Birinchi to'liq qo'lda deploy: VPS, Nginx, PM2, domen, SSL
Qisqacha: Qo'lda deploy — takrorlanadigan qadamlar zanjiri: artefaktni yangi reliz papkasiga ochish →
npm ci --omit=dev→ migratsiya (yiqilsa — to'xtash) →joriysymlink'ni atomik almashtirish →pm2 reload→/health/ready→pm2 save. Health 30 s da kelmasa — eski relizga qaytish. Kursda budeploy-pm2.shskripti: birinchi deploy 86 s, trafik ostida ikkinchisi — 600 so'rovdan 600 tasi kutilgan javob. Buzuq reliz avtomatik qaytarildi. Lekin uchinchi urinishgacha ikkita xato bo'ldi, biri — "yolg'on yashil": skript yiqilgan, tekshiruv ro'yxati esa o'tgan edi.
Bu darsda
- Deploy zanjirini qismlarga ajratasiz va har qism qaysi darsdan kelganini ko'rasiz.
- Kodni serverga artefakt sifatida yetkazasiz va nega
git pullemasligini tushunasiz. deploy-pm2.shni o'qiysiz: reliz papkalari, atomik symlink, migratsiya, health, qaytish.- Tekshiruv ro'yxatini HTTPS orqali, foydalanuvchi yo'li bilan o'tkazasiz.
- Kursning "yolg'on yashil" deploy'ini tahlil qilasiz va tekshiruvni qanday ishonchli qilishni bilasiz.
- Loyiha qadamini commit qilasiz: versiya 4.1.0.
Oldin bilishingiz kerak: VPS'ni noldan tayyorlash, HTTPS sertifikatlari, Reverse proxy, PM2, Zero-downtime: expand-contract.
1. Nega bu kerak?
Oxirgi o'n besh darsda serverning har bo'lagini alohida qurdik: foydalanuvchilar va SSH, firewall, Nginx, sertifikat, PM2. Endi ularni bitta zanjirga yig'amiz — yangi versiya foydalanuvchiga yetib boradigan yo'lga.
Nega qo'lda? Keyingi qismda bu ish avtomatlashtiriladi (CI/CD). Lekin avtomatlashtirishdan oldin har qadamni o'z qo'lingiz bilan qilish kerak. Shunda pipeline yiqilganda qaysi qadamda va nega yiqilganini bilasiz. Qo'lda deploy ham "har safar boshqacha" bo'lmasligi uchun skriptda yoziladi. Skript — hujjatning o'zi.
O'xshatish: samolyot uchishidan oldingi tekshiruv ro'yxati. Uchuvchi tajribali bo'lsa ham ro'yxatni har safar boshidan oxirigacha o'qiydi. Xotiraga ishonilmaydi.
2. Katta rasm
flowchart LR
L["Noutbuk: build, artefakt"] -->|"scp"| R["relizlar/<vaqt>"]
R --> M["migratsiya"]
M --> J["joriy → yangi"]
J --> P["pm2 reload"]
P --> H{"health 30 s"}
H -- "ha" --> T["TAYYOR, pm2 save"]
H -- "yo'q" --> Q["joriy → eski, reload"]Chapdan o'qing. Kod noutbukda yig'iladi va serverga tayyor holda keladi. Serverda yangi reliz alohida papkaga ochiladi — eskisi tegilmaydi. Migratsiya o'tgach, joriy yorlig'i yangi papkaga buriladi, PM2 nusxalarni birma-bir yangilaydi. Health javob bermasa — yorliq eskisiga qaytariladi. Pastki tarmoq — xavfsizlik to'ri.
Har bo'lak qayerdan:
| Bo'lak | Qaysi darsda |
|---|---|
server, deploy foydalanuvchisi, ufw, fail2ban |
VPS'ni noldan tayyorlash |
| domen va DNS A yozuvi | DNS yozuvlari chuqur |
| HTTPS sertifikati | HTTPS sertifikatlari |
| Nginx: proxy, SPA, himoya | Reverse proxy … load balancing |
PM2 va ecosystem.config.cjs |
PM2 |
env fayllar /etc/vazifalar-api/ |
systemd |
O'quv serveri haqida. Kurs tajribasi toza Ubuntu 24.04 o'quv serverida qilindi. Haqiqiy domen o'rniga lokal vazifalar.lokal, sertifikat esa kurs uchun yasalgan lokal CA'dan. Haqiqiy domen va Let's Encrypt bilan bir xil zanjir HTTPS sertifikatlari darsida asosiy serverda sinalgan. Sizning serveringizda farq faqat ikki joyda: DNS yozuvi va certbot.
3. Kod serverga qanday yetadi
3.1 Ikki yo'l
| Yo'l | Qanday | Narxi |
|---|---|---|
git clone / git pull serverda |
serverda kod, npm ci, npm run build |
serverga GitHub kaliti, build uchun RAM va dev bog'liqliklar |
| artefakt (kanon) | build noutbukda (keyin CI'da), serverga tayyor .tgz |
arxivni yetkazish kerak |
Ko'p qo'llanmalar birinchi yo'lni o'rgatadi — u oddiy. Lekin serverda GitHub kaliti bo'lsa, server buzilganda kod repo'si ham xavf ostida. TypeScript build va dev bog'liqliklar 2 GB li VPS'da ko'p xotira yeydi. Eng muhimi — serverda yig'ilgan kod sinalgan kod bilan bir xil ekaniga kafolat yo'q.
