JavaScript Full-stackDasturchi uchun uzluksiz o'sish: yangiliklarni kuzatish, moliyaviy savodxonlik va JavaScript kursi yakuni
JavaScript Full-stack · 39-qism. Karyera, intervyu va ish

Dasturchi uchun uzluksiz o'sish: yangiliklarni kuzatish, moliyaviy savodxonlik va JavaScript kursi yakuni

20 daqiqa20/20-dars

Qisqacha: Soha tez o'zgaradi, lekin hamma yangilikni kuzatish shart emas. Birinchi manba — rasmiy reliz bloglari va eslatmalari (Node.js, React, TypeScript, MDN); qolganiga "bu mening ishimga kerakmi?" degan filtr qo'yiladi. Moliyada esa asosiy uchta tushuncha: byudjet, favqulodda yostiq (AQSh CFPB va FINRA: 3–6 oylik yashash xarajati) va inflyatsiya. Bu dars — JavaScript kursining yakuniy darsi: 00–39 yo'l xaritasi, siz qurgan loyihalar va keyingi qadamlar.

Diqqat: Moliya bo'limi — investitsiya maslahati emas. Unda faqat umumiy tushunchalar va rasmiy tashkilotlarning umumiy tavsiyalari bor. Qaysi bank, qaysi aktiv yoki qaysi mahsulotni tanlash kerakligini aytmaymiz. Shaxsiy moliyaviy qaror uchun litsenziyaga ega mutaxassisga murojaat qiling.

Bu darsda

  • Yangiliklarni birlamchi manbadan kuzatasiz va reliz eslatmasini o'qiy olasiz.
  • Node.js reliz siklini rasmiy sahifa bo'yicha tushuntira olasiz.
  • Hype'ni filtrlaysiz: yangi vositani qachon o'rganish va qachon kutish kerakligini aniqlaysiz.
  • Byudjet, favqulodda yostiq va inflyatsiya tushunchalarini funksiya bilan hisoblaysiz.
  • Butun kurs yo'lini va qurgan loyihalaringizni ko'rasiz, keyingi qadamni tanlaysiz.

Oldin bilishingiz kerak: Burnout, sog'lik va motivatsiya, Junior'dan senior'gacha, Hujjat o'qish: MDN, README va changelog, Yakuniy loyiha: oylik byudjet.

1. Nega bu kerak?

Aziz ishga kirganiga bir yil bo'ldi. Ertalab telefonni ochadi: "React'ning yangi versiyasi", "bu freymvork hammasini o'zgartiradi", "AI dasturchilarni almashtiradi", "Node'ning yangi versiyasi chiqdi". O'nlab kanal, uchta newsletter, ikkita podkast. Hammasini o'qishga vaqt yo'q, o'qimasa — orqada qolgandek his qiladi.

Pul bilan ham shunday. Birinchi maosh keldi va oy oxirida tugadi. Ikkinchisi ham. Keyin kompaniyada qisqartirish bo'ldi va Aziz bir oy ishsiz qoldi. Jamg'arma yo'q edi. U birinchi kelgan offerni o'ylamasdan qabul qildi.

Ikkala muammoning ildizi bitta: tizim yo'q. Axborot ham, pul ham kelib, o'z-o'zidan ketyapti.

Hayotiy o'xshatish: kema kapitani. U har bir to'lqinga qaramaydi — kompas va xaritaga qaraydi. Va portdan chiqishdan oldin yoqilg'i yetarlimi — tekshiradi, chunki dengizda bo'ron bo'lishi mumkin. Bu darsda o'sha kompas va yoqilg'ini ko'ramiz. Oxirida esa butun kurs xaritasiga qaraymiz: siz qayerdan boshlab, qayerga keldingiz.

2. Nimani kuzatish kerak

2.1 Birlamchi manba birinchi

Yangilik uch qatlamda keladi:

Qatlam Misol Ishonchlilik
Birlamchi rasmiy reliz blogi, changelog, hujjat eng yuqori
Ikkilamchi newsletter, maqola, podkast muallifga bog'liq
Uchlamchi post, "bu hammasini o'zgartiradi" videosi ko'pincha his

Tadqiqot davomida mustaqil, metodologiyali newsletter reytingi topilmadi. Shuning uchun biz newsletter nomlarini tavsiya qilmaymiz. Xavfsiz boshlanish nuqtasi — o'zingiz ishlatadigan vositalarning rasmiy manbalari: Node.js, React va TypeScript bloglari, MDN. Ular sizning ishingizga bevosita tegadigan narsani aytadi va hech narsani "sotmaydi".

