladi.
Tekshirib ko'ring: Bir yildan keyin
jamoacho'qqisi 250 so'rov/s ga yetdi. ADR sharti bajarildi. Darhol mikroservislarga o'tasizmi?
Javob
Yo'q — shart "qayta ko'rish" deydi, "ajratish" demaydi. Avval savol: yuk qayerda? Agar yukning ko'pi bitta modulda (masalan, fayl yuklash) bo'lsa — faqat shu modulni ajratish yoki api nusxalarini ko'paytirish yetarli bo'lishi mumkin. Stateless api uchinchi nusxa bilan o'lchovda deyarli uch barobar ko'p so'rov bergan. Yangi ADR yoziladi: yangi raqamlar, muqobillar va tanlov. Eski ADR "almashtirildi" holatiga o'tadi.
Kurs tajribasida C4 hujjatining birinchi qoralamasida bitta texnik xato bor edi: konteyner diagrammasida modular monolit qaroriga ADR-0003 deb havola qilingan, aslida u ADR-0001 (0003 — sessiya cookie haqida). Xato tekshiruvda topildi va tuzatildi. O'z hujjatingizda ham havolalarni tekshiring — noto'g'ri havola qaror tarixini yo'qotadi.
9. Ko'p uchraydigan xatolar
9.1 "Netflix shunday qiladi"
Katta kompaniyalarning arxitekturasi ularning jamoalari soni va yukiga mos. Sizda 1 000 dasturchi va million so'rov/s bo'lmasa, ularning yechimi sizning muammongizni yechmaydi.
9.2 Chegarasiz kesish
Monolitni avval tozalamay bo'lish — taqsimlangan monolit. Ikki tomonlama juftlar sonini avval 0 ga tushiring.
9.3 Hamma narsani birdan ajratish
Birinchi qadam — bitta modul, eng kam bog'langani. Undan o'rganilgan saboq keyingisini arzonlashtiradi.
9.4 Modular monolitni "vaqtinchalik" deb bilish
Modular monolit — mikroservisga o'tish bosqichi emas, mustaqil arxitektura. Ko'p kompaniyalar unda yillar davomida qoladi va bu xato emas.
9.5 Qarorni sharti yo'q yozish
"Biz monolit tanladik" — yetarli emas. "Cho'qqi 200 so'rov/s dan oshsa qayta ko'ramiz" — tekshiriladigan qaror.
9.6 Import grafini yagona dalil deb bilish
Import o'lchovi toza bo'lsa ham, modullar bitta jadvalga yozishi mumkin. Kod chegarasi va ma'lumot chegarasi — ikki alohida savol. Ajratishdan oldin ikkalasini ham o'lchang: import grafi va jadval egalari.
10. Mashqlar
Mashqlar kurs/mashqlar/36/16-monolit-tanlov/ da. 2- va 3-mashq yechimlari Node 24.21.0 da tekshirilgan (biz ishga tushirdik). Darsdagi o'lchov skripti ham shu papkada: olchov/tarmoq.mjs — uni o'z loyihangizning src/ papkasiga ishga tushirib ko'ring.
1-mashq (oson): bo'shliqlarni to'ldiring
- Bitta deploy, ichida qat'iy chegarali modullar — monolit
- Mikroservis narxini to'laydigan, foydasini olmaydigan tizim — taqsimlangan
- Tizim tashkilotning muloqot tuzilmasini takrorlaydi — qonuni
- Har biri 99.5 % mavjud uch xizmatli sinxron zanjirning mavjudligi — %
vazifalar-apio'lchovida ikki tomonlama qiymat juftlari soni —
Yechim
- modular —
jamoaning tanlovi (ADR-0001). - monolit — distributed monolith.
- Conway — Melvin Conway, 1968.
- 98.51 — 0.995³.
- 3 —
audit ⇄ auth,auth ⇄ email,auth ⇄ vazifalar.
2-mashq (o'rta): qaror funksiyasi
Darsdagi qaror diagrammasini funksiyaga aylantiring. tanla(h) obyektni oladi: jamoalar (mustaqil jamoalar soni), yukFarqi (modullar yuki yoki reliz chastotasi keskin farq qiladimi — true/false), ikkiTomonlama (ikki tomonlama juftlar soni). Qoida:
- bitta jamoa va yuk farqi yo'q —
"modular monolit"; - aks holda, ikki tomonlama juftlar bo'lsa —
"avval chegaralarni tozalang (N juft)"; - aks holda —
"bitta modulni ajrating".
Uch holatni sinang: jamoa bugun, vazifalar-api billing ajratmoqchi bo'lsa, va chegaralari toza katta kompaniya.
Ishora: shartlarni yuqoridan pastga tekshiring va birinchi mos kelganini qaytaring (if / else if / else).