Artefakt — sinalgan build'ning o'zi: dist/, package.json, package-lock.json, prisma/, deploy/. node_modules yo'q — u serverda npm ci --omit=dev bilan, lock fayl bo'yicha aynan o'rnatiladi. Kurs tajribasida artefakt vazifalar-api-4.1.0.tgz nomi bilan scp orqali serverga yuborildi (SSH chuqur).
3.2 Production bazasi va migratsiya roli
Deploy migratsiyani o'zi qo'llaydi. Migratsiya — sxemani o'zgartirish (DDL), ilova roli vazifalar_api esa buni qila olmaydi — 26-qismdagi eng kam huquq qoidasi. Shuning uchun migratsiya uchun alohida env fayl:
U=postgres://postgres@pg:5432/vazifalar_prod
printf "DATABASE_URL=%s\n" "$U" > /etc/vazifalar-api/migratsiya.env
chown root:vazifalar /etc/vazifalar-api/migratsiya.env
chmod 640 /etc/vazifalar-api/migratsiya.envKurs tajribasida bu — superuser va "parolsiz ishonch" (trust) bilan lab bazasi, toza vazifalar_prod. Haqiqiy serverda — alohida migratsiya roli va parol. Kanon buyrug'i bitta qator edi, bo'lindi. Baza xosti lab tarmog'idagi nom, qisqartirildi (pg).
4. Deploy skripti
4.1 Boshi: sozlamalar
deploy/skriptlar/deploy-pm2.sh serverda deploy foydalanuvchisi nomidan ishlaydi. Eslatma: bu PM2 darsidagi soddalashtirilgan variant — ilova ham deploy huquqlari bilan ishlaydi. Kanon yo'lda (systemd) ilova alohida, shell'siz vazifalar foydalanuvchisi nomidan ishlaydi. Reliz papkalari, migratsiya, health va qaytish g'oyasi ikkalasida bir xil. Ishga tushirish:
bash deploy-pm2.sh /tmp/vazifalar-api-4.1.0.tgzSkriptning boshi:
set -euo pipefail
ARTEFAKT=${1:?artefakt .tgz fayli kerak}
ILDIZ=${ILDIZ:-/opt/vazifalar-api}
SAQLASH_SONI=${SAQLASH_SONI:-3}
HEALTH_URL=${HEALTH_URL:-http://127.0.0.1:3000/health/ready}
MIGRATSIYA_ENV=${MIGRATSIYA_ENV:-/etc/vazifalar-api/migratsiya.env}
log() { printf '%s deploy: %s\n' "$(date -u +%T)" "$*"; }set -euo pipefail — birinchi xatoda to'xtash (Bash skriptlar chuqur). ${1:?…} — argument berilmasa, xabar bilan to'xtaydi. ${ILDIZ:-…} — muhitda berilmasa, sukut qiymati. Health — /health/ready, /health/live emas: ilova faqat bazaga ulangach "tayyor" bo'ladi (Health check endpoint'lari).
4.2 Yangi reliz va migratsiya
RELIZ="$ILDIZ/relizlar/$(date -u +%Y%m%d%H%M%S)"
ESKI=$(readlink -f "$ILDIZ/joriy" 2> /dev/null || true)
mkdir -p "$RELIZ"
tar xzf "$ARTEFAKT" -C "$RELIZ"
cd "$RELIZ"
npm ci --omit=dev --no-audit --no-fund --loglevel=error
if ! MIG=$( set -a; . "$MIGRATSIYA_ENV"; set +a
node node_modules/prisma/build/index.js \
migrate deploy 2>&1 ); then
printf '%s\n' "$MIG" | tail -5
log "XATO: migratsiya yiqildi — joriy reliz o'zgarmadi"
exit 1
fiKanondan log qatorlari va izohlar qisqartirildi, migratsiya bloki bir necha satrga bo'lindi (mantiq aynan).
- Reliz papkasining nomi — UTC vaqt:
20261105140914. Matn sifatida tartiblansa, vaqt bo'yicha ham tartiblanadi. ESKI— hozirgi relizning haqiqiy yo'li. U qaytish uchun eslab qolinadi.- Migratsiya
$( … )ichida, o'z env fayli bilan.set -a— fayldagi o'zgaruvchilarni eksport qilish. Ular faqat shu ichki shell'da qoladi va skriptning qolgan qismiga o'tmaydi. if ! …; then … exit 1— migratsiya yiqilsa,joriyga tegmasdan to'xtash. Kanon izohida aytilganidek,| grep … || truekabi naqsh xato kodini yutib yuborardi.
4.3 Atomik almashtirish
ln -sfn "$RELIZ" "$ILDIZ/joriy.yangi"
mv -T "$ILDIZ/joriy.yangi" "$ILDIZ/joriy"Nega to'g'ridan ln -sfn "$RELIZ" joriy emas? ln -sfn mavjud yorliqni avval o'chiradi, keyin yangisini yaratadi. Shu ikki amal orasida qisqa lahza bor: joriy umuman yo'q. Shu lahzada ishga tushgan jarayon kodni topmaydi. mv -T esa Linux'da bitta tizim chaqiruvi (rename): yorliq bir zumda almashadi, oraliq holat yo'q. Bu atomik amal: "yo bo'ldi, yo bo'lmadi", o'rtasi yo'q. rename(2) qo'llanmasida aynan shunday yozilgan (tekshirildi, 2026-11). Mavjud nom almashtirilganda boshqa jarayon uni "yo'q" holatda ko'radigan lahza bo'lmaydi. -T ning vazifasi esa boshqa: joriy papkaga ishora qilsa ham, mv uni "ichiga ko'chiriladigan papka" deb emas, almashtiriladigan nom deb ko'radi. Bu kafolat bitta fayl tizimi ichida ishlaydi — shuning uchun joriy.yangi joriy ning yonida yaratiladi.
4.4 PM2 va health
if pm2 describe vazifalar-api > /dev/null 2>&1; then
pm2 reload "$ILDIZ/joriy/deploy/ecosystem.config.cjs" \
--env production --update-env > /dev/null
else
pm2 start "$ILDIZ/joriy/deploy/ecosystem.config.cjs" \
--env production > /dev/null
fi
for _ in $(seq 1 30); do
if curl -sf -o /dev/null "$HEALTH_URL"; then
pm2 save > /dev/null
log "TAYYOR"
find "$ILDIZ/relizlar" -mindepth 1 -maxdepth 1 -type d | sort \
| head -n -"$SAQLASH_SONI" | xargs -r rm -rf --
exit 0
fi
sleep 1
done- Birinchi deploy —
pm2 start, keyingilari —pm2 reload(nusxalar birma-bir). --update-env— env fayldagi o'zgarishlarni ham olish.- Health 30 marta, har soniyada. Muvaffaqiyat —
pm2 saveva eski relizlarni tozalash: oxirgi 3 tasi qoladi.
4.5 Qaytish
log "XATO: health 30 s da tayyor bo'lmadi — eski relizga qaytilmoqda"
if [[ -n $ESKI ]]; then
ln -sfn "$ESKI" "$ILDIZ/joriy.yangi"
mv -T "$ILDIZ/joriy.yangi" "$ILDIZ/joriy"
pm2 reload "$ILDIZ/joriy/deploy/ecosystem.config.cjs" \
--env production --update-env > /dev/null
log "qaytildi: $ESKI (DIQQAT: migratsiya orqaga qaytarilmaydi)"
fi
exit 1Kod qaytadi, baza qaytmaydi. Yangi migratsiya allaqachon qo'llangan va eski kod u bilan ishlay olishi kerak. Shuning uchun migratsiyalar "kengaytir, keyin qisqartir" tartibida yoziladi: avval yangi ustun qo'shiladi, eski kod uni e'tiborsiz qoldiradi. Eski ustun faqat keyingi relizda o'chiriladi (Zero-downtime: expand-contract). Oxirgi log qatorining kanondagi izohi qisqartirildi.
Skript shellcheck dan 0 ogohlantirish bilan o'tadi — kanon qaydiga ko'ra, buni biz alohida yurgizmadik. Qanday xatolardan keyin shunday bo'lgani — pastda.
5. Biz shunday xato qildik: uch urinish
5.1 1-urinish: psql yo'q va bitta apostrof
Toza o'quv serverida bazani yaratish buyrug'i:
bash: line 1: psql: command not found
[exit 127]Yangi serverda PostgreSQL mijozi yo'q edi. Ubuntu repo'sidagi mijoz bazadan eskiroq, shuning uchun PGDG repo'sidan postgresql-client-18 o'rnatildi (cron va systemd timer darsida zaxira skripti uchun xuddi shu qilingan).
Keyin skriptning o'zi:
/home/deploy/deploy-pm2.sh: line 60: unexpected EOF while looking for matching `''
exit 2 — 0 sSkript bitta buyruq ham bajarmasdan yiqildi. Sabab — o'zbekcha matnda: ${ESKI:-yo'q} va ${1:?… yo'li …}. ${…} ichidagi apostrof qo'shtirnoq ichida ham bash uchun tirnoq ochadi. Bash fayl oxirigacha yopuvchi tirnoqni qidirdi va topmadi.
Biz buni Git Bash'da (bash 5.3) uch qatorli faylda takrorladik:
ESKI=""
echo "eski: ${ESKI:-yo'q}"
echo oxiriapos.sh: line 3: unexpected EOF while looking for matching `''oxiri ham chiqmadi — fayl umuman bajarilmadi. Tuzatilgan skriptda yoq (apostrofsiz). Xato qatori raqami bash versiyasiga qarab farq qilishi mumkin: kanonda — 60, bizda — 3.
Saboq: skriptni serverda yurgizishdan oldin shellcheck dan o'tkazing. Kanon qaydiga ko'ra u bu xatoni ushlaydi.
O'sha urinishda tekshiruv ro'yxati ham yiqildi — va bu yaxshi. Ro'yxatdan o'tish 422 qaytardi: sinov paroli Qishki-bog-2026-sinov email'dagi sinov so'zini o'z ichiga olgan edi. API'ning "parolda email bo'lmasin" qoidasi to'g'ri ishladi. Keyingi qadamlar ham ketma-ket yiqildi. Ro'yxat "qizil" — demak muammo ko'rindi.
5.2 2-urinish: yolg'on yashil
Apostrof tuzatildi, psql o'rnatildi. Skript:
13:17:15 deploy: migratsiya (prisma migrate deploy)
27 migrations found in prisma/migrations
The following migration(s) have been applied:
All migrations have been successfully applied.
13:17:18 deploy: joriy → /opt/vazifalar-api/relizlar/20261105131648 (atomik: ln -sfn + mv -T)
ln: failed to create symbolic link '/opt/vazifalar-api/joriy.yangi': Permission denied
exit 1 — 30 s/opt/vazifalar-api papkasi root niki edi (PM2 darsida joriy ni root yaratgan). deploy unda yangi yorliq yarata olmadi. Skript to'xtadi, exit 1 — to'g'ri. Lekin migratsiya allaqachon qo'llangan edi: 27 ta.
Endi tekshiruv ro'yxati:
royxat: 202
xatdagi token uzunligi: 43
email-tasdiq: 200
kirish: 200
__Host-sessiya
vazifa yaratish: 201
{"versiya":1,"vazifalar":[{"id":52,"matn":"Birinchi deploy #33","bajarildi":false,"teglar":["33"],"yaratildi":"2026-11-05T13:17:20.779Z","yangilandi":"2026-11-0Hammasi yashil! Ro'yxatdan o'tish, email, kirish, vazifa yaratish. Kim bu natijaga qarab "deploy o'tdi" demaydi?
Ikki dalil buni rad etadi. Birinchisi — pm2 list:
│ 12 │ vazifalar-api │ default │ 4.0.1 │ cluster │ 14084 │ 35m │ 0 │ online │ 0% │ 128.7mb │ dep
│ 13 │ vazifalar-api │ default │ 4.0.1 │ cluster │ 14091 │ 35m │ 0 │ online │ 0% │ 79.2mb │ deplVersiya 4.0.1, ishlash vaqti 35 daqiqa — bu eski jarayonlar. Ikkinchisi — "id":52. Yangi, bo'sh vazifalar_prod bazasida birinchi vazifaning raqami 1 bo'lishi kerak edi. Eski jarayonlar ishga tushganda env faylni o'qigan va eski bazaga ulangan. Tekshiruv ro'yxati eski kodni eski bazada sinadi.
Bu — yolg'on yashil (false green): tekshiruv o'tdi, lekin u tekshirishi kerak bo'lgan narsani tekshirmadi. Haqiqiy deploy'da oqibat: "yangi versiya chiqdi" deb e'lon qilinadi, foydalanuvchilar esa eski versiyada. Yangi migratsiya qo'llangan bazada eski kod ishlab turadi.
Tuzatish — ildiz papka deploy ga:
chown deploy:deploy /opt/vazifalar-api && ls -ld /opt/vazifalar-apidrwxr-xr-x 8 deploy deploy 4096 Nov 5 12:32 /opt/vazifalar-apiAsosiy saboq esa tekshiruvning o'zida: ro'yxat qaysi versiya javob berayotganini ham tekshirishi kerak. Masalan, pm2 jlist dagi versiya yoki API'dagi versiya yo'li. Skriptning chiqish kodi ham tekshiruvning bir qismi — exit 1 dan keyin ro'yxatni yurgizish ma'nosiz edi.
Diqqat: Migratsiya — skriptdagi qaytarib bo'lmaydigan qadam. Undan keyingi har xato bazani yangi, kodni eski holatda qoldiradi. Shuning uchun migratsiyadan oldingi hamma narsa (ruxsatlar, joy, papkalar) migratsiyadan oldin tekshirilishi kerak. Bu skriptda
joriy.yangini yaratish huquqi migratsiyadan keyin tekshirildi.
5.3 3-urinish: deploy o'tdi
/opt/vazifalar-api egasi deploy ga o'tkazildi va skript qayta yurgizildi. Logda har qatorning boshidagi vaqtga va oxirgi exit qatoriga qarang:
14:09:14 deploy: reliz: /opt/vazifalar-api/relizlar/20261105140914 (eski: /opt/vazifalar-api/relizlar/boshlangich)
14:09:14 deploy: npm ci --omit=dev
…
added 493 packages in 30s
14:09:44 deploy: migratsiya (prisma migrate deploy)
27 migrations found in prisma/migrations
The following migration(s) have been applied:
All migrations have been successfully applied.