2.2 Reliz eslatmasini o'qish

Hujjat o'qish darsida changelog va migration guide bilan tanishgansiz. Ishda ular har yangilanishda kerak bo'ladi. Reliz eslatmasini shu tartibda o'qing:

  1. Buzuvchi o'zgarishlar (breaking changes). Bu bo'lim birinchi: loyihangizda nima buziladi?
  2. Eskirgan (deprecated) narsalar. Hozir ishlaydi, lekin keyingi versiyada olib tashlanadi. Kodingizda bormi?
  3. Yangi imkoniyatlar. Qaysi biri sizning muammongizni hal qiladi?
  4. Migration guide. Katta yangilanish bo'lsa, ko'chish qadamlari.

Yangi imkoniyatlar oxirida turishi ataylab. Ular eng qiziq, lekin eng kam shoshilinch. Buzuvchi o'zgarish esa bir kun prod'da kutilmagan xato bo'lib chiqishi mumkin.

2.3 Misol: Node.js reliz sikli

Node.js'ning rasmiy "Previous releases" sahifasi (nodejs.org, ko'rildi 2026-11-10) bunday tushuntiradi:

  • har bir yangi asosiy versiya avval olti oy Current holatida bo'ladi — kutubxona mualliflariga moslashish uchun vaqt;
  • LTS (long-term support) holati odatda jami 30 oy davomida jiddiy xatolar tuzatilishini kafolatlaydi;
  • tarixan (Node.js 26 gacha) toq raqamli versiyalar olti oydan keyin qo'llab-quvvatlanmay qoladi, juftlari esa Active LTS ga o'tadi;
  • Node.js 27 dan boshlab reliz sikli yillik bo'ladi: har bir asosiy versiya Current bosqichidan keyin LTS bo'ladi (undan oldin yana olti oylik Alpha bosqichi bor);
  • production ilovalar faqat Active LTS yoki Maintenance LTS versiyalarni ishlatishi kerak.

Bu ro'yxatda ikkita dars bor. Birinchisi — amaliy: prod'da Current versiyani ishlatmang. Kurs davomida biz Node 24 bilan ishladik. Ikkinchisi — kuzatish haqida: "juft versiya — LTS" qoidasi ko'p yillar ishladi va eski qo'llanmalarda shunday yozilgan. Endi u 27 dan o'zgaradi. Agar siz faqat eski maqolalarni o'qisangiz, buni bilmay qolasiz. Rasmiy sahifa esa buni darhol aytadi.

Tekshirib ko'ring: Hamkasbingiz: "Node 25 chiqdi, eng yangisi, prod serverni shunga o'tkazamiz" dedi. Rasmiy sahifa bo'yicha nima deysiz?

Javob

Rasmiy sahifaga ko'ra, production ilovalar faqat Active LTS yoki Maintenance LTS versiyalarni ishlatishi kerak. Node 25 — toq raqamli versiya: tarixiy qoidaga ko'ra u Current bosqichidan keyin LTS bo'lmaydi va olti oydan keyin qo'llab-quvvatlanmay qoladi. Prod uchun hozirgi LTS versiyada qolish to'g'ri. Yangi versiyani esa alohida branch'da yoki CI'da sinab ko'rish mumkin.

3. Newsletter, podkast va bloglar

3.1 Tanlash mezoni

Nom bermaganimiz uchun tanlash mezonini beramiz. Har yangi manbaga uchta savol:

  • Kim yozadi? Muallif kim, u o'zi kod yozadimi, xatosini tuzatadimi?
  • Manba bormi? Har da'vo yonida havola — rasmiy reliz, issue, benchmark kodi.
  • Nima sotadi? Kurs, vosita, obuna? Sotish yomon emas, lekin xolislikka ta'sir qiladi.

Bu — Bozor xaritasi darsidagi "manba qayerda?" qoidasining o'zi. Faqat endi u maosh haqidagi postga emas, texnologiya haqidagi postga qo'llanadi.

3.2 Miqdorni cheklang

Manbalar ko'p bo'lsa, ularning hech birini o'qimaysiz. Oddiy qoida: yangi manba qo'shganda, eski bittasidan voz keching. Va o'qish uchun haftada bitta aniq vaqt ajrating — har bildirishnomada telefonni ochmang. Burnout va sog'lik darsidagi FOMO'ga qarshi filtr shu yerda boshlanadi.

4. State of JavaScript: hamjamiyat nima deydi

4.1 2025 natijalari

State of JavaScript — har yili o'tkaziladigan, JavaScript dasturchilariga qaratilgan xalqaro so'rovnoma. 2025 yilgi so'rovnoma 2025-09-24 dan 11-10 gacha o'tkazildi, 13 002 javob yig'ildi, natijalar 2026-02-03 da e'lon qilindi (2025.stateofjs.com).

Eng ko'p muhokama qilingan raqamlardan biri — faqat TypeScript'da yozadiganlar ulushi:

State of JS: faqat TypeScript'da yozadiganlar
  • 202228 %
  • 202434 %
  • 202540 %

Manba: State of JavaScript 2025 (2025.stateofjs.com, 2026-02-03; n=13 002) va InfoQ, 2026-03

Grafikdagi o'sish aniq: uch yilda 28% dan 40% gacha. Kurs davomida 15-qismdan boshlab TypeScript bilan yozganimiz bejiz emas.

4.2 Natijani halol o'qish

  • Ixtiyoriy so'rovnoma. Unga asosan bunday so'rovnomalarni kuzatadigan, faol dasturchilar javob beradi. Bu butun sohaning tasodifiy namunasi emas.
  • Dunyo bo'yicha. O'zbekiston uchun alohida kesim yo'q.
  • "Faqat TypeScript" — bitta savol. Qolgan 60% JavaScript'dan voz kechgan degani emas: ko'pchilik ikkalasini aralash ishlatadi.

So'rovnomaning "Resources" bo'limida podkastlar reytingi bor, lekin newsletter reytingi topilmadi. Shu bo'lim sizga yangi manba topishda boshlanish nuqtasi bo'lishi mumkin — yuqoridagi uchta mezon bilan.

5. Hype filtri

5.1 Hype nima

Hype — texnologiya atrofidagi haddan tashqari shov-shuv: "hammasini o'zgartiradi", "endi X o'ldi". Yangi vosita chiqishi — normal. Muammo — har biriga darhol vaqt sarflash.

5.2 To'rt savol

Yangi vosita haqida o'qisangiz, o'zingizga to'rtta savol bering:

Savol "Ha" bo'lsa "Yo'q" bo'lsa
Hozirgi ishimdagi muammoni hal qiladimi? sinab ko'ring "keyinroq" ro'yxatiga
Rasmiy hujjati va reliz tarixi bormi? ishonchliroq kuting
Uni o'lchab ko'rsatgan manba bormi? o'qing da'vo — his
Uni bilmaslik ishimga xalaqit beradimi? o'rganing xotirjam bo'ling

37-qism yakunida biz shunday qildik: har freymvorkni o'lchov bilan solishtirdik va "qachon tanlash, qachon tanlamaslik" degan xulosaga keldik. Hype filtri — shu usulning kundalik versiyasi.

5.3 "Keyinroq" ro'yxati

Filtrdan o'tmagan yangilikni o'chirib yubormang — "keyinroq" ro'yxatiga yozing. Bir necha oydan keyin ro'yxatni oching. Ko'p narsa o'z-o'zidan yo'qolgan bo'ladi: hech kim gapirmaydi. Qolgani — haqiqatan ham muhim bo'lib chiqqani. Ularni endi xotirjam o'rganasiz.

6. Konferensiyalar va hamjamiyat

Konferensiya va meetup'larning asosiy qiymati — ko'pincha ma'ruzada emas, odamlarda. Ma'ruza yozuvlarini keyin ham ko'rish mumkin, lekin mentor, kelajakdagi hamkasb yoki ish beruvchi bilan tanishuv — faqat shu yerda. Junior'dan senior'gacha darsidagi mentor topish yo'llaridan biri shu.

Keyingi qadam — o'zingiz chiqish qilish. Kichik meetup'da besh daqiqalik "men buni qanday hal qildim" hikoyasi — eng yaxshi boshlanish. GitHub profil va shaxsiy brend darsidagi postlar kabi, chiqish ham sizning ishingizni ko'rinadigan qiladi.

7. Moliyaviy savodxonlik: uchta tushuncha

Eslatma yana bir bor: bu bo'lim — investitsiya maslahati emas, faqat tushunchalar.

7.1 Byudjet

Byudjet — kirim va chiqimning rejasi. Yakuniy loyiha: oylik byudjet darsida (08-qism) siz konsol dasturi sifatida oylik byudjet hisoblagichini yozgansiz. Endi o'sha dastur o'z hayotingizga qo'llanadi.

Oddiy bo'linish — uch tur:

  • majburiy — ijara, oziq-ovqat, transport, kommunal;
  • ixtiyoriy — kafe, obunalar, ko'ngilochar;
  • jamg'arma — favqulodda yostiq va boshqa maqsadlar.

Ulushlar uchun "to'g'ri" raqam bermaymiz: ular daromad, shahar va oilaga qarab juda farq qiladi. Muhimi — bir oy davomida hamma xarajatni yozib ko'rish. Ko'p odam birinchi oyda ixtiyoriy xarajatlar o'ylaganidan ancha ko'p ekanini ko'radi. 2-mashqda byudjetni funksiya bilan hisoblaysiz.

7.2 Favqulodda yostiq

Favqulodda yostiq (emergency fund) — kutilmagan holat uchun alohida saqlanadigan pul: ishsiz qolish, kasallik, buzilgan noutbuk. Aziz'ga bir oylik ishsizlikda aynan shu yetishmadi.

AQSh Iste'molchilar moliyaviy himoyasi byurosining (CFPB) "Your Money, Your Goals" qo'llanmasi va AQSh moliya sanoati tartibga solish tashkiloti (FINRA) o'xshash umumiy qoidani beradi:

  • maqsad — 3–6 oylik yashash xarajati (ikkalasida ham);
  • boshlang'ich maqsad kichik bo'lishi mumkin — eng muhimi, jamg'arish odatini boshlash (FINRA);
  • yostiqni boshqa maqsadli jamg'armalardan (ta'til, yangi noutbuk) alohida saqlash (CFPB).

Hisoblash oddiy: oylik majburiy xarajatlarni 3 va 6 ga ko'paytirasiz. Keyin oylik jamg'arma bilan qancha vaqtda yig'ilishini ko'rasiz. Raqamlar — o'ylab topilgan misol:

js
// oylik majburiy xarajatlar, ming so'm — o'ylab topilgan misol
const xarajatlar = {
  ijara: 3000, oziq: 2500, transport: 600, kommunal: 400,
  aloqa: 150,
};

function yostiqMaqsadi(oylik, jamgarma) {
  const majburiy = Object.values(oylik).reduce((s, x) => s + x, 0);
  return [3, 6].map((oy) => {
    const maqsad = majburiy * oy;
    const muddat = Math.ceil(maqsad / jamgarma);
    return `${oy} oylik yostiq: ${maqsad} ming — ${muddat} oyda`;
  });
}

console.log(yostiqMaqsadi(xarajatlar, 1500).join("\n"));

Konsolda:

text
3 oylik yostiq: 19950 ming — 14 oyda
6 oylik yostiq: 39900 ming — 27 oyda

Natija birinchi qarashda tushkun: uch oylik yostiq uchun ham bir yildan ko'p vaqt. Shuning uchun CFPB kichik boshlang'ich maqsadni tavsiya qiladi. Bir oylik xarajat — besh oyda. Bu ham bir oylik ishsizlikda Aziz'ni shoshilinch qarordan saqlab qolardi.

E'tibor bering: yostiq faqat majburiy xarajatlardan hisoblanadi. Qiyin oyda kafe va obunalarni to'xtatish mumkin, ijarani esa yo'q.

7.3 Natijani halol o'qish

  • AQSh manbasi. CFPB va FINRA — AQSh tashkilotlari. O'zbekiston rasmiy moliyaviy savodxonlik manbasidan "favqulodda yostiq" tavsiyasi topilmadi. Shuning uchun 3–6 oyni "rasmiy O'zbekiston me'yori" emas, "keng tarqalgan qoida" sifatida bering.
  • Sizning holatingiz boshqacha bo'lishi mumkin. Oila, ijara yoki o'z uy, ish barqarorligi — yostiq hajmiga ta'sir qiladi. FINRA ham aytadi: daromadi o'zgaruvchan odamlarga kattaroq yostiq kerak bo'lishi mumkin. Frilanserning daromadi aynan shunday notekis (Frilans).
  • Yostiqni qayerda saqlash. Bu savolga biz javob bermaymiz — bu aniq mahsulot tanlovi va maslahat bo'lardi. Umumiy tamoyil: kerak bo'lganda tez olinadigan joyda.

7.4 Inflyatsiya

Inflyatsiya — XVJ (IMF) ta'rifiga ko'ra, ma'lum davrda narxlarning o'sish sur'ati, odatda bir yil bo'yicha (Finance & Development, 2019-07-30). Uni ko'pincha iste'mol narxlari indeksi (CPI) bilan o'lchashadi: tovar va xizmatlar "savati" narxi kuzatiladi; savat asosan o'zgarmaydi, faqat odamlar xaridi o'zgarganda vaqti-vaqti bilan yangilanadi. Agar indeks 100 dan 110 ga chiqsa, shu davrdagi inflyatsiya 10%.

Bu siz uchun nimani anglatadi? Jamg'armangiz nominal o'zgarmasa, uning xarid quvvati kamayadi:

js
// narx indeksi (IMF tushuntirishidagi misol): 100 → 110
const bazaviy = 100;
const keyingi = 110;
const inflyatsiya = (keyingi - bazaviy) / bazaviy;
console.log(`Inflyatsiya: ${(inflyatsiya * 100).toFixed(0)}%`);

// jamg'arma nominal o'zgarmasa, xarid quvvati qancha qoladi
const jamgarma = 10_000; // ming so'm, o'ylab topilgan
const xaridQuvvati = jamgarma / (1 + inflyatsiya);
console.log(`Bugungi narxda: ${Math.round(xaridQuvvati)} ming`);

Konsolda:

text
Inflyatsiya: 10%
Bugungi narxda: 9091 ming

10 mln so'm bir yildan keyin ham 10 mln so'm bo'lib qoladi. Lekin 10% inflyatsiyada u bilan bugungi narxda taxminan 9,09 mln so'mlik narsa olasiz. 10% — IMF misolidagi raqam, O'zbekistonning joriy inflyatsiyasi emas. Joriy rasmiy raqamni rasmiy statistika manbasidan oling.

Ikki amaliy xulosa, maslahatsiz:

  • Maosh muzokarasida. Bir yil oldingi maosh bugun xuddi shu xarid quvvatiga ega emas. Bu — Offer va maosh muzokarasi darsidagi dalillardan biri.
  • Yostiqni qayta hisoblash. Narxlar o'zgarsa, "3 oylik xarajat" ham o'zgaradi. Yiliga bir marta byudjetni qayta ko'rib chiqing.

7.5 Uskuna — ish vositasi

Dasturchi uchun noutbuk, monitor, stul — ish vositasi. Ularni ko'pincha "o'zimga investitsiya" deyishadi. Bu so'zni ehtiyotkorlik bilan ishlating: moliyaviy ma'noda investitsiya — daromad keltirishi kutiladigan aktiv. Noutbuk esa vaqt o'tib eskiradigan vosita.

Foydali tushuncha — bir oylik narx: vosita narxini uni ishlatadigan oylar soniga bo'lish. 12 mln so'mlik noutbuk 4 yil (48 oy) ishlatilsa, oyiga 250 ming so'm. Raqamlar — misol. Bu hisob ikki savolga yordam beradi: "bu xarajat byudjetimga sig'adimi?" va "arzonroq, lekin tez almashtiriladigan vosita aslida qimmatroqmi?" Qaysi uskunani olish — sizning qaroringiz.

Xuddi shu hisob yostiqqa ham tegadi: ishchi noutbuk buzilsa, yangi noutbuk — favqulodda xarajat. Shuning uchun ham yostiq alohida saqlanadi.

Tekshirib ko'ring: Aziz: "Yostiq yig'ish shart emas, menda kredit karta bor — kerak bo'lsa shundan olaman" dedi. Byudjet va inflyatsiya tushunchalari bo'yicha bu fikrning qanday zaif tomoni bor?

Javob

Kredit — o'z pulingiz emas, qaytarilishi kerak bo'lgan qarz va odatda qo'shimcha narx bilan. Ishsiz qolgan oyda kirim yo'q, demak, qarzni qaytarish keyingi oylarning byudjetiga tushadi. Yostiq esa aynan kirim to'xtagan davr uchun mo'ljallangan. Kredit shartlarini baholash — aniq mahsulot va maslahat masalasi, biz uni bermaymiz. Lekin tushuncha darajasida: yostiq va qarz — ikki xil vosita.

8. JavaScript kursi yakuni

8.1 Yo'l xaritasi: 00–39

Siz kursning oxirgi darsidasiz. Ortga qarang:

flowchart TD
  A["00–03<br/>kompyuter, internet,<br/>asboblar"] --> B["04–07<br/>HTML, CSS, Git"]
  B --> C["08–16<br/>JavaScript, TypeScript,<br/>algoritmlar, asboblar"]
  C --> D["17–23<br/>React, testlash,<br/>Next.js"]
  D --> E["24–31<br/>Node.js, REST, SQL,<br/>auth, NestJS, AI"]
  E --> F["32–37<br/>jamoa, server, CI/CD,<br/>xavfsizlik, arxitektura,<br/>boshqa freymvorklar"]
  F --> G["38<br/>capstone: jamoa, bozor"]
  G --> H["39<br/>karyera va ish"]

01-qismda siz fayl nima ekanini va terminalni o'rgangansiz. 08-qismda birinchi console.log ni yozgansiz. 38-qismda esa ikki to'liq production loyiha qurdingiz: multi-tenant SaaS va to'lov tizimi bilan do'kon. Bu yo'lning har qadami — haqiqiy ish.

8.2 Siz qurgan loyihalar

Kurs oxirida GitHub'ingizda turadigan repolar:

Repo Nima Qismlar
login.github.io shaxsiy sayt v1: HTML → CSS → dizayn → JS 04–09
landing real biznes uchun landing 06–07
mashqlar kurs mashqlari, har qism o'z papkasida 07–37
vazifalar vanilla JS → TS → React → PWA, testlar 09–22
vazifalar-api Express → Postgres → auth → NestJS 25–35
CLI paket terminal vositasi (valyuta) 24
portfolio shaxsiy sayt v2: Next.js, case study 23, 39
jamoa capstone 1 — jamoalar uchun SaaS 36, 38
bozor capstone 2 — do'kon, Click/Payme, bot, Mini App 38

Bu ro'yxatdagi har qatorning ortida o'lchovlar bor. Kurs tajribasida, masalan, vazifalar 15-qismda Lighthouse 100/100/100/100 ga chiqdi, vazifalar-api esa oxirgi versiyasida (4.5.0, 38-qism) 383 ta test bilan ishladi. Lekin sizning repolaringizdagi raqamlar o'zingiznikidir — ularni o'zingiz o'lchang va CV'ga, brag document'ga yozing.

8.3 Ishga oluvchiga nimani ko'rsatish

Portfolio: loyihalarni tanlash darsida 3–5 ta loyihani tanlagansiz: portfolio, vazifalar va vazifalar-api (bitta full-stack loyiha sifatida), jamoa, bozor, qo'shimcha — CLI paket yoki npm kutubxona. Launch va case study darsida har biriga case study yozgansiz. Bu darsdagi brag document va keyingi oylardagi ish jurnali shu ro'yxatni yangilab boradi.

8.4 Keyingi qadamlar

Kurs tugadi, o'rganish tugamaydi. Lekin endi o'rganish boshqacha bo'ladi: kurs emas, ish va savol yetaklaydi. Beshta aniq qadam:

  1. Ish qidirishni jarayonga aylantiring. Ish qidirish darsidagi arizalar jadvali va haftalik ritm — bugundan.
  2. Bitta chuqur yo'nalish. Junior'dan senior'gacha darsidagi T-shaped profil: kurs sizga kenglikni berdi, endi bitta sohada chuqurlashing.
  3. Open source. Ishlatadigan kutubxonangizga kichik hissa — Open source darsidagi yo'l. Yoki o'z kutubxonangizni chiqaring (Open source kutubxona chiqarish).
  4. O'rgating. Kursni endi boshlagan do'stingizga yordam bering yoki blog yozing. Tushuntirish — bilimingizdagi bo'shliqni ko'rsatadi.
  5. Sog'liq va moliya. Marafon uchun asos: uyqu, harakat, yostiq. Ular kod emas, lekin karyerani ko'taradi.

Va bitta odat: har chorakda bir marta mana shu dars bilan qaytib keling.

8.5 Oxirgi so'z

Kurs boshida siz faylni ochishni o'rgangan edingiz. Endi qo'lingizda o'zingiz qurgan, o'lchagan va hujjatlagan loyihalar bor. Ish qancha vaqtda topilishini hech kim oldindan ayta olmaydi — biz ham va'da bermaymiz. Lekin bitta narsa sizning qo'lingizda: jarayon. Har hafta arizalar, har kuni ozgina kod, har chorak qayta ko'rib chiqish.

Qiyin kunlar bo'ladi: rad javoblari, tushunarsiz xato, charchoq. Shunday paytda brag document'ingizni oching va kurs boshidagi o'zingiz bilan solishtiring. Siz uzoq yo'l bosdingiz. Yangilik manbalaringizni, byudjetingizni va "keyinroq" ro'yxatingizni qayta ko'rib chiqing.

9. Ko'p uchraydigan xatolar

Xato Nega yomon To'g'ri yo'l
Hamma yangilikni kuzatish vaqt yo'q, FOMO rasmiy manba + filtr
Reliz eslatmasini "yangi imkoniyatlar"dan o'qish buzuvchi o'zgarish o'tkazib yuboriladi avval breaking changes
Prod'da Current yoki toq versiya qo'llab-quvvatlash qisqa faqat Active/Maintenance LTS
Eski qo'llanmadagi qoidaga ishonish qoidalar o'zgaradi (Node 27) rasmiy sahifani tekshirish
Byudjetsiz yashash maosh oy oxirida tugaydi bir oy hamma xarajatni yozish
Yostiqni katta maqsad bilan boshlash tushkunlik, to'xtash kichik boshlang'ich maqsad
Inflyatsiyani hisobga olmaslik xarid quvvati kamayadi yiliga bir marta qayta hisob

10. Mashqlar

Mashqlar kurs/mashqlar/39/20-osish/ da. 2- va 3-mashq yechimlari Node 24.21.0 da tekshirilgan (biz ishga tushirdik). Moliyaviy raqamlar o'ylab topilgan — haqiqiy maosh yoki narxlar emas.

1-mashq (oson): to'g'rimi yoki noto'g'rimi

  1. Node.js rasmiy sahifasiga ko'ra, production ilovalar faqat Active LTS yoki Maintenance LTS versiyalarni ishlatishi kerak.
  2. Node.js 27 dan boshlab ham faqat juft versiyalar LTS bo'ladi.
  3. CFPB va FINRA favqulodda yostiq uchun 3–6 oylik yashash xarajatini tavsiya qiladi.
  4. Narx indeksi 100 dan 110 ga chiqsa, inflyatsiya 110% bo'ladi.
Yechim
  1. To'g'ri. Bu rasmiy "Previous releases" sahifasida aytilgan.
  2. Noto'g'ri. 27 dan sikl yillik: har bir asosiy versiya Current bosqichidan keyin LTS bo'ladi. "Juft — LTS" qoidasi 26 gacha ishlagan.
  3. To'g'ri. Bu AQSh tashkilotlarining umumiy qoidasi; O'zbekiston rasmiy manbasi topilmadi.
  4. Noto'g'ri. O'sish (110 − 100) / 100 = 10%.

2-mashq (o'rta): byudjet hisoboti

Oylik daromad va xarajat toifalari berilgan: har toifada nom, summa va tur ("majburiy", "ixtiyoriy", "jamg'arma"). byudjetHisoboti(kirim, royxat) funksiyasi har tur uchun jami va daromaddagi ulushni (butun foiz), oxirida esa qoldiqni qaytarsin.

Ishora: Object.groupBy (Guruhlash) va reduce.

Yechim
js
// oylik byudjet, ming so'm — o'ylab topilgan misol
const daromad = 9000;
const toifalar = [
  { nom: "ijara", summa: 3000, tur: "majburiy" },
  { nom: "oziq-ovqat", summa: 2500, tur: "majburiy" },
  { nom: "transport", summa: 600, tur: "majburiy" },
  { nom: "kafe va obuna", summa: 1100, tur: "ixtiyoriy" },
  { nom: "yostiqqa", summa: 1500, tur: "jamg'arma" },
];

function byudjetHisoboti(kirim, royxat) {
  const turlar = Object.groupBy(royxat, (t) => t.tur);
  const qatorlar = Object.entries(turlar).map(([tur, t]) => {
    const jami = t.reduce((s, x) => s + x.summa, 0);
    const ulush = Math.round((jami / kirim) * 100);
    return `${tur}: ${jami} (${ulush}%)`;
  });
  const sarf = royxat.reduce((s, t) => s + t.summa, 0);
  qatorlar.push(`qoldiq: ${kirim - sarf}`);
  return qatorlar;
}

console.log(byudjetHisoboti(daromad, toifalar).join("\n"));

Konsolda:

text
majburiy: 6100 (68%)
ixtiyoriy: 1100 (12%)
jamg'arma: 1500 (17%)
qoldiq: 300

Ulushlar yig'indisi 97% — qolgan 3% qoldiqda (300 / 9000 ≈ 3,3%). Tartib ma'lumotdagi birinchi uchrash tartibida, chunki Object.groupBy kalitlarni shunday beradi. Qoldiq musbat — yaxshi. Uni ham yostiqqa qo'shish mumkin yoki kutilmagan mayda xarajatlar uchun qoldirish — bu sizning qaroringiz.

3-mashq (qiyin): Node versiyasi holati

lineHolati(major) funksiyasi Node.js asosiy versiya raqami bo'yicha rasmiy sahifadagi qoidani qaytarsin: 27 va undan katta — LTS bo'ladi (yillik sikl); 26 gacha juft — LTS bo'ladi (juft); 26 gacha toq — 6 oydan keyin qo'llab-quvvatlanmaydi (toq). prodUchunmi(holat) esa holat "Active LTS" yoki "Maintenance LTS" bo'lsa true qaytarsin. 23 dan 27 gacha versiyalar uchun natijani chiqaring.

Ishora: juftlik — % 2 === 0; tartib muhim — avval 27 sharti.

Yechim
js
// nodejs.org "Previous releases" qoidasi (ko'rildi 2026-11-10)
function lineHolati(major) {
  if (major >= 27) return "LTS bo'ladi (yillik sikl)";
  return major % 2 === 0
    ? "LTS bo'ladi (juft)"
    : "6 oydan keyin qo'llab-quvvatlanmaydi (toq)";
}

function prodUchunmi(holat) {
  return holat === "Active LTS" || holat === "Maintenance LTS";
}

for (const v of [23, 24, 25, 26, 27]) {
  console.log(`Node ${v}: ${lineHolati(v)}`);
}
console.log(prodUchunmi("Current"), prodUchunmi("Active LTS"));

Konsolda:

text
Node 23: 6 oydan keyin qo'llab-quvvatlanmaydi (toq)
Node 24: LTS bo'ladi (juft)
Node 25: 6 oydan keyin qo'llab-quvvatlanmaydi (toq)
Node 26: LTS bo'ladi (juft)
Node 27: LTS bo'ladi (yillik sikl)
false true

Shartlar tartibi hal qiladi: agar juftlik birinchi tekshirilsa, Node 27 "toq" deb chiqardi va funksiya eski qoidani qaytarardi. Bu kichik misol katta saboqni ko'rsatadi: qoida o'zgarganda kod ham o'zgarishi kerak, va buni faqat rasmiy manbani kuzatgan odam biladi.

Yana bir chegara: "LTS bo'ladi" — "hozir prod uchun tayyor" degani emas. Har versiya avval Current bosqichidan o'tadi. Shuning uchun prodUchunmi("Current") — false.

4-mashq: Portfolio qadami

mashqlar/39/20-osish/kuzatuv.md faylini yarating. Unda uch bo'lim: (1) siz ishlatadigan 3–5 vositaning rasmiy reliz manbalari (havola bilan), (2) "keyinroq" ro'yxati, (3) har chorak uchun eslatma — manbalar, byudjet va yostiqni qayta ko'rib chiqish. Kurs bo'yicha yakuniy qadam: portfolio README'siga "Kurs davomida qurgan loyihalarim" bo'limini qo'shing — «Siz qurgan loyihalar» bo'limidagi jadval asosida, o'zingiznikini.

Yechim

Namuna:

markdown
# Kuzatuv

## Rasmiy manbalar
- Node.js: https://nodejs.org/en/blog
- React: https://react.dev/blog
- TypeScript: https://devblogs.microsoft.com/typescript/
- MDN: https://developer.mozilla.org/

## Keyinroq
- (yangi vosita) — 2027-02 da qayta ko'raman

## Har chorak
- manbalar: bittasini qo'shsam, bittasidan voz kechaman
- byudjet: bir oylik xarajat jurnali
- yostiq: maqsad va narxlar o'zgardimi

Havolalar — rasmiy reliz bloglari (biz 2026-11-10 da ochib tekshirdik); saytlar tuzilmasi o'zgarishi mumkin. Muhimi — ro'yxat qisqa: beshtadan ko'p manba bo'lsa, ularni o'qimay qo'yasiz.

11. Real ishda

  • Jamoaviy yangilanish. Ko'p jamoalarda bog'liqliklarni yangilash — muntazam vazifa. Reliz eslatmasini o'qib, buzuvchi o'zgarishlarni PR tavsifida qisqa yozish — junior uchun ham ko'rinadigan, foydali ish (Birinchi ish dagi erta yutuq).
  • Texnik qaror. "Yangi vositaga o'tamizmi?" degan muhokamada hype filtri savollari tayyor dalil beradi; qaror ADR sifatida yoziladi (ADR va C4 diagrammalar).
  • Maosh suhbati. Inflyatsiya va bozor ma'lumoti — yillik maosh suhbatidagi dalil (Offer va maosh muzokarasi).
  • Soliq. O'z daromadingizni hisoblashda soliq tomoni alohida — Huquqiy shakl va soliq asoslari.

Xulosa

  • Birinchi manba — rasmiy reliz bloglari va eslatmalari; o'qish tartibi: buzuvchi o'zgarishlar → eskirganlar → yangi imkoniyatlar.
  • Node.js: prod uchun faqat Active/Maintenance LTS; 27 dan reliz sikli yillik — eski qoida o'zgardi (nodejs.org).
  • Newsletter reytingi topilmadi: manbani "kim yozadi, manba bormi, nima sotadi" bilan tanlang; State of JS 2025 — 13 002 javob, faqat TS 40%.
  • Hype filtri: to'rt savol va "keyinroq" ro'yxati.
  • Moliya (maslahat emas): byudjet, 3–6 oylik favqulodda yostiq (CFPB, FINRA), inflyatsiya xarid quvvatini kamaytiradi (IMF).
  • Kurs yo'li 00–39 yopildi: 9 ta repo; keyingi qadam — ish qidirish jarayoni, chuqur yo'nalish, open source, o'rgatish.

Keyingi qadam: kurs tugadi — Ish qidirish: O'zbekiston bozori darsidagi arizalar jadvalini oching va bugun birinchi qatorni yozing.

Manbalar

39-qism. Karyera, intervyu va ish · 20-dars yakunlandi

Dasturchi uchun uzluksiz o'sish: yangiliklarni kuzatish, moliyaviy savodxonlik va JavaScript kursi yakuni

20 daqvaqt
0belgi
Kursga qaytish
Telegram'da
Darsda xato koʻrdingizmi?

Izohlar · 0