Yechim
function tanla({ jamoalar, yukFarqi, ikkiTomonlama }) {
if (jamoalar <= 1 && !yukFarqi) return "modular monolit";
if (ikkiTomonlama > 0) {
return `avval chegaralarni tozalang (${ikkiTomonlama} juft)`;
}
return "bitta modulni ajrating";
}
const holatlar = [
["jamoa, bugun",
{ jamoalar: 1, yukFarqi: false, ikkiTomonlama: 0 }],
["vazifalar-api",
{ jamoalar: 1, yukFarqi: true, ikkiTomonlama: 3 }],
["katta kompaniya",
{ jamoalar: 6, yukFarqi: true, ikkiTomonlama: 0 }],
];
for (const [nom, h] of holatlar) console.log(`${nom}: ${tanla(h)}`);Konsolda:
jamoa, bugun: modular monolit
vazifalar-api: avval chegaralarni tozalang (3 juft)
katta kompaniya: bitta modulni ajratingIkkinchi holatda bitta jamoa bor, lekin yuk farqi true — qaror diagrammasi chegaralar savoliga o'tdi va uchta juft to'xtatdi. Uchinchi holatda chegaralar toza, lekin javob baribir "bitta modul", "hammasini" emas. Funksiya soddalashtirilgan: haqiqiy qaror ADR'da, raqamlar va muqobillar bilan yoziladi. Lekin funksiyaning tartibi muhim: chegara savoli mikroservis savolidan oldin turadi.
3-mashq (qiyin): sinxron zanjir va sikl
Xizmatlar orasidagi sinxron chaqiruvlar berilgan: [kim, kimni] — darsdagi o'lchovdagi juftlar, xizmatlarga bo'lingan deb faraz qilinadi. zanjir(x) funksiyasi x dan boshlanadigan eng uzun sinxron zanjir necha xizmatdan o'tishini qaytarsin; yo'lda sikl bo'lsa — Infinity. Har xizmat uchun natijani chiqaring (Infinity o'rniga "sikl"). Keyin auth → vazifalar chaqiruvini olib tashlang — xuddi TURLAR ni umumiy ga ko'chirgandek — va qayta hisoblang. Eng uzun zanjirning mavjudligini chiqaring (har xizmat 99.5 %).
Ishora: zanjir — rekursiv funksiya; joriy yo'ldagi xizmatlarni Set da saqlang, takror uchrasa — sikl (Rekursiya asoslari).
Yechim
const asl = [
["telegram", "navbat"], ["navbat", "webhook"],
["navbat", "fayl"], ["webhook", "auth"],
["vazifalar", "auth"], ["auth", "vazifalar"],
];
function hisobla(chaqiruvlar) {
const qoshni = new Map();
for (const [a, b] of chaqiruvlar) {
qoshni.set(a, [...(qoshni.get(a) ?? []), b]);
}
function zanjir(x, yol = new Set()) {
if (yol.has(x)) return Infinity;
const ichki = new Set(yol).add(x);
let eng = 0;
for (const y of qoshni.get(x) ?? []) {
eng = Math.max(eng, zanjir(y, ichki));
}
return 1 + eng;
}
let max = 0;
for (const x of ["telegram", "navbat", "webhook", "fayl"]) {
const d = zanjir(x);
console.log(` ${x}: ${d === Infinity ? "sikl" : d}`);
if (d !== Infinity) max = Math.max(max, d);
}
return max;
}
console.log("oldin:");
hisobla(asl);
console.log("auth → vazifalar olib tashlangach:");
const tuzatilgan = asl.filter(([a, b]) =>
!(a === "auth" && b === "vazifalar"));
const max = hisobla(tuzatilgan);
const foiz = (0.995 ** max * 100).toFixed(2);
console.log(`eng uzun zanjir: ${max} xizmat, mavjudlik ${foiz} %`);Konsolda:
oldin:
telegram: sikl
navbat: sikl
webhook: sikl
fayl: 1
auth → vazifalar olib tashlangach:
telegram: 4
navbat: 3
webhook: 2
fayl: 1
eng uzun zanjir: 4 xizmat, mavjudlik 98.01 %Bitta ikki tomonlama juft (auth ⇄ vazifalar) uchta xizmatning zanjirini siklga aylantirdi. Ular auth ga yetadi, auth esa vazifalar ni chaqiradi, u yana auth ni. Bunday tizimda "qaysi xizmatni birinchi ishga tushiramiz?" degan savolga javob yo'q. Juft uzilgach, zanjirlar chekli bo'ldi. Lekin eng uzuni — 4 xizmat, mavjudlik 98.01 %. Ya'ni bitta Telegram xabari to'rt xizmatning hammasi ishlashini talab qiladi. Haqiqiy dizaynda telegram → navbat va navbat → webhook sinxron emas, navbat orqali asinxron bo'ladi — zanjir uziladi va mavjudlik har xizmatniki bilan chegaralanadi. Buni Servislararo aloqa: sinxron va asinxron darsida o'lchaymiz.
