IaC amaliy: Terraform/OpenTofu CI'da, state qulfi, drift va import
Qisqacha: Jamoada IaC uch qoidaga tayanadi: state umumiy joyda va qulf bilan, har o'zgarish PR'da
planbilan ko'rinadi,applyesa faqat merge'dan keyin va tasdiq bilan bajariladi. Drift — kimdir infratuzilmani koddan tashqarida, qo'lda o'zgartirgani.plan -detailed-exitcodeuni 2 kodi bilan bildiradi. Kanon tajribasida qo'lda o'chirilgan konteyner va o'chirilgan versiyalashplanda darhol ko'rindi, parallel ikkinchi buyruq esa qulfga urilib to'xtadi.
Bu darsda
- State qulfi parallel o'zgarishlardan qanday himoya qilishini haqiqiy chiqishda ko'rasiz.
- PR'da
tofu planyuritadigan workflow'ni qatorma-qator o'qiysiz. -detailed-exitcodening 0, 1, 2 kodlarini CI qaroriga aylantirasiz.- Drift'ni topasiz, tuzatasiz va qo'lda yaratilgan resursni
importbilan kodga olasiz. - Helm chart, OpenTofu va
iac.ymlni commit qilib, 34-qismni yakunlaysiz.
Oldin bilishingiz kerak: Infrastructure as Code va Terraform/OpenTofu, GitHub Actions chuqur: trigger, job, matrix, ifodalar, Actions xavfsizligi: secrets, permissions, environments, OIDC.
1. Nega bu kerak?
Oldingi darsda OpenTofu'ni bitta kompyuterda, bitta odam ishlatdi: init, plan, apply — hammasi joyida. Jamoada esa yangi savollar paydo bo'ladi:
- Ikki dasturchi bir vaqtda
applyqilsa, state'ga nima bo'ladi? - Kimdir xato
planni ko'rmasdan bajarib yubormasligi uchun nima qilish kerak? - Navbatchi tunda konsolda "tez tuzatish" qildi. Kod endi haqiqatni aks ettirmaydi — buni kim va qachon sezadi?
- Loyihadan oldin qo'lda yaratilgan bucket bor. Uni kodga qanday olamiz?
Bu darsda shu to'rt savolga kanon tajribasidagi haqiqiy chiqishlar bilan javob beramiz. Keyin hamma ishni loyihaga commit qilamiz va 34-qismni yakunlaymiz.
Hayotiy o'xshatish: umumiy bank hisobi. Ikki kishi bir vaqtda pul yechsa, qoldiq buzilmasligi uchun bank operatsiyalarni navbatga qo'yadi — bu qulf. Har to'lov rahbar tasdig'idan o'tadi — bu PR'dagi plan. Oy oxirida esa hisob haqiqiy qoldiq bilan solishtiriladi — bu drift tekshiruvi.
2. State qulfi ishda
2.1 Tajriba
Oldingi darsda backend'da use_lockfile = true ni ko'rdik. Kanon tajribasi qulfni ataylab sinadi. apply fonda ishga tushirildi. 2 soniyadan keyin, u hali ishlayotgan paytda, ikkinchi buyruq yuborildi:
tofu plan -input=false -no-color -lock-timeout=0s-lock-timeout=0s — "qulf band bo'lsa, kutma, darhol xato ber". Natija (qatorlar kanon skripti filtridan o'tgan):
Error: Error acquiring the state lock
Lock Info:
OpenTofu acquires a state lock to protect the state from being written
Apply complete! Resources: 1 added, 1 changed, 0 destroyed.
=== tiklangandan keyin: exitcode 0, web 200Birinchi uch qator — ikkinchi buyruqniki: "state qulfini olishda xato". Lock Info ostida asl chiqishda qulfni kim, qachon va qaysi amal bilan olgani yoziladi — skript filtri ularni ko'rsatmadi. To'rtinchi qator — birinchi apply niki: u tinch tugadi. Oxirgisi — yakuniy tekshiruv: plan 0 kodi bilan "o'zgarish yo'q" dedi, nginx konteyneri 200 qaytardi.
2.2 Qulf qanday ishlaydi
Kanondagi backend qulfni S3'ning o'zida, state yonidagi alohida faylda saqlaydi. Kanon versions.tf izohida shunday: "use_lockfile (S3 ichidagi .tflock; DynamoDB shart emas)". Eski qo'llanmalarda qulf uchun alohida DynamoDB jadvali yaratiladi. Kanon fayli OpenTofu >= 1.10.0 ni talab qiladi.
Qulf fayli qanday qilib "faqat bittaga" beriladi? OpenTofu hujjatiga ko'ra (2026-11), S3 ga shartli yozuv yuboriladi: "bu fayl hali yo'q bo'lsagina yoz". Ikki buyruq bir vaqtda urinsa, S3 faqat birinchisini qabul qiladi, ikkinchisi rad javobini oladi. «Mashqlar» bo'limidagi qiyin mashqda shu g'oyani mkdir bilan modellaymiz.
Qulf amal tugaganda o'zi bo'shaydi. Lekin jarayon o'ldirilsa — masalan, CI job'i bekor qilinsa — qulf qolib ketishi mumkin. Unda tofu force-unlock <ID> bor (sinalmagan, 2026-11). Hujjat uni faqat o'z qulfingiz uchun va avtomatik bo'shatish yiqilgan holatda ishlatishni aytadi. Ya'ni qulf egasining jarayoni haqiqatan to'xtaganiga ishonch hosil qilgandan keyingina. Aks holda qulf aynan oldini olishi kerak bo'lgan narsa yuz beradi: ikki yozuvchi bitta state'da.
Tekshirib ko'ring:
-lock-timeout=0so'rniga-lock-timeout=5myozilganida, kanon tajribasida ikkinchi buyruq nima qilardi?
Javob
Xato bermasdan, qulf bo'shashini 5 daqiqagacha kutardi. Birinchi apply bir necha soniyada tugadi, demak ikkinchi buyruq qisqa kutib, keyin ishlardi. CI'da odatda shunday — kutish bilan — yoziladi, bir vaqtda kelgan ikki yugurish navbatga turadi. 0s esa tajribada qulfni ko'rinadigan qilish uchun tanlangan.
3. Muhitlar: workspace yoki alohida state
Staging va production uchun bitta kod, lekin ikki xil state kerak. Ikki yo'l bor:
- Workspace — bitta backend ichida bir nechta nomlangan state:
tofu workspace new staging. Kod ichida joriy nomterraform.workspaceorqali olinadi. - Alohida papka yoki backend kaliti — har muhitga o'z
key(masalan,staging/terraform.tfstate) va o'z o'zgaruvchilar fayli.
Workspace'lar qulay, lekin xavfli tomoni bor: qaysi workspace'da turganingiz ko'rinmaydi. production da turib "staging'ni tozalayman" deb destroy qilish mumkin. OpenTofu hujjati ham ogohlantiradi (2026-11): alohida kirish kalitlari va huquqlari kerak bo'lgan muhitlar uchun workspace'lar mos emas. Shuning uchun ko'p jamoalar production uchun alohida backend kalitini va alohida CI environment'ini afzal ko'radi. Kanon tajribasida bitta muhit bor edi — workspace'lar sinalmagan (2026-11).
4. PR'da plan: iac.yml
4.1 To'liq workflow
Kanon monorepo'sidagi .github/workflows/iac.yml — to'liq fayl (uzun qatorlar bor, shuning uchun yig'ilgan):
iac.yml — to'liq fayl
name: IaC
on:
pull_request:
paths: ["vazifalar-api/deploy/iac/**", ".github/workflows/iac.yml"]
push:
branches: [main]
paths: ["vazifalar-api/deploy/iac/**", ".github/workflows/iac.yml"]
workflow_dispatch:
permissions:
contents: read
concurrency:
group: iac-${{ github.ref }}
cancel-in-progress: true
jobs:
plan:
runs-on: ubuntu-24.04
timeout-minutes: 10
defaults:
run:
working-directory: vazifalar-api/deploy/iac
services:
moto:
image: motoserver/moto:5.2.5
ports: ["4950:5000"]
s3:
image: rustfs/rustfs:1.0.4
env:
RUSTFS_ACCESS_KEY: ci-state-kalit
RUSTFS_SECRET_KEY: ci-state-siri-faqat-test
ports: ["9000:9000"]
env:
TOFU: "1.13.2"
AWS_ACCESS_KEY_ID: test # Moto — sintetik
AWS_SECRET_ACCESS_KEY: test
steps:
- uses: actions/checkout@3d3c42e5aac5ba805825da76410c181273ba90b1 # v7.0.1
- name: OpenTofu (rasmiy reliz + sha256)
working-directory: ${{ runner.temp }}
run: |
curl -sSLO "https://github.com/opentofu/opentofu/releases/download/v${TOFU}/tofu_${TOFU}_linux_amd64.zip"
curl -sSLO "https://github.com/opentofu/opentofu/releases/download/v${TOFU}/tofu_${TOFU}_SHA256SUMS"
grep "tofu_${TOFU}_linux_amd64.zip" "tofu_${TOFU}_SHA256SUMS" | sha256sum -c -
unzip -q "tofu_${TOFU}_linux_amd64.zip" tofu && sudo mv tofu /usr/local/bin/ && tofu version
- name: State bucket (RustFS)
run: |
for _ in $(seq 30); do curl -s -o /dev/null http://127.0.0.1:9000/ && break; sleep 1; done
AWS_ACCESS_KEY_ID=ci-state-kalit AWS_SECRET_ACCESS_KEY=ci-state-siri-faqat-test aws --endpoint-url http://127.0.0.1:9000 --region us-east-1 s3 mb s3://tofu-state
- run: tofu fmt -check -recursive
- name: tofu init
run: tofu init -input=false -backend-config='endpoints={s3="http://127.0.0.1:9000"}' -backend-config=access_key=ci-state-kalit -backend-config=secret_key=ci-state-siri-faqat-test
- run: tofu validate
- name: tofu plan → summary
run: |
set -o pipefail
tofu plan -input=false -no-color -detailed-exitcode -var aws_endpoint=http://127.0.0.1:4950 -out=reja.tfplan | tee reja.txt || k=$?
{ echo '### tofu plan'; echo '```'; grep -E '^ # |^Plan:|^No changes' reja.txt; echo '```'; } >> "$GITHUB_STEP_SUMMARY"
# 0 — o'zgarish yo'q, 2 — o'zgarish bor (xato EMAS), 1 — xato
[ "${k:-0}" != 1 ]Faylning boshidagi uch qatorli izoh bu yerda olib tashlandi. Qolgani aynan. Izohning mazmuni: sinov repo'sida AWS o'rniga Moto, state uchun har yugurishda bo'sh RustFS ishlatiladi. Haqiqiy loyihada esa remote state, OIDC bilan bulut roli va apply — faqat merge'dan keyin, environment tasdig'i bilan.
4.2 Qatorma-qator
Trigger. pull_request va push ikkalasida paths filtri: workflow faqat IaC fayllari yoki workflow'ning o'zi o'zgarganda yuradi (GitHub Actions chuqur). Kod o'zgarishi uchun IaC yugurishi kerak emas.
Huquqlar. permissions: contents: read — job faqat kodni o'qiy oladi. plan hech narsa yozmaydi, shuning uchun boshqa huquq bermaymiz (Actions xavfsizligi).
Concurrency. iac-${{ github.ref }} guruhi — bitta branch'da yangi yugurish eskisini bekor qiladi. plan uchun bu xavfsiz: u hech narsa o'zgartirmaydi. apply uchun esa cancel-in-progress: true xavfli bo'lardi — yarim bajarilgan apply va qolib ketgan qulf. Bu Actions tezligi darsidagi deploy qoidasining aynan o'zi.
Servislar. Ikki vaqtinchalik konteyner: moto (AWS o'rniga) va s3 (RustFS — state uchun S3-mos ombor). Kalitlar sintetik, sir emas.
OpenTofu o'rnatish. Vosita rasmiy relizdan yuklab olinadi va o'rnatishdan oldin xesh tekshiriladi. Asosiy qator — iac.yml dan bitta qator:
grep "tofu_${TOFU}_linux_amd64.zip" "tofu_${TOFU}_SHA256SUMS" | sha256sum -c -Yuklangan arxivning SHA-256 xeshi rasmiy ro'yxat bilan solishtiriladi. Mos kelmasa — sha256sum -c xato beradi va job to'xtaydi. Bu yetkazib berish zanjiri (supply chain) xavfsizligining kichik, lekin muhim qadami. Chuqur mavzu — 35-qismda.
Init. Backend manzili va kalitlari -backend-config bilan beriladi — versions.tf ga yozilmaydi. Haqiqiy loyihada bu kalitlar CI sirlaridan keladi.
4.3 -detailed-exitcode: uchta kod
Odatda buyruq 0 bilan tugasa — muvaffaqiyat, boshqa son — xato. plan -detailed-exitcode bu qoidani kengaytiradi:
| Kod | Ma'nosi | CI uchun |
|---|---|---|
| 0 | o'zgarish yo'q | yashil |
| 1 | xato | qizil |
| 2 | o'zgarish bor | yashil — bu xato emas |
Muammo: GitHub Actions 0 dan boshqa har kodni xato deb hisoblaydi va 2 da job qizarib ketardi. Shuning uchun oxirgi qadamda kod qo'lda o'qiladi:
tofu plan … -detailed-exitcode … | tee reja.txt || k=$?
[ "${k:-0}" != 1 ]Bu — iac.yml dan ikki qator (… — qisqartirilgan joy). set -o pipefail tufayli quvurning kodi tee ning emas, tofu ning kodi bo'ladi (Bash skriptlar chuqur). Kod 0 bo'lmasa, || k=$? uni k ga saqlaydi va skript davom etadi. Oxirgi qator: k bo'sh bo'lsa 0 deb olinadi. Faqat 1 bo'lganda shart yolg'on chiqadi va qadam qizaradi.
Job summary. grep faqat reja sarlavhalarini ( # … will be …) va Plan: qatorini $GITHUB_STEP_SUMMARY ga yozadi. Ko'rib chiquvchi PR'da log ichidan qidirmaydi — reja yugurish sahifasida turadi.
4.4 Kanon yugurishi
Kanon repo'sida IaC workflow main ga push'da yashil o'tdi — jami 49 soniya. Job ichidagi qadamlar:
Initialize containers: success 06:50:58–06:51:10
OpenTofu (rasmiy reliz + sha256): success 06:51:11–06:51:12
State bucket (RustFS): success 06:51:12–06:51:16
Run tofu fmt -check -recursive: success 06:51:16–06:51:16
tofu init: success 06:51:16–06:51:24
Run tofu validate: success 06:51:24–06:51:29
tofu plan → summary: success 06:51:29–06:51:38Eng uzun qadam — servis konteynerlarini ko'tarish (12 s). init — 8 soniya: lokal 49.9 soniyadan ancha tez, chunki GitHub serverining tarmog'i tezroq. Ikkinchi, oxirgi yugurish ham yashil — 40 soniya. Saqlangan job summary matni kurs yozuvlarida yo'q, shuning uchun CI'dagi reja mazmunini ko'rsatmaymiz.
Halol cheklov: workflow pull_request ga ham yozilgan, lekin kanon yugurishlari push dan bo'ldi. PR'dagi yugurish sinalmagan (2026-11). Unda bitta farq bor: fork'dan kelgan PR'ga sirlar berilmaydi (Actions xavfsizligi).
5. Merge'da apply
5.1 Tavsiya etilgan oqim
Kanon iac.yml faqat plan qiladi. apply ni CI'ga ulash — keyingi qadam. U haqiqiy bulut hisobi bilan sinalmagan (2026-11). Hujjat va kanon izohi bo'yicha oqim shunday:
flowchart TB
B["branch: .tf o'zgardi"] --> PR["PR ochildi"]
PR --> P["CI: fmt, validate, plan"]
P --> R["ko'rib chiqish: reja o'qiladi"]
R --> M["merge → main"]
M --> P2["CI: plan -out"]
P2 --> T{"environment tasdig'i"}
T -- ha --> A["apply reja fayli"]
T -- yo'q --> X["to'xtaydi"]
A --> C["plan: No changes"]Uch muhim nuqta:
- PR'dagi reja ≠ merge'dagi reja. PR ochilgandan beri
mainga boshqa o'zgarishlar kirgan bo'lishi mumkin. Shuning uchun merge'dan keyinplan -outqaytadan olinadi va aynan shu faylapplyqilinadi. - Tasdiq.
productionenvironment'ida majburiy ko'rib chiquvchi — Actions xavfsizligi darsidagitasdiqlienvironment kabi. - Bulutga kirish — OIDC bilan, uzoq muddatli kalitsiz. Kanonda u ham sinalmagan.
5.2 Sensitive qiymatlar
Ma'lumotlar bazasi paroli kabi qiymatlar ham IaC'ga kiradi. O'zgaruvchiga sensitive = true qo'yilsa, OpenTofu uni plan va apply chiqishida yashiradi. Lekin bu faqat ko'rinishni yashiradi. Hujjatga ko'ra state faylida qiymat baribir ochiq matnda saqlanishi mumkin (sinalmagan, 2026-11). Shuning uchun:
- state ombori shifrlangan va kirish cheklangan bo'lsin (masalan, S3 backend'ning
encryptsozlamasi; OpenTofu'ning o'zida ham state va rejani shifrlash imkoniyati bor — hujjat bo'yicha, sinalmagan); - iloji bo'lsa parolni IaC'da yaratmang, tayyor sir omboridan o'qing;
planchiqishini ommaviy loglarga to'liq yozmang — kanonda summary'ga faqat sarlavha qatorlari tushadi.
6. Drift: kod va haqiqat ajralganda
6.1 Tajriba
Drift (siljish) — haqiqiy infratuzilma koddan tashqarida o'zgargan holat. Kanon tajribasi uni ataylab yaratdi. apply dan keyin ikki narsa qo'lda o'zgartirildi: nginx konteyneri o'chirildi va bucket versiyalashi to'xtatildi. Buyruqlar (qatorga bo'lindi, nomlar almashtirildi):
docker rm -f vazifalar-iac-web
docker run --rm -e AWS_ACCESS_KEY_ID=test \
-e AWS_SECRET_ACCESS_KEY=test -e AWS_DEFAULT_REGION=eu-central-1 \
amazon/aws-cli:2.39.3 \
--endpoint-url http://host.docker.internal:4950 \
s3api put-bucket-versioning --bucket vazifalar-zaxira \
--versioning-configuration Status=SuspendedKeyin oddiy plan -detailed-exitcode:
# aws_s3_bucket_versioning.zaxira will be updated in-place
~ status = "Suspended" -> "Enabled"
# docker_container.web will be created
Plan: 1 to add, 1 to change, 0 to destroy.
[detailed-exitcode 2] (14510 ms)OpenTofu ikkala o'zgarishni ham topdi. plan avval haqiqiy holatni so'raydi (refresh), keyin uni kod bilan solishtiradi. ~ belgisi — joyida o'zgartirish: "Suspended" -> "Enabled", ya'ni "hozir to'xtatilgan, kodda yoqilgan — yoqaman". O'chirilgan konteyner esa "yaratiladi". Chiqish kodi — 2.
6.2 Tuzatish
Drift'ning ikki yechimi bor:
- Kod haq —
applyhaqiqatni koddagi holatga qaytaradi. Kanonda shunday bo'ldi: qulf tajribasidagiapply"1 added, 1 changed" dedi — konteyner qaytdi, versiyalash yoqildi. - Qo'lda o'zgarish haq — masalan, navbatchi tunda port ochib, muammoni hal qilgan. Unda o'zgarish kodga yoziladi va PR orqali o'tadi. Shundan keyin
plan"No changes" deydi.
Eng yomoni — drift'ni sezmay qolish. Keyingi apply boshqa o'zgarish bilan birga qo'lda qilingan tuzatishni ham indamay qaytarib yuboradi va tungi muammo qaytadi.
6.3 Drift'ni muntazam tekshirish
Kanon iac.yml faqat PR va push'da yuradi. Drift esa hech kim kod o'zgartirmaganda ham paydo bo'ladi. Tabiiy qo'shimcha — schedule trigger bilan kunlik plan -detailed-exitcode. Kod 2 bo'lsa — jamoaga xabar (Uptime monitoring va alerting). Bu workflow kanonda yozilmagan va sinalmagan (2026-11). Unda faqat o'qish huquqli kalit yetarli, chunki plan hech narsa o'zgartirmaydi.
Tekshirib ko'ring: Kunlik drift tekshiruvi har kuni 2 kodi bilan tugayapti. Sababi: bucket'ga boshqa xizmat avtomatik teg qo'shadi, kodda esa u teg yo'q. Nima qilasiz?
Javob
Har kuni qizil bo'ladigan tekshiruvga tez orada hech kim qaramay qo'yadi — haqiqiy drift shovqinda yo'qoladi. Ikki yo'l bor. Birinchisi — o'sha tegni kodga qo'shish. Ikkinchisi — OpenTofu'ga shu maydon o'zgarishini e'tiborsiz qoldirishni aytish (lifecycle { ignore_changes = [...] }, hujjat bo'yicha, sinalmagan). Muhimi — sababini tushunib, ongli qaror qilish. Tekshiruvni o'chirib qo'yish yechim emas.
7. Import: qo'lda yaratilganni kodga olish
Loyihaga IaC kech qo'shilsa, ko'p resurslar allaqachon qo'lda yaratilgan bo'ladi. Ularni o'chirib qayta yaratish mumkin emas — ichida ma'lumot bor. Import — mavjud resursni state'ga "tanishtirish".
Kanon tajribasida AWS CLI bilan qolda-yaratilgan bucket'i yaratildi. Keyin kodga shu blok yozildi:
resource "aws_s3_bucket" "qolda" {
bucket = "qolda-yaratilgan"
}Va import buyrug'i berildi:
tofu import -input=false -no-color \
aws_s3_bucket.qolda qolda-yaratilganImport successful!Buyruqda ikki argument bor: kod manzili (aws_s3_bucket.qolda) va haqiqiy resurs ID'si (bucket nomi). tofu state list endi o'nta yozuvni ko'rsatdi — sakkizta resurs, bitta data source va import qilingan bucket.
Ikki ogohlantirish:
- Import faqat state'ni yangilaydi. Kodni siz yozasiz va u haqiqatga mos bo'lishi kerak. Import'dan keyin
planni yurgizing: kutilmagan o'zgarishlar ko'rsatsa — kod resursni to'liq tasvirlamagan. - Import qilingan resurs endi to'liq OpenTofu'niki. Tajriba oxirida
tofu destroy9 ta resursni o'chirdi (23.4 s) — qo'lda yaratilgan bucket ham ular orasida edi. Production'da muhim resursni import qilganingizdadestroyning ham unga tegishini unutmang.
OpenTofu'da import'ni konfiguratsiya ichida import bloki bilan yozish usuli ham bor. U PR'da ko'rib chiqiladi va plan da ko'rinadi (hujjat bo'yicha, sinalmagan, 2026-11).
8. Boshqa provayderlar
Kanon Docker va AWS provayderlarini ishlatdi. Kursda ko'rgan boshqa xizmatlar uchun ham provayderlar bor: Hetzner Cloud (server, tarmoq, firewall) va Cloudflare (DNS yozuvlari, Cloudflare sozlamalari). Ular API token talab qiladi. Token esa xuddi AWS kaliti kabi CI siri sifatida saqlanadi. Ikkalasi ham kurs tajribasida sinalmagan (2026-11), chunki hisob ochilmadi. G'oya bir xil: required_providers da aniq versiya, token — muhitdan, state — umumiy omborda.
9. Loyiha qadami: chart, IaC va workflow commit'i
9.1 Nima qo'shildi
Bu darsda Kubernetes amaliy va IaC darslaridagi ish birga commit qilinadi:
| Fayl | Mazmuni |
|---|---|
vazifalar-api/deploy/helm/vazifalar-api/ |
Helm chart: Deployment, Service, ConfigMap, Secret |
vazifalar-api/deploy/iac/ |
OpenTofu: versions.tf, main.tf, variables.tf, outputs.tf, .terraform.lock.hcl, .gitignore |
.github/workflows/iac.yml |
PR va push'da fmt, validate, plan |
src/ o'zgarmadi. Ilova versiyasi 4.2.0 da qoladi, chart'ning appVersion i ham 4.2.0.
9.2 Tekshiruv
helm lint— 0 chart yiqildi (faqat "icon is recommended"); biz ishga tushirdik.tofu fmt -check -recursive— exit 0; biz ishga tushirdik.tofu validate— lokal tajribada "Success! The configuration is valid.", CI'da ham yashil.- Ilova testlari — kod o'zgarmagani uchun kuzatuv blokidagi 4.2.0 natijasi: Vitest 352 o'tdi + 1 o'tkazib yuborildi, e2e 10/10.
9.3 Commit
Commit xabari kanondagidek:
feat(iac): OpenTofu (Docker + AWS provayderlari, S3 state + lockfile), Helm chart; ci: PR'da tofu plan.terraform.lock.hcl commit'ga kirganini tekshiring, *.tfstate va *.tfplan esa kirmaganini — git status da.
10. Ko'p uchraydigan xatolar
10.1 Exit kodi 2 ni xato deb hisoblash
-detailed-exitcode bilan CI har o'zgarishda qizaradi va jamoa bayroqni olib tashlaydi. Kodni qo'lda o'qing: faqat 1 — xato.
10.2 PR'dagi rejani merge'dan keyin bajarish
PR'dagi plan eskirgan bo'lishi mumkin. Merge'dan keyin yangi plan -out, keyin aynan shu fayl bilan apply.
10.3 apply uchun cancel-in-progress: true
Yarim bajarilgan apply — yarim yaratilgan infratuzilma va qolib ketgan qulf. apply job'lari navbatga tursin, bekor qilinmasin.
10.4 force-unlock ni o'ylamasdan
Qulf band — demak kimdir ishlayapti. Avval kim ekanini aniqlang (Lock Info), keyin qaror qiling.
10.5 sensitive ni shifr deb o'ylash
U faqat ekranda yashiradi. State'ni o'zi himoyalang.
11. Mashqlar
Mashqlar kurs/mashqlar/34/30-drift/ da. 2-mashq Node 24.21.0 da, 3-mashq Git Bash'da tekshirilgan (biz ishga tushirdik).
1-mashq (oson): bo'shliqlarni to'ldiring
plan -detailed-exitcodeda "o'zgarish bor" kodi —- Qulf band bo'lsa kutmaslik —
-lock-timeout= - Kod va haqiqat koddan tashqarida ajralishi —
- Qo'lda yaratilgan resursni state'ga olish buyrug'i —
tofu - Chiqishda qiymatni yashiruvchi o'zgaruvchi sozlamasi —
sensitive =
Yechim
- 2 — xato emas; xato — 1.
- 0s — kanon tajribasida qulfni ko'rinadigan qilish uchun; CI'da odatda kutish beriladi.
- drift — kanonda o'chirilgan konteyner va to'xtatilgan versiyalash.
- import — kodni siz yozasiz, import faqat state'ni bog'laydi.
- true — faqat ko'rinishni yashiradi, state'da qiymat qoladi.
2-mashq (o'rta): chiqish kodidan CI qaroriga
qarorChiqar(kod, rejim) funksiyasini yozing. kod — plan -detailed-exitcode natijasi (0, 1, 2), rejim — "pr" yoki "drift" (kunlik tekshiruv). Qaytadigan satr: PR'da 0 — "yashil: o'zgarish yo'q", 2 — "yashil: rejani ko'rib chiqing". Drift rejimida 0 — "yashil: drift yo'q", 2 — "ogohlantirish: drift topildi". Ikkala rejimda 1 — "qizil: plan xatosi", boshqa kod — "qizil: noma'lum kod <kod>".
Ishora: avval umumiy holatlarni (1 va noma'lum) tekshiring, keyin rejim bo'yicha obyektdan oling: { pr: {...}, drift: {...} }[rejim][kod] (Obyekt: kalit-qiymat juftliklari).
Yechim
const MATN = {
pr: {
0: "yashil: o'zgarish yo'q",
2: "yashil: rejani ko'rib chiqing",
},
drift: {
0: "yashil: drift yo'q",
2: "ogohlantirish: drift topildi",
},
};
function qarorChiqar(kod, rejim) {
if (kod === 1) return "qizil: plan xatosi";
const matn = MATN[rejim][kod];
return matn ?? `qizil: noma'lum kod ${kod}`;
}
for (const rejim of ["pr", "drift"]) {
for (const kod of [0, 2, 1]) {
console.log(`${rejim} ${kod} → ${qarorChiqar(kod, rejim)}`);
}
}
console.log(qarorChiqar(137, "pr"));Konsolda:
pr 0 → yashil: o'zgarish yo'q
pr 2 → yashil: rejani ko'rib chiqing
pr 1 → qizil: plan xatosi
drift 0 → yashil: drift yo'q
drift 2 → ogohlantirish: drift topildi
drift 1 → qizil: plan xatosi
qizil: noma'lum kod 137Bir xil kod 2 ikki rejimda boshqa ma'no beradi. PR'da o'zgarish kutilgan — kim kod yozgan bo'lsa, o'shani ko'rib chiqadi. Kunlik tekshiruvda o'zgarish kutilmagan — demak kimdir qo'lda nimanidir o'zgartirgan. 137 — jarayon tashqaridan o'ldirilganda chiqadigan kod (128 + 9, SIGKILL; Jarayon signallari). Uni "o'zgarish yo'q" deb o'qish xavfli, shuning uchun noma'lum kod — qizil. ?? — chap tomon undefined bo'lsagina o'ngni oladi.
3-mashq (qiyin): qulfni modellash
Bash skript yozing. Unda ikki funksiya bo'lsin. qulf_ol <nom> — mkdir state.lock bilan qulf olishga urinadi: muvaffaqiyatli bo'lsa <nom>: qulf olindi, aks holda <nom>: Error acquiring the state lock chiqarib, 1 qaytaradi. qulf_ber <nom> — qulfni bo'shatadi. Stsenariy: apply-1 qulf oladi, plan-2 urinadi va yiqiladi, apply-1 bo'shatadi, plan-2 qayta urinadi va o'tadi.
Ishora: mkdir atomar amal — papka allaqachon bo'lsa, xato bilan tugaydi va ikki jarayon bir vaqtda "yutib" chiqa olmaydi. Xato xabarini yashirish — 2>/dev/null. Funksiyadan kod qaytarish — return 1, keyingi buyruq — || va && bilan (Bash skriptlar chuqur).
Yechim
qulf_ol() {
if mkdir state.lock 2>/dev/null; then
echo "$1: qulf olindi"
else
echo "$1: Error acquiring the state lock"
return 1
fi
}
qulf_ber() {
rmdir state.lock
echo "$1: qulf bo'shatildi"
}
qulf_ol apply-1
qulf_ol plan-2 || echo "plan-2: keyinroq urinib ko'ring"
qulf_ber apply-1
qulf_ol plan-2 && qulf_ber plan-2Biz ishga tushirdik:
apply-1: qulf olindi
plan-2: Error acquiring the state lock
plan-2: keyinroq urinib ko'ring
apply-1: qulf bo'shatildi
plan-2: qulf olindi
plan-2: qulf bo'shatildimkdir — fayl tizimidagi eng oddiy qulf: "papka yaratish" bitta atomar amal, uni ikki jarayon bir vaqtda bajara olmaydi. OpenTofu'ning S3 qulfi ham g'oyaviy jihatdan shunday: qulf fayli faqat yo'q bo'lsa yoziladi. Bu modelda bitta tuzoq ham ko'rinadi. qulf_ber chaqirilmasa (skript yiqilsa), state.lock abadiy qoladi — bu force-unlock ga ehtiyojning o'zi. Haqiqiy qulflar shuning uchun qulf egasi va vaqtini ham yozadi.
12. Real ishda
- Jamoaviy IaC deyarli har doim shu sxemada: PR'da
plansharhi, merge'dan keyin tasdiqliapply. Buning uchun tayyor vositalar ham bor (Atlantis, Terraform Cloud, Spacelift) — kursda sinalmagan. - Drift tekshiruvi — yetuk jamoalarda kunlik yoki soatlik ish. Topilgan drift alert sifatida keladi.
- Konsol huquqlari: ko'p kompaniyalarda production konsolida yozish huquqi faqat favqulodda holat uchun. Kundalik o'zgarish — faqat kod orqali.
- Intervyu savollari: "Terraform state'ni qanday himoyalaysiz?", "Drift nima va uni qanday topasiz?", "
-detailed-exitcodenima uchun kerak?", "Import'dan keyin nima qilasiz?"
Xulosa
- State umumiy omborda va qulf bilan; parallel ikkinchi buyruq "Error acquiring the state lock" bilan to'xtaydi.
- PR'da
fmt,validate,plan→ job summary; huquq — faqatcontents: read; vosita xesh bilan tekshiriladi. -detailed-exitcode: 0 — o'zgarish yo'q, 2 — o'zgarish bor (xato emas), 1 — xato.- Drift — koddan tashqaridagi o'zgarish;
planuni topadi, yechim —applyyoki o'zgarishni kodga yozish. - Import mavjud resursni state'ga bog'laydi — kodni siz yozasiz,
destroyendi unga ham tegadi. - Loyiha: Helm chart, OpenTofu va
iac.ymlcommit qilindi.
34-qism yakuni
Bu qism boshida vazifalar serverga qo'lda chiqarilardi. Endi u quyidagi yo'ldan o'tadi:
flowchart LR
P["push"] --> CI["CI: tip, lint, test"]
CI --> IM["image: GHCR"]
IM --> CD["CD: serverga"]
CD --> BG["blue-green + health"]
CD -- "yiqilsa" --> RB["rollback"]
BG --> K["kuzatuv: log, metrika, trace"]
K --> AL["alert"]
BG --> Z["zaxira + tiklash mashqi"]Diagrammaga qarang: odam faqat birinchi qadamni — push'ni qiladi. Qolgani avtomatik, yiqilsa esa o'zi orqaga qaytadi.
Qism davomida qurilgan va o'lchangan narsalar:
| Bloklar | Natija |
|---|---|
| CI (01–05) | GitHub Actions: trigger, matrix, sirlar va huquqlar, kesh, byudjetsiz CI |
| CD (06–09) | push'dan production'gacha 6 min 14 s; recreate'da 1 088 so'rovdan 216 tasi 502, blue-green'da 2 093 dan 0; rollback — 37 s; feature flag; 12-factor sozlama |
| Zaxira (10–11) | restic bilan avtomatik zaxira va tiklash mashqi; tiklash vaqti (RTO) — 5.4 s |
| Kuzatuv (12–19) | Loki loglari, Prometheus metrikalari, OpenTelemetry trace, GlitchTip xatolari, alert (67 s da keldi), SLO va postmortem, root cause; loyiha 4.2.0 |
| Bulut (20–26) | bulut modellari, AWS (emulyatorda), Cloudflare, PaaS, FinOps, O'zbekiston voqeligi |
| K8s va IaC (27–30) | Helm chart, kind'da 0 uzilishli rolling update, OpenTofu, CI'da plan, drift |
O'lchovlar bitta mashina va bitta serverda olingan: mutlaq raqamlar emas, nisbatlar muhim. Bulut darslarida haqiqiy hisob ochilmagan. Emulyatorda ishlagan narsa haqiqiy bulutda alohida sinovni talab qiladi — buni har darsda "sinalmagan" deb ochiq belgiladik.
Yo'l davomida biz qilgan xatolar ham ochiq yozildi. CI fayli hech yurmagan, env_file superuser parolini api'ga bergan, if ichida set -e ishlamagan. Recreate'da statik IP 502 bergan, loglar 401 va 404 ni warn deb yozgan, bir harfli rclone remote ikki marta takrorlangan. Har biri — tekshiruv va o'lchov xatoni topishining isboti.
35-qismga ko'prik. Pipeline endi kodni avtomatik production'ga olib chiqadi. Demak hujumchi uchun ham bu eng qisqa yo'l: CI sirlari, uchinchi tomon action'lari, image'lar, server sozlamasi. Keyingi qism — xavfsizlik. U tahdidlarni modellashdan boshlanadi: tizimingizni hujumchi ko'zi bilan chizasiz. Keyin kirish nazorati, injection, CSP chuqur ko'riladi. Bu qismga eng yaqin mavzular ham bor: CI pipeline yaxlitligi va imzolangan relizlar, server va konteyner xavfsizligi, xavfsizlik loglari va alertlar. Keyin SAST/DAST va secret scanning, oxirida xavfsizlik incidentiga javob — bu qismdagi postmortem'ning davomi. Biz qurgan pipeline, server va kuzatuv o'sha darslarda hujum ostida tekshiriladi.
Keyingi dars: Threat modeling va xavfsiz dizayn (A06) — vazifalar tizimini ma'lumot oqimlari bo'yicha chizib, har chegaradagi tahdidlarni topamiz.
Manbalar
- OpenTofu Docs — State locking: https://opentofu.org/docs/language/state/locking/ (tekshirildi, 2026-11)
- OpenTofu Docs —
plan -detailed-exitcode: https://opentofu.org/docs/cli/commands/plan/ (tekshirildi, 2026-11) - OpenTofu Docs — Import: https://opentofu.org/docs/language/import/ (tekshirildi, 2026-11)
- OpenTofu Docs — Workspaces: https://opentofu.org/docs/language/state/workspaces/ (tekshirildi, 2026-11)
- OpenTofu Docs — Sensitive data in state: https://opentofu.org/docs/language/state/sensitive-data/ (tekshirildi, 2026-11)
- OpenTofu Docs —
lifecyclevaignore_changes: https://opentofu.org/docs/language/resources/behavior/#lifecycle-customizations (tekshirildi, 2026-11) - GitHub Docs — Using secrets in GitHub Actions (fork'dan kelgan yugurishga sirlar berilmaydi): https://docs.github.com/en/actions/security-for-github-actions/security-guides/using-secrets-in-github-actions (tekshirildi, 2026-11)
- GitHub Docs — Adding a job summary: https://docs.github.com/en/actions/reference/workflows-and-actions/workflow-commands#adding-a-job-summary (tekshirildi, 2026-11)
- Kurs tajribasi (IlmHamroh, 2026-11): OpenTofu 1.13.2, Moto 5.2.5 — qulf, drift, import, destroy; IaC workflow'ining GitHub Actions'dagi ikki yugurishi (push, yashil).
helm lintvatofu fmt -check— biz ishga tushirdik (2026-11-08). Mashq yechimlari — biz ishga tushirdik (2026-11-08).
Izohlar · 0
Izoh yozish uchun kiring.