14:09:48 deploy: joriy → /opt/vazifalar-api/relizlar/20261105140914 (atomik: ln -sfn + mv -T)
14:09:48 deploy: pm2 reload (nusxalar birma-bir)
14:10:39 deploy: health: http://127.0.0.1:3000/health/ready
14:10:40 deploy: TAYYOR
exit 0 — 86 sNima bo'ldi? Hamma qadam o'tdi: npm ci, migratsiya, yorliqni almashtirish, pm2 reload, health. TAYYOR va exit 0 — skript muvaffaqiyatli tugadi, jami 86 soniya. … — npm ci dagi prisma generate chiqishi (Prisma Client 7.10.1) qisqartirildi. Skript qatorlaridagi vaqtlardan bosqichlar:
- npm ci30 s
- migratsiya4 s
- pm2 reloadeski 4.0.1 nusxalari51 s
- health1 s
Manba: Kurs tajribasi (IlmHamroh, 2026-11): deploy-pm2.sh log vaqtlari, o'quv serveri, bitta yugurish
Eng uzuni — pm2 reload, 51 s. Sabab tanish: to'xtatilayotgan eski 4.0.1 nusxalarida IPC xatosi hali bor edi (PM2). Har biri kill_timeout gacha chiqmadi. Yangi 4.1.0 da u tuzatilgan — keyingi deploy'lar tezroq.
6. Tekshiruv ro'yxati
6.1 Foydalanuvchi yo'li
Tekshiruv server ichidan 127.0.0.1:3000 ga emas, foydalanuvchi yo'li bilan: Nginx va HTTPS orqali. Ro'yxatdan o'tish → xatdagi token → email tasdig'i → kirish → vazifa → ro'yxat:
royxat: 202
xatdagi token uzunligi: 43
email-tasdiq: 200
kirish: 200
__Host-sessiya
vazifa yaratish: 201
{"versiya":1,"vazifalar":[{"id":1,"matn":"Birinchi deploy #33","bajarildi":false,"teglar":["33"],"yaratildi":"2026-11-05T14:10:42.804Z","yangilandi":"2026-11-05Kanon buyrug'i juda uzun bitta qator (o'nta curl va xatdan tokenni oluvchi node -e). Bu yerda faqat natija. Tokenni test pochta serveridan (Mailpit) API orqali olgan. Endi "id":1 — yangi baza. __Host-sessiya — sessiya cookie'si qo'yildi (Cookie chuqur).
Qolgan uch tekshiruv:
U=vazifalar.lokal
curl -s -o /dev/null -w "SPA: %{http_code}\n" https://$U/
curl -s -o /dev/null -w "http → %{http_code}\n" http://$U/
echo | openssl s_client -connect $U:443 -servername $U 2>/dev/null \
| openssl x509 -noout -issuer -enddateSPA: 200
http → 301
issuer=CN = kurs lokal CA
notAfter=Dec 4 18:41:48 2026 GMTSayt ochiladi, HTTP yo'naltiriladi, sertifikat amal qiladi. Haqiqiy serverda issuer — Let's Encrypt. notAfter — tugash sanasi: uni monitoringga qo'yish kerak (keyingi qism).
6.2 Ro'yxat — jadval
| Savol | Qanday tekshiriladi |
|---|---|
| skript muvaffaqiyatli tugadimi | chiqish kodi 0, logda TAYYOR |
| yangi versiya ishlayaptimi | pm2 jlist versiyasi = artefakt versiyasi |
| ilova tayyormi | /health/ready 200 |
| foydalanuvchi yo'li | ro'yxat → kirish → vazifa (HTTPS orqali) |
| sayt va HTTPS | / 200, http:// → 301, sertifikat muddati |
| loglarda xato yo'qmi | pm2 logs --nostream, Nginx error.log |
Ikkinchi qator — "yolg'on yashil"dan keyin qo'shilgan savol.
Tekshirib ko'ring: Deploy skripti
exit 0bilan tugadi,/health/ready200. Lekin foydalanuvchilar "rasmlar yuklanmayapti" deb yozyapti. Ro'yxatdagi qaysi qadam buni ushlay olardi va nega health ushlamadi?
Javob
Foydalanuvchi yo'li tekshiruvi — agar unga fayl yuklash qadami qo'shilgan bo'lsa. /health/ready faqat ilova va baza tayyorligini ko'radi, fayl ombori (S3) yoki Nginx'dagi client_max_body_size kabi narsalarni emas. Health — minimal shart, tekshiruv ro'yxati esa asosiy oqimlarni qamraydi. Har jiddiy hodisadan keyin ro'yxatga yangi qadam qo'shiladi.
7. Ikkinchi deploy: trafik ostida
Haqiqiy deploy bo'sh serverda bo'lmaydi. Kurs tajribasida xuddi shu artefakt qayta deploy qilindi, bu paytda fonda har 50 ms Nginx orqali /v1/vazifalar ga so'rov ketdi (600 ta). Chiqishda asosiy qator — deploy paytidagi javoblar: undagi juftlik "nechta so'rov — qaysi kod" degani:
14:11:36 deploy: pm2 reload (nusxalar birma-bir)
14:11:59 deploy: health: http://127.0.0.1:3000/health/ready
14:12:00 deploy: TAYYOR
deploy 76 s
deploy paytidagi javoblar: 600 401
3600 so'rovning 600 tasi — 401. Bu kutilgan javob: so'rovlar sessiyasiz, demak API ishlayapti va "kirish kerak" deyapti. 502 yoki 504 — bitta ham yo'q. reload endi 23 s: eski nusxalar 4.1.0, IPC xatosi yo'q. Oxirgi 3 — relizlar/ dagi papkalar soni.
