Rus alifbosi — 33 harf: bosma va yozma shakli, o'qilishi va o'zbekcha mosligi

Qisqa javob: rus alifbosida 33 harf bor: 10 unli, 21 undosh va 2 belgi (ъ, ь). Tartibi: А Б В Г Д Е Ё Ж З И Й К Л М Н О П Р С Т У Ф Х Ц Ч Ш Щ Ъ Ы Ь Э Ю Я. O'zbek kirilidan farqi — ruschada Щ va Ы bor, Ў, Қ, Ғ, Ҳ esa yo'q.

33 harf jadvali

#	Harf	Nomi	O'qilishi	Misol so'z	Tarjima
1	А а	a	a	арбу́з	tarvuz
2	Б б	be	b	брат	aka, uka
3	В в	ve	v	вода́	suv
4	Г г	ge	g	го́род	shahar
5	Д д	de	d	дом	uy
6	Е е	ye	ye (so'z boshida), undoshdan keyin e	еда́	ovqat
7	Ё ё	yo	yo (doim urg'uli)	ёж	tipratikan
8	Ж ж	je	j ("jurnal"dagi j)	журна́л	jurnal
9	З з	ze	z	зуб	tish
10	И и	i	i	и́мя	ism
11	Й й	i kratkoye	y (qisqa)	май	may
12	К к	ka	k	кот	mushuk
13	Л л	el	l	ла́мпа	lampa
14	М м	em	m	ма́ма	ona
15	Н н	en	n	нос	burun
16	О о	o	o (urg'uli), urg'usiz — a	о́зеро	ko'l
17	П п	pe	p	па́па	dada
18	Р р	er	r	рука́	qo'l
19	С с	es	s	сын	o'g'il
20	Т т	te	t	торт	tort
21	У у	u	u	у́тро	tong
22	Ф ф	ef	f	фрукт	meva
23	Х х	xa	x	хлеб	non
24	Ц ц	tse	ts	цвет	rang
25	Ч ч	che	ch	чай	choy
26	Ш ш	sha	sh (qattiq)	шко́ла	maktab
27	Щ щ	shcha	yumshoq, cho'ziq "shsh"	щи	karam sho'rva
28	Ъ ъ	tvyordiy znak	tovushi yo'q, ajratadi	подъе́зд	podyezd (kirish yo'lagi)
29	Ы ы	i (yo'g'on)	"i" bilan "u" orasidagi tovush	сыр	pishloq
30	Ь ь	myagkiy znak	tovushi yo'q, yumshatadi	день	kun
31	Э э	e	e	э́то	bu
32	Ю ю	yu	yu	юг	janub
33	Я я	ya	ya	я́блоко	olma

Eslatma: urg'usiz о "a" ga yaqin o'qiladi: вода́ → "vada", о́зеро → "ozira". Shuning uchun har so'zni urg'usi bilan yodlang.

Bosma va yozma (qo'lyozma) harflar

Ruslar qo'lda yozma (kursiv) harflar bilan, harflarni bir-biriga ulab yozadi. Ko'p yozma harf bosma shaklga o'xshaydi (а, е, о, с, х, у), lekin bir nechtasi lotin harfiga o'xshab qoladi — o'zbek o'quvchisi uchun eng chalkash joy shu:

• т — yozmada lotincha "m" ga o'xshaydi, lekin t deb o'qiladi. Katta Т ