Vaqt va tasodifni boshqarish: mock.timers, soxta soat, UUID va seed

Qisqacha: new Date(), Date.now(), crypto.randomUUID() va Math.random() har chaqiruvda boshqa natija beradi — ular bor kodni oddiy usulda test qilib bo'lmaydi. Ikki yo'l bor. Ukol: vaqt va tasodif manbai parametr bo'ladi (XotiraOmbori(soat), sorovId(yangiId)) — testda qat'iy qiymat beriladi. Soxta soat: t.mock.timers.enable({ apis: ["Date"], now }) va tick(90_000) — kod o'zgarmaydi, vaqt testda "to'xtaydi" va qo'lda suriladi. Tasodif uchun — seed: bir xil urug' har safar bir xil ketma-ketlik beradi (faker ham). Tuzoq: import { randomUUID } (nomli import) ni mock.method almashtira olmaydi — biz sinadik.

Bu darsda

• Vaqt va tasodifga bog'liq kod nega "beqaror" test berishini tushuntirasiz.
• mock.timers bilan Date ni to'xtatasiz, surasiz va qaytarasiz.
• Soat va ID generatorini parametr qilib (ukol) testga qulay kod yozasiz.
• Seed'li tasodif va faker bilan takrorlanadigan test ma'lumotlarini yasaysiz.
• Chegaraviy vaqtlarni (yarim tun, 24 soat + 1 ms) aniq tekshirasiz.

Oldin bilishingiz kerak: timers va timers/promises chuqur, Backend'da sana va vaqt, Mock, stub, spy va fake, crypto 1: tasodif, hash va HMAC.

1. Nega bu kerak?

vazifalar-api da vaqt va tasodif hamma joyda:

"yangilandi PATCH'dan keyin o'zgardimi?" testini yozing. assert.notEqual(oldin, keyin) — ikki so'rov bir millisekundda bajarilsa, vaqt bir xil chiqadi va test ba'zan yiqiladi. "24 soatdan keyin kalit qayta ishlaydi" — 24 soat kutib bo'lmaydi.

Bunday testlar flaky (beqaror) bo'ladi (FT-15 atamasi): kod o'zgarmaydi, natija o'zgaradi. Ularga jamoa ishonmay qo'yadi.

Hayotiy o'xshatish: kino suratga olish. Rejissyor quyosh botishini kutmaydi — "soat 19:00" sahnasini studiyada chiroq bilan yasaydi va kerak bo'lsa yana va yana takrorlaydi. Test ham vaqtni kutmaydi — uni o'zi "o'rnatadi".

2. Birinchi yo'l: soxta soat (mock.timers)

2.1 Date ni to'xtatish va surish

timers darsida mock.timers bilan setTimeout ni soxtalagansiz. Date ham soxtalanadi:

import { mock } from "node:test";

mock.timers.enable({
  apis: ["Date"],
  now: new Date("2026-10-24T18:59:59.999Z"),
});
console.log(new Date().toISOString(), Date.now());
mock.timers.tick(1);
console.log(new Date().toISOString());
mock.timers.setTime(Date.parse("2026-10-25T00:00:00.000Z"));
console.log(new Date().toISOString());
mock.timers.reset();
console.log(new Date().getFullYear() >= 2026);

Konsolda:

2026-10-24T18:59:59.999Z 1792868399999
2026-10-24T19:00:00.000Z
2026-10-25T00:00:00.000Z
true

Ikkinchi qatorga qarang: 18:59:59.999 + 1 ms = 19:00:00.000 UTC — Toshkentda aynan yarim tun (UTC+5). Sana va vaqt darsidagi kun chegarasini millisekund aniqligida tekshirish mumkin.

Test ichida t.mock.timers ishlating — test tugaganda avtomatik reset. Yuqorida modul darajasidagi mock — oddiy skriptda ham ishlashi uchun.

2.2 Kanon testi

test/mock.test.ts (holat 51):

test("soxta vaqt (mock.timers Date): yaratildi va yangilandi — " +
  "deterministik", async (t) => {
  t.mock.timers.enable({
    apis: ["Date"],
    now: new Date("2026-10-24T05:00:00.000Z"),
  });
  const app = ilovaYarat({ ombor: new XotiraOmbori() });
  const r = await request(app).post("/v1/vazifalar")
    .send({ matn: "a" }).expect(201);
  assert.equal(
    (r.body as { yaratildi: string }).yaratildi,
    "2026-10-24T05:00:00.000Z",
  );
  t.mock.timers.tick(90_000); // 1.5 daqiqa "o'tdi"
  const p = await request(app).patch("/v1/vazifalar/1")
    .send({ bajarildi: true }).expect(200);
  assert.equal(
    (p.body as { yangilandi: string }).yangilandi,
    "2026-10-24T05:01:30.000Z",
  );
});

Kod (XotiraOmbori sukut soati () => new Date()) o'zgarmadi — soxta Date uni o'zi ushladi. Natija har yurishda bir xil: yaratildi 05:00:00, yangilandi 05:01:30.

Nega faqat apis: ["Date"], setTimeout emas? Biz ikkalasini sinadik. Shu testning o'zida apis: ["Date", "setTimeout"] — baribir o'tdi (186 ms): Express va supertest bu yo'lda setTimeout ni kutmadi. Lekin webhook testiga t.mock.timers.enable({ apis: ["setTimeout"] }) qo'shganimizda test osilib qoldi — 30 soniyadan keyin majburan to'xtatdik. Sabab — testning o'zidagi await kut(20): soxta setTimeout faqat tick() bilan ishlaydi, tick esa hech qachon chaqirilmadi. Qoida: faqat kerakli API'ni soxtalang.

2.3 Tuzoq: nomli import

timers darsida ko'rgansiz: import { setTimeout as kut } from "node:timers/promises" — nomli import soxta soatga bo'ysunmadi. Date global obyekt — u bilan bunday muammo yo'q. Lekin xuddi shu tuzoq tasodifda qaytadi («Tasodif» bo'limi).

Tekshirib ko'ring: Testda t.mock.timers.enable({ apis: ["setTimeout"] }) qildingiz va test hech qachon tugamayapti. Kodda await new Promise((r) => setTimeout(r, 20)) bor. Nega?

3. Ikkinchi yo'l: ukol (soat parametri)

3.1 Kanondagi soatlar

Kanonda ikkala yo'l ham bor. Ombor va idempotentlik ombori soatni parametr sifatida oladi:

// src/vazifalar/xotira-ombor.ts
constructor(soat: () => Date = () => new Date(), surat?: Surat) {
  this.#soat = soat;
}

// src/umumiy/idempotentlik.ts
constructor(soat: () => number = Date.now, maks = 10_000) {
  this.#soat = soat;
}

24 soatlik muddat testi (test/idempotentlik.test.ts) — 24 soatni bir qatorda "o'tkazadi":

let soat = 0;
// … ombor: new XotiraIdempotentlikOmbori(() => soat)
const r1 = await post({ matn: "" }, "kalit-0004"); // 422
const r2 = await post({ matn: "" }, "kalit-0004"); // saqlangan javob
soat += 24 * 60 * 60 * 1000 + 1;
const r3 = await post({ matn: "" }, "kalit-0004");
assert.equal(r3.headers.get("idempotency-replayed"), null);

+ 1 — muhim: 24 soat o'tgandan keyin, aynan 24 soatda emas. Chegara qayerda — kod va test kelishgan bo'lishi kerak (Mock, stub, spy va fake darsidagi TaymerOmbori mashqi).

3.2 Qaysi biri yaxshiroq?

Qaror qanday qilinadi — diagrammaga qarang:

flowchart TD
  V{Vaqt yoki tasodif qayerdan?} -->|o'z kodim| U[parametr: soat, yangiId]
  V -->|eski yoki begona kod| G{Global obyektmi?}
  G -->|Date, globalThis.crypto| M[mock.timers / mock.method]
  G -->|nomli import| X[tikuv qo'shish shart]
  U --> T[test: qat'iy qiymat]
  M --> T

Kanon ikkalasini ham ko'rsatdi: omborlarda — ukol, HTTP darajasidagi bitta testda — mock.timers. Frontend'da buning o'xshashi — vi.useFakeTimers() va vi.setSystemTime(sana) (Vitest II): g'oya bir xil, nomlari boshqa.

4. Tasodif

4.1 UUID: ukol

X-Request-Id bo'lmasa, sorovId() yangi UUID yasaydi. Kanon generatorni parametr qilgan:

export function sorovId(yangiId: () => string = randomUUID) { … }

Test (test/mock.test.ts) Express'siz, middleware'ni to'g'ridan chaqiradi:

test("soxta tasodif: sorovId generatori ukol qilinadi", () => {
  let n = 0;
  const mw = sorovId(() => `id-${String(++n).padStart(8, "0")}`);
  const sarlavhalar: Record<string, string> = {};
  const req = { get: () => undefined, sorovId: "" } as unknown as
    Parameters<typeof mw>[0];
  const res = {
    set: (k: string, v: string) => { sarlavhalar[k] = v; },
  } as unknown as Parameters<typeof mw>[1];
  mw(req, res, () => undefined);
  assert.equal(sarlavhalar["X-Request-Id"], "id-00000001");
});

Bu — unit test: req va res o'rnida minimal soxta obyektlar (stub). as unknown as — TypeScript'ga "bu to'liq Express obyekti emas, bilaman" deyish; faqat testda.

4.2 Tuzoq: mock.method va nomli import

Ukolsiz kodda crypto.randomUUID ni mock.method bilan almashtirsa bo'ladimi? Sinadik:

import { mock } from "node:test";
import crypto, { randomUUID } from "node:crypto";

mock.method(crypto, "randomUUID", () => "soxta-uuid");
console.log("default obyekt:", crypto.randomUUID());
console.log("nomli import:", randomUUID() === "soxta-uuid");

import * as ns from "node:crypto";
try {
  mock.method(ns, "randomUUID", () => "x");
} catch (e) {
  console.log(`${e.name}: ${e.message}`);
}

Konsolda:

default obyekt: soxta-uuid
nomli import: false
TypeError: Cannot redefine property: randomUUID

Uch xulosa:

1. crypto.randomUUID() (obyekt orqali) — almashtirildi.
2. import { randomUUID } — almashtirilmadi: nomli import o'z bog'lanishiga ega, obyekt xususiyatini o'zgartirish unga ta'sir qilmaydi.
3. Modul nomlar fazosini (import * as) umuman o'zgartirib bo'lmaydi — ESM'da u muzlatilgan.

Kanon sorov-id.ts aynan nomli import ishlatadi — shuning uchun ukol tanlangan. Global crypto.randomUUID (import'siz, globalThis.crypto) ni esa mock.method(globalThis.crypto, "randomUUID", …) almashtiradi — biz sinadik, ishladi. Qoida: o'z kodingizda tasodif manbaini parametr qiling — import usulidan qat'i nazar ishlaydi.

4.3 Seed: takrorlanadigan tasodif

Ba'zan tasodif kerak: 100 ta har xil vazifa bilan yuk testi, tasodifiy tartib bilan saralash testi. Lekin test yiqilsa, xuddi o'sha ma'lumotni qayta olish kerak. Yechim — seed (urug'): soxta tasodif generatori bir xil urug'dan bir xil ketma-ketlik beradi.

Math.random ga urug' berib bo'lmaydi. Kichik generator — mulberry32 (keng tarqalgan 32-bitli algoritm) — brauzerda ham ishlaydi:

function mulberry32(urug) {
  let h = urug >>> 0;
  return () => {
    h = (h + 0x6d2b79f5) | 0;
    let t = Math.imul(h ^ (h >>> 15), 1 | h);
    t = (t + Math.imul(t ^ (t >>> 7), 61 | t)) ^ t;
    return ((t ^ (t >>> 14)) >>> 0) / 4294967296;
  };
}

const tasodif = mulberry32(42);
const narx = () => 5000 + Math.floor(tasodif() * 31) * 1000;
console.log([narx(), narx(), narx()]);
const yana = mulberry32(42);
console.log(5000 + Math.floor(yana() * 31) * 1000);

Konsolda:

[ 23000, 18000, 31000 ]
23000

Urug' 42 — har kompyuterda, har yurishda 23000, 18000, 31000. Ikkinchi generator ham 42 dan boshladi — birinchi qiymat yana 23 000. Test yiqilsa, logga urug'ni yozing va xuddi shu ma'lumot bilan qayta yurgizing.

Diqqat: bunday generatorlar kriptografik emas — token, parol, ID uchun hech qachon ishlatilmaydi. U yerda faqat crypto.randomUUID() va crypto.getRandomValues() (crypto 1).

4.4 faker: seed'li test ma'lumotlari

faker (@faker-js/faker) — ism, manzil, telefon, matn kabi "haqiqiyga o'xshash" ma'lumot yasaydi; o'zbek lotin lokali ham bor. Biz alohida papkada sinadik (@faker-js/faker@10.6.0, vazifalar-api ga kirmaydi):

import { fakerUZ_UZ_latin as faker } from "@faker-js/faker";

faker.seed(4);
const ism = () =>
  `${faker.person.firstName()} ${faker.person.lastName()}`;
console.log(ism(), faker.number.int({ min: 1, max: 100 }));
faker.seed(4);
console.log(ism(), faker.number.int({ min: 1, max: 100 }));
console.log(ism());

Biz ishga tushirdik (ikki marta — natija bir xil):

Mustafo Rajabov 22
Mustafo Rajabov 22
Abdulahad Sarvarova

Seed 4 — ikki marta bir xil. Uchinchi qatorga qarang: ism erkak, familiya ayol shaklida — faker ma'nosini tekshirmaydi, u faqat ro'yxatlardan tanlaydi. Yana bir kuzatuv: boshqa urug'larda faker o'zbek nomlarini ’ va ` belgilari bilan yozdi (masalan "Oltinkol") — bizning kursdagi oddiy apostrof 'emas. Test ma'lumotida bunday belgilar foydali ham: teg regex'i#o‘quv` ni ham tushunishini tekshirish uchun.

Kanonda faker yo'q: testlar kam va ma'lumot qo'lda yozilgan ("Non olish #uy") — o'qish oson va chegaraviy holatlar aniq tanlangan. Faker katta, ko'p yozuvli testlar va demo ma'lumotlar uchun foydali.

5. Chegaraviy vaqtlar

Vaqt xatolari chegarada yashaydi. Kanon test/sana.test.ts dagi holatlar (holat 40):

Shu ro'yxatga qo'shiladigan odatiy chegaralar: oy oxiri (31 → 1), yil oxiri, 29-fevral, aynan muddat (24 soat va 24 soat + 1 ms), UTC yarim tuni va mahalliy yarim tun farqi. Har birida — mock.timers yoki soat parametri bilan aniq vaqt.

6. API qadami: test/mock.test.ts yakuni (holat 51, 6-qism)

Bugun faylga ikki test qo'shiladi: «Kanon testi» (soxta vaqt) va «UUID: ukol» (soxta tasodif). Endi fayl to'liq (holat 51; manzil example.com ga almashtirildi — Tashqi HTTP darsidagi sabab; uzun qatorlar bo'lindi):

// mock.test.ts — test double'lar: spy (mock.fn),
// stub (mock.method),
// fake (soxta fetch, soxta ombor), soxta vaqt (mock.timers).
// Qoida: o'zimizning chegaramizni soxtalaymiz (fetch tikuvi,
// ombor interfeysi) — Express yoki Zod ichini emas
import { test } from "node:test";
import assert from "node:assert/strict";
import request from "supertest";
import { ilovaYarat } from "../src/ilova.ts";
import { XotiraOmbori } from "../src/vazifalar/xotira-ombor.ts";
import { webhookXabarchi } from "../src/umumiy/webhook.ts";
import { sorovId } from "../src/umumiy/sorov-id.ts";
import { xotiraLogi } from "./yordamchi.ts";

const kut = (ms: number) => new Promise((r) => setTimeout(r, ms));

test("webhook: faqat false → true o'tishida, bitta marta; " +
  "tana va URL to'g'ri (spy — mock.fn)", async (t) => {
  // typeof fetch imzosi — chaqiruv argumentlari tipli bo'lsin
  const soxtaFetch = t.mock.fn<typeof fetch>(() =>
    Promise.resolve(new Response(null, { status: 204 })));
  const { log, qatorlar } = xotiraLogi();
  const xabarchi = webhookXabarchi("https://hook.example.com/v", {
    fetchFn: soxtaFetch,
    log: () => log,
  });
  const app = ilovaYarat({ ombor: new XotiraOmbori(), xabarchi });
  await request(app).post("/v1/vazifalar")
    .send({ matn: "Non" }).expect(201);
  // bajarildi o'zgarmadi
  await request(app).patch("/v1/vazifalar/1")
    .send({ matn: "Non olish" }).expect(200);
  await request(app).patch("/v1/vazifalar/1")
    .send({ bajarildi: true }).expect(200);
  // allaqachon true — qayta yuborilmaydi
  await request(app).patch("/v1/vazifalar/1")
    .send({ bajarildi: true }).expect(200);
  await kut(20);
  assert.equal(soxtaFetch.mock.callCount(), 1);
  const [url, init] = soxtaFetch.mock.calls[0]?.arguments ?? [];
  assert.equal(url, "https://hook.example.com/v");
  assert.equal(init?.method, "POST");
  assert.ok(typeof init.body === "string");
  assert.deepEqual(
    (JSON.parse(init.body) as { vazifa: unknown }).vazifa,
    { id: 1, matn: "Non olish" },
  );
  assert.ok(qatorlar.some(
    (q) => q.msg === "webhook yuborildi" && q.status === 204,
  ));
});

test("webhook: tashqi server yiqilsa — javob baribir 200, " +
  "xato logda (yutib yuborilmaydi)", async () => {
  const { log, qatorlar } = xotiraLogi();
  const xabarchi = webhookXabarchi("https://hook.example.com/v", {
    fetchFn: () => Promise.reject(new TypeError("fetch failed")),
    log: () => log,
  });
  const app = ilovaYarat({ ombor: new XotiraOmbori(), xabarchi });
  await request(app).post("/v1/vazifalar")
    .send({ matn: "a" }).expect(201);
  await request(app).patch("/v1/vazifalar/1")
    .send({ bajarildi: true }).expect(200);
  await kut(20);
  assert.ok(qatorlar.some(
    (q) => q.msg === "webhook yuborilmadi" && q.daraja === "warn",
  ));
});

test("stub (mock.method): ombor.yarat bir marta chaqirildi — " +
  "Idempotency-Key takrorida ombor CHAQIRILMAYDI", async (t) => {
  const ombor = new XotiraOmbori();
  const yarat = t.mock.method(ombor, "yarat");
  const app = ilovaYarat({ ombor });
  for (let i = 0; i < 3; i++) {
    await request(app).post("/v1/vazifalar")
      .set("Idempotency-Key", "spy-0001")
      .send({ matn: "bir marta" }).expect(201);
  }
  assert.equal(yarat.mock.callCount(), 1);
});

test("soxta vaqt (mock.timers Date): yaratildi va yangilandi — " +
  "deterministik", async (t) => {
  t.mock.timers.enable({
    apis: ["Date"],
    now: new Date("2026-10-24T05:00:00.000Z"),
  });
  const app = ilovaYarat({ ombor: new XotiraOmbori() });
  const r = await request(app).post("/v1/vazifalar")
    .send({ matn: "a" }).expect(201);
  assert.equal(
    (r.body as { yaratildi: string }).yaratildi,
    "2026-10-24T05:00:00.000Z",
  );
  t.mock.timers.tick(90_000); // 1.5 daqiqa "o'tdi"
  const p = await request(app).patch("/v1/vazifalar/1")
    .send({ bajarildi: true }).expect(200);
  assert.equal(
    (p.body as { yangilandi: string }).yangilandi,
    "2026-10-24T05:01:30.000Z",
  );
});

test("soxta tasodif: sorovId generatori ukol qilinadi — " +
  "UUID o'rniga ma'lum qiymat", () => {
  let n = 0;
  const mw = sorovId(() => `id-${String(++n).padStart(8, "0")}`);
  const sarlavhalar: Record<string, string> = {};
  const req = { get: () => undefined, sorovId: "" } as unknown as
    Parameters<typeof mw>[0];
  const res = {
    set: (k: string, v: string) => { sarlavhalar[k] = v; },
  } as unknown as Parameters<typeof mw>[1];
  mw(req, res, () => undefined);
  assert.equal(sarlavhalar["X-Request-Id"], "id-00000001");
});

Beshta test, uch darsdan: spy va stub (BT-05), webhook (BT-07), vaqt va tasodif (bugun). Hali commit qilmang — oxirgi qadam keyingi darsda. Bu kesimda kod holat 51 bilan bir xil: biz nusxada tekshirdik — tip 0, lint 0, testlar 67/67 (yuqoridagi fayl aynan shu ko'rinishda).

7. Ko'p uchraydigan xatolar

7.1 Vaqtni "taxminan" tekshirish

assert.ok(Date.now() - t < 1000) — mashina band bo'lsa yiqiladi. Soxta soat bilan aniq qiymat.

7.2 Hamma taymerni soxtalash

Testdagi await kut(20) tugamaydi — test osilib qoladi («Tekshirib ko'ring» savoli, biz sinadik). apis: ["Date"].

7.3 Nomli importni mock.method bilan almashtirishga urinish

«Tuzoq» bo'limi: import { randomUUID } o'zgarmaydi. Parametr (ukol).

7.4 reset siz global soxta soat

Keyingi testlar 2026-10-24 05:00 da "qotib" qoladi. t.mock.timers — avtomatik tiklanadi.

7.5 Kriptografik bo'lmagan tasodif xavfsizlik uchun

Math.random() yoki seed'li generatordan token. crypto.randomUUID(), crypto.getRandomValues().

8. Mashqlar

1-mashq (oson): natijani ayting

import { mock } from "node:test";
mock.timers.enable({ apis: ["Date"], now: 0 });
mock.timers.tick(24 * 60 * 60 * 1000);
console.log(new Date().toISOString());

2-mashq (o'rta): eksport muddati

Eksport natijasi 1 soat yashaydi. eksportHolati(ish, soat) funksiyasini yozing: ish = { tayyor: 1792823725000 } (ms), soat() — hozirgi ms. 1 soatgacha — "tayyor", undan keyin — "muddati o'tgan". Soat parametri bilan uch nuqtani tekshiring: 59:59.999, aynan 60:00, 60:00.001. Qaysi biri chegara — o'zingiz hal qiling va testda yozing.

const SOAT = 60 * 60 * 1000;

function eksportHolati(ish, soat = Date.now) {
  return soat() - ish.tayyor < SOAT ? "tayyor" : "muddati o'tgan";
}

const ish = { tayyor: 1792823725000 };
for (const farq of [SOAT - 1, SOAT, SOAT + 1]) {
  console.log(farq, eksportHolati(ish, () => ish.tayyor + farq));
}

3599999 tayyor
3600000 muddati o'tgan
3600001 muddati o'tgan

3-mashq (qiyin): seed'li tartiblash testi

aralashtir(massiv, tasodif) — Fisher–Yates bilan massivni aralashtiradi (yangi massiv qaytaradi). tasodif — () => 0..1 funksiya. «Seed» bo'limidagi mulberry32 bilan: (1) urug' 7 bilan ikki marta aralashtirish bir xil natija bersin; (2) natija asl massivning hamma elementlarini saqlasin; (3) asl massiv o'zgarmasin. Massiv: ["Non", "Sut", "Choy", "Guruch", "Tuxum"].

function mulberry32(urug) {
  let h = urug >>> 0;
  return () => {
    h = (h + 0x6d2b79f5) | 0;
    let t = Math.imul(h ^ (h >>> 15), 1 | h);
    t = (t + Math.imul(t ^ (t >>> 7), 61 | t)) ^ t;
    return ((t ^ (t >>> 14)) >>> 0) / 4294967296;
  };
}

function aralashtir(massiv, tasodif = Math.random) {
  const m = [...massiv];
  for (let i = m.length - 1; i > 0; i--) {
    const j = Math.floor(tasodif() * (i + 1));
    [m[i], m[j]] = [m[j], m[i]];
  }
  return m;
}

const asl = ["Non", "Sut", "Choy", "Guruch", "Tuxum"];
const a = aralashtir(asl, mulberry32(7));
const b = aralashtir(asl, mulberry32(7));
console.log(a.join(","));
console.log(a.join() === b.join());
console.log([...a].sort().join() === [...asl].sort().join());
console.log(asl.join(","));

Guruch,Sut,Choy,Tuxum,Non
true
true
Non,Sut,Choy,Guruch,Tuxum

4-mashq: API qadami

test/mock.test.ts ga «API qadami» bo'limidagi oxirgi ikki testni qo'shing. npm test — kanon bo'yicha jami 67 test. Keyin tajriba: (1) soxta vaqt testida apis: ["Date"] ni apis: ["Date", "setTimeout"] ga o'zgartiring; (2) birinchi webhook testining boshiga t.mock.timers.enable({ apis: ["setTimeout"] }) qo'shing. Har birida nima bo'ladi? Asl holiga qaytaring. Commit qilmang.

9. Real ishda

• To'lov va obunalar: "oy oxirida yechish", "trial 14 kun" — vaqt chegarasi testlarisiz bunday kod xavfli; kompaniyalar soat obyektini (Clock) DI orqali beradi.
• Cron va fon ishlari (29-qism, navbatlar) — ertangi kunni kutmasdan soxta soat bilan tekshiriladi.
• Ma'lumotlar bazasi now() funksiyasi (26-qism) ham vaqt manbai — testda uni ham boshqarish kerak bo'ladi.
• Intervyu savollari: "Vaqtga bog'liq kodni qanday test qilasiz?", "Flaky test sabablari?", "Seed nima?", "Nega Math.random dan token yasash mumkin emas?".

Xulosa

• Vaqt va tasodif — flaky testlarning asosiy manbai; ularni boshqarish kerak.
• t.mock.timers.enable({ apis: ["Date"], now }), tick, setTime, reset; HTTP testlarida faqat Date (soxta setTimeout testdagi kutishni osiltirdi).
• Ukol: soat() va yangiId() parametrlari, sukut — haqiqiysi; global holatsiz, parallel xavfsiz.
• mock.method default obyektni almashtiradi, nomli importni — yo'q (biz sinadik); shuning uchun ukol.
• Seed: bir xil urug' — bir xil ketma-ketlik (mulberry32, faker.seed); xavfsizlik uchun faqat crypto.
• Chegaralar: yarim tun (Toshkent 19:00Z), aynan muddat va muddat + 1 ms.

Keyingi dars: Coverage va test sifati metrikalari — --experimental-test-coverage, satr va tarmoq qamrovi, chegaralar, c8, mutation testing va nega 97.98 % "hammasi tekshirilgan" degani emas; vazifalar-api v1.0.0 commit'i.

Manbalar

• Node.js hujjati: Test runner — Timers (MockTimers) (v24).
• faker: Usage — seed, localization (10.x).
• Kanon: vazifalar-api holat 51 (test/mock.test.ts, test/idempotentlik.test.ts, test/sana.test.ts, src/umumiy/sorov-id.ts).