Natijani halol o'qiymiz — PM2 darsidagi "o'lchov oynasi" savoli bu yerda ham bor. Deploy 76 s davom etdi, reload esa uning oxirgi 24 soniyasida (taxminan 52-soniyadan). 600 so'rov × 50 ms pauza — kamida 30 s, har curl ning TLS ulanishi bilan esa undan ham ko'p (taxmin). So'rovlar oynasi reload ni to'liq qamraganini bu chiqish isbotlamaydi: har so'rovning vaqti yozilmagan. Ishonchli o'lchov uchun yuk deploy tugaguncha davom etishi (while sikli skript tugashini kutadi) va har javob vaqt bilan yozilishi kerak. Shunday bo'lsa ham, kuzatilgan qismda 502/504 yo'q — bu yaxshi belgi, lekin uzilishsiz deploy'ning to'liq isboti emas.
8. Buzuq reliz: avtomatik qaytish
Oxirgi sinov — ataylab buzilgan artefakt: dist/main.js o'rniga bitta qator throw new Error("buzuq reliz"):
14:12:39 deploy: migratsiya (prisma migrate deploy)
27 migrations found in prisma/migrations
No pending migrations to apply.
14:12:41 deploy: joriy → /opt/vazifalar-api/relizlar/20261105141200 (atomik: ln -sfn + mv -T)
14:12:42 deploy: pm2 reload (nusxalar birma-bir)
14:13:23 deploy: health: http://127.0.0.1:3000/health/ready
14:13:54 deploy: XATO: health 30 s da tayyor bo'lmadi — eski relizga qaytilmoqda
14:14:04 deploy: qaytildi: /opt/vazifalar-api/relizlar/20261105141044 (DIQQAT: migratsiya orqaga qaytarilmaydi — expand/contract, 27-qism)
exit 1
joriy oldin: /opt/vazifalar-api/relizlar/20261105141044
joriy keyin: /opt/vazifalar-api/relizlar/20261105141044
API: 401Health 30 soniya kutdi, kelmadi — skript joriy ni eskisiga qaytardi va qayta reload qildi. API yana javob beryapti (401), skript esa exit 1 — deploy muvaffaqiyatsiz deb to'g'ri xabar berdi. pm2 list dagi ↺ ustuni hamma nusxada 4 ga chiqdi: buzuq kod qayta-qayta yiqilgan va PM2 uni qayta-qayta ko'targan.
Bir narsa e'tiborga loyiq: reload (14:12:42) dan health tekshiruvigacha (14:13:23) 41 soniya o'tdi — pm2 reload buzuq nusxalarni kutib turdi. Shu vaqtda foydalanuvchilar javob olib turganmi, bu sinovda trafik bo'lmagani uchun noma'lum. Qaytishdan keyin API javob beradi — bu tasdiqlangan.
9. Haqiqiy serverda qo'shiladigan qadamlar
O'quv serverida lokal domen va lokal CA ishlatildi. O'z domeningiz bilan:
- DNS:
Ayozuvi server IP'siga (203.0.113.10kabi), TTL qisqa — 300 s.dig +short vazifalar.example.uzIP'ni qaytarguncha kuting (DNS yozuvlari chuqur). - Nginx: avval faqat 80-port va
/.well-known/acme-challenge/(kanon konfiguratsiyasida bor). - Sertifikat:
certbot certonly --webroot -w /var/www/certbot -d vazifalar.example.uz— avval--dry-runbilan (HTTPS sertifikatlari). - Nginx'ning 443 blokidagi sertifikat yo'llari. Loyiha faylida ular o'quv serveri uchun —
/etc/nginx/tls/__DOMEN__/. Haqiqiy serverda certbot fayllari turgan joyga almashtiring:ssl_certificate /etc/letsencrypt/live/vazifalar.example.uz/fullchain.pem;vassl_certificate_key /etc/letsencrypt/live/vazifalar.example.uz/privkey.pem;(HTTPS sertifikatlari darsidagi yo'l). Keyinnginx -tva reload. - Firewall: 80 va 443 ochiq, 3000 yopiq (SSH hardening va ufw).
- Shu darsdagi deploy skripti va tekshiruv ro'yxati — o'zgarishsiz.
Kurs bu zanjirni asosiy serverda Docker bilan to'liq o'tkazdi — Deploy II darsida.
10. Loyiha qadami: commit
Ikki darsning o'zgarishlari bitta commit'da, versiya 4.1.0 ga ko'tariladi:
| Fayl | Nima |
|---|---|
deploy/ecosystem.config.cjs |
PM2 sozlamasi |
deploy/skriptlar/deploy-pm2.sh |
reliz, migratsiya, atomik symlink, reload, health, qaytish |
src/jarayon.ts, test/jarayon.test.ts, test/qolip/ipc-toxta.ts |
IPC tuzatishi va regressiya testi |
eslint.config.js |
deploy/ lint'dan chiqarildi |
package.json, package-lock.json |
versiya 4.1.0 |
Versiya — minor: yangi imkoniyat (deploy vositalari) va tuzatish, API'da buzuvchi o'zgarish yo'q (CHANGELOG va reliz avtomatikasi).