11. Real ishda
- Ko'p kompaniyalar teskari yo'ldan qaytgan: mikroservislardan modular monolitga. Sababi deyarli doim bir xil — jamoa kichik, operatsion ish katta, taqsimlangan tranzaksiyalar xatolari ko'p. Bunday hikoyalar texnik bloglarda tez-tez uchraydi; ularni o'qiganda raqamlarga qarang: jamoa necha kishi, yuk qancha.
- Intervyuda "monolit yoki mikroservis?" savoliga to'g'ri javob — "bog'liq", keyin mezonlar: jamoalar soni, yuk farqi, chegaralar holati, operatsion imkoniyat. Raqamli misol — "5 xizmatli zanjir oyiga ~18 soat ishlamaydi" — kuchli dalil.
- Shopify — yaxshi misol. Uning muhandislik blogidagi "Deconstructing the Monolith" maqolasiga ko'ra (2019), kompaniya katta Rails monolitini mikroservislarga bo'lmadi. Kod bitta bazada qoldi, lekin komponentlar orasidagi chegaralar vositalar bilan majburlandi — ya'ni modular monolit. Boshqa yirik loyihalar haqida ham shunday hikoyalar bor; ularni rasmiy muhandislik bloglaridan o'qing.
- Capstone'da
jamoa— modular monolit, ADR bilan. Portfolio uchun bu kuchli: "nega mikroservis emas" savoliga yozilgan javob bor. Intervyu beruvchi aynan shu hujjatni ko'rib, sizning qaror qabul qilish uslubingizni baholaydi.
Xulosa
- Monolit va modular monolit — bitta deploy; modular monolit va mikroservis — qat'iy chegaralar. Ikki o'q: kod tuzilmasi va deploy tuzilmasi.
- Mikroservis narxi: kechikish qo'shiladi, mavjudlik ko'paytiriladi (5 xizmat × 99.5 % = 97.52 %), tranzaksiya saga'ga, debug trace'ga aylanadi.
vazifalar-apio'lchovi: 20 modul, 45 qiymat jufti, 3 ikki tomonlama — bugun bo'linsa taqsimlangan monolit bo'lardi;authga 14 modul tezlik cheklovi uchun bog'liq. O'lchov taxminiy: u importlarni sanaydi, chaqiruvlarni emas, va jadval bog'liqligini ko'rmaydi.- Modular monolit chegarasi vosita bilan saqlanadi:
umumiy/ESLint qoidasi — birinchi g'isht; keyingilari — ochiq API va ikki tomonlama juftlar. - Conway qonuni: bitta dasturchi — bitta deploy.
jamoaADR-0001 — modular monolit, qayta ko'rish sharti bilan (cho'qqi > 200 so'rov/s yoki billing reliz tezligi).
Keyingi dars: Mikroservislar: dekompozitsiya va ma'lumot egaligi — xizmatni qaysi chiziqdan kesish kerak va nega umumiy baza eng katta to'siq: vazifalar-api jadvallarining egalari o'lchovi.
Manbalar
- Melvin E. Conway — How Do Committees Invent? (Datamation, 1968-aprel): https://www.melconway.com/Home/Committees_Paper.html (tekshirildi, 2026-11; COBOL va ALGOL misoli maqola matnidan)
- Martin Fowler — MonolithFirst (2015): https://martinfowler.com/bliki/MonolithFirst.html (tekshirildi, 2026-11)
- Martin Fowler — Microservice Premium (2015): https://martinfowler.com/bliki/MicroservicePremium.html (tekshirildi, 2026-11)
- Kirsten Westeinde — Deconstructing the Monolith (Shopify Engineering, 2019): https://shopify.engineering/deconstructing-monolith-designing-software-maximizes-developer-productivity (tekshirildi, 2026-11)
- Sam Newman — Monolith to Microservices (O'Reilly, 2019) — taqsimlangan monolit va bo'lish tartibi
- Kurs tajribasi (IlmHamroh, 2026-11):
vazifalar-api4.4.0 modullararo qiymat importlari — skriptolchov/tarmoq.mjs(biz ishga tushirdik, Node 24.21.0); TCP chaqiruv 0.118 ms (30-qism kanoni); bitta nusxa 393 so'rov/s (36-qism kanoni);jamoaADR-0001 va RFC-0001. Mashq yechimlari — biz ishga tushirdik (2026-11-09).
Izohlar · 0
Izoh yozish uchun kiring.