Kanon tekshiruvi (loyihaning shu bosqichi): tiplar 0, lint 0, Vitest 348 o'tdi + 1 o'tkazib yuborildi, e2e 10/10, build 0.
npm version minor --no-git-tag-version
git add deploy src/jarayon.ts test eslint.config.js \
package.json package-lock.json
git commitKanon commit xabari:
feat(deploy): PM2 ecosystem va reliz skripti (atomik symlink, health, qaytish); fix: IPC kanali ochiq bo'lsa jarayon to'xtagach chiqmasdi (PM2 kill_timeout)--no-git-tag-version — npm version o'zi commit va teg yaratmasin; teg reliz jarayonida qo'yiladi.
11. Ko'p uchraydigan xatolar
11.1 Serverda to'g'ridan git pull va build
Ishlab turgan papkada kod o'zgaradi — yarim yangilangan holat; build yiqilsa, sayt buziladi. Alohida reliz papkasi va atomik almashtirish.
11.2 Health'siz deploy
pm2 reload muvaffaqiyatli tugashi ilova ishlayotganini anglatmaydi (PM2 darsidagi online va 000).
11.3 Tekshiruv versiyani tekshirmasa
Eski jarayonlar javob beradi — yolg'on yashil. Versiyani va bazani tekshiring.
11.4 Migratsiyadan keyingi qadamlarni oldindan tekshirmaslik
Ruxsat, disk joyi, papka — migratsiyadan oldin. Migratsiya qaytmaydi.
11.5 Apostrof bash'da
${VAR:-yo'q} — skript umuman ishlamaydi. shellcheck — har skriptdan oldin.
12. Mashqlar
Mashqlar kurs/mashqlar/33/27-deploy/ da. 2-mashq yechimi Node 24.21.0 da, 3-mashq yechimi Bash'da (Git Bash, GNU awk) tekshirilgan (biz ishga tushirdik).
1-mashq (oson): bo'shliqlarni to'ldiring
- Production bog'liqliklarini lock fayl bo'yicha o'rnatadigan buyruq —
npm ci --omit= - Symlink'ni bir zumda almashtiradigan buyruq —
mv - Deploy skripti tekshiradigan health yo'li —
/health/ - Muvaffaqiyatli deploy'dan keyin PM2 ro'yxatini saqlaydigan buyruq —
pm2 - Tekshiruv o'tgan, lekin eski versiya ishlayotgan holat nomi — yolg'on
Yechim
- dev — dev bog'liqliklarsiz.
- -T —
rename, oraliq holatsiz. - ready — ilova bazaga ulangan.
- save —
dump.pm2. - yashil — false green.
2-mashq (o'rta): qaysi relizlar o'chiriladi
Kanon skripti eski relizlarni find … | sort | head -n -3 bilan o'chiradi: tartiblangan ro'yxatdan oxirgi 3 tasidan boshqasi. tozalanadi(relizlar, joriy, saqla) funksiyasini yozing: oxirgi saqla tasi qolsin va joriy reliz hech qachon o'chirilmasin. Kursdagi papka nomlari bilan uch holatni sinang. Ishora: sort, slice(-n), Set, filter.
Yechim
function tozalanadi(relizlar, joriy, saqla = 3) {
const tartib = [...relizlar].sort(); // UTC vaqt — matn tartibi
const qoladi = new Set(tartib.slice(-saqla));
qoladi.add(joriy); // ishlab turganini hech qachon o'chirmaymiz
return tartib.filter((r) => !qoladi.has(r));
}
const relizlar = [
"20261105141200", "boshlangich", "20261105140914",
"20261105141044", "20261105131648",
];
console.log("oddiy:", tozalanadi(relizlar, "20261105141200"));
console.log("qaytishdan keyin:",
tozalanadi(relizlar, "20261105141044"));
console.log("joriy eski bo'lsa:",
tozalanadi(relizlar, "20261105131648"));Konsolda:
oddiy: [ '20261105131648', '20261105140914' ]
qaytishdan keyin: [ '20261105131648', '20261105140914' ]
joriy eski bo'lsa: [ '20261105140914' ]Ikki kuzatuv. Birinchi: boshlangich hech qachon o'chmaydi — harf raqamlardan keyin tartiblanadi va u doim "oxirgi 3" ichida, bitta joyni egallab turadi. Kanon skripti ham xuddi shunday ishlaydi. Reliz nomlari bir xil formatda bo'lishi kerak. Ikkinchi: uchinchi holat — qo'lda eski relizga qaytilgan server. Kanon skripti joriy relizni alohida himoya qilmaydi; bu modelda u qoladi.
3-mashq (qiyin): deploy logidan bosqichlar
Deploy skriptining log qatorlari SS:DD:SS deploy: <bosqich> … ko'rinishida. awk skript yozing: har bosqich keyingisi boshlanguncha qancha soniya davom etganini va jami vaqtni chiqarsin. deploy: bo'lmagan qatorlar (npm, prisma chiqishi) e'tiborsiz qolsin. Namunaviy log — darsdagi 1-deploy (qisqartirilgan). Ishora: split(t, q, ":"); awk funksiyasida ortiqcha parametr — lokal o'zgaruvchi.
Yechim
cat > deploy.log <<'X'
14:09:14 deploy: reliz: /opt/vazifalar-api/relizlar/20261105140914
14:09:14 deploy: npm ci --omit=dev
added 493 packages in 30s
14:09:44 deploy: migratsiya (prisma migrate deploy)
27 migrations found in prisma/migrations
14:09:48 deploy: joriy → /opt/vazifalar-api/relizlar/20261105140914
14:09:48 deploy: pm2 reload (nusxalar birma-bir)
14:10:39 deploy: health: http://127.0.0.1:3000/health/ready
14:10:40 deploy: TAYYOR
X
awk '
function sek(t, q) {
split(t, q, ":"); return q[1] * 3600 + q[2] * 60 + q[3]
}
$2 != "deploy:" { next }
{
t = sek($1); nom = $3; sub(/:$/, "", nom)
if (oldingi != "") printf "%-12s %3d s\n", oldingi, t - boshi
oldingi = nom; boshi = t
if (bosh == "") bosh = t
}
END { printf "%-12s %3d s\n", "JAMI", t - bosh }
' deploy.logBiz ishga tushirdik:
reliz 0 s
npm 30 s
migratsiya 4 s
joriy 0 s
pm2 51 s
health 1 s
JAMI 86 sJAMI — skript chiqargan 86 s bilan bir xil. TAYYOR — oxirgi qator, uning davomiyligi yo'q, shuning uchun u ro'yxatda chiqmaydi. sek(t, q) dagi q — chaqiruvda berilmaydi, awk'da lokal o'zgaruvchi e'lon qilishning odatiy usuli. Bunday tahlilni har deploy'dan keyin saqlasangiz, "deploy nega sekinlashdi?" savoliga raqam bilan javob berasiz.
13. Real ishda
- CI/CD (keyingi qism) aynan shu skriptni chaqiradi: build va testlar — CI'da, artefakt — serverga, keyin
deploy-pm2.sh. Qo'lda yozilgan ro'yxat — pipeline'ning qadamlari. - Capistrano, Deployer kabi vositalar va ko'p PaaS'lar shu "relizlar + joriy symlink" naqshini ishlatadi.
- Migratsiya va kod alohida qadamlar: katta jamoalarda migratsiya ko'pincha alohida deploy.
- Intervyu savollari: "Deploy paytida uzilish bo'lmasligi uchun nima qilasiz?", "Rollback qanday ishlaydi va baza bilan nima bo'ladi?", "Nega serverda build qilmaslik kerak?", "Deploy muvaffaqiyatli ekanini qanday bilasiz?"
Xulosa
- Zanjir: artefakt →
relizlar/<UTC vaqt>→npm ci --omit=dev→ migratsiya (yiqilsa — to'xtash) →ln -sfn+mv -T→pm2 reload→/health/ready→pm2 save, oxirgi 3 reliz. - Health kelmasa —
joriyeskisiga, kod qaytadi, baza qaytmaydi (expand/contract). - 1-deploy 86 s (reload 51 s — eski nusxalarning IPC xatosi), 2-deploy trafik ostida: 600/600 kutilgan javob, reload 23 s; buzuq reliz — avtomatik qaytish.
- Xatolar: bash'da
${…'…}apostrofi;/optroot'niki — migratsiya o'tdi, kod almashmadi, ro'yxat eski jarayonlarni sinab "yashil" chiqdi. - Tekshiruv ro'yxati: chiqish kodi, versiya, health, foydalanuvchi yo'li HTTPS orqali, sertifikat.
- Commit: PM2 va deploy skripti, IPC tuzatishi — versiya 4.1.0.
Keyingi dars: Dockerfile yozish: Node ilova uchun — xuddi shu ilovani image'ga aylantiramiz: muhit, bog'liqliklar va ishga tushirish buyrug'i bitta faylda.
Manbalar
- Prisma —
migrate deploy(Development and production, Prisma ORM v7): https://www.prisma.io/docs/orm/v7/prisma-migrate/workflows/development-and-production (tekshirildi, 2026-11-07) - GNU coreutils —
mv -T(--no-target-directory): https://www.gnu.org/software/coreutils/manual/html_node/mv-invocation.html (tekshirildi, 2026-11-07) - Linux
rename(2)— mavjud nomni atomik almashtirish (Ubuntu 24.04): https://manpages.ubuntu.com/manpages/noble/man2/rename.2.html (tekshirildi, 2026-11-07) - Bash — Shell Parameter Expansion (
${…:-…},${…:?…}): https://www.gnu.org/software/bash/manual/html_node/Shell-Parameter-Expansion.html (tekshirildi, 2026-11-07) - ShellCheck: https://www.shellcheck.net/ (sayt ochildi, 2026-11-07; apostrof xatosini ushlashi — kanon qaydi, biz yurgizmadik)
- Kurs tajribasi (IlmHamroh, 2026-11): o'quv serveri — PM2 7.1.1, PostgreSQL mijozi 18.6, lokal CA. Uch urinish, 1-deploy 86 s, trafik ostidagi deploy (600 so'rov), buzuq reliz va qaytish. Apostrof xatosi va mashq yechimlari — biz ishga tushirdik (Git Bash, bash 5.3; Node 24.21.0; 2026-11-07).
Izohlar · 0
Izoh yozish uchun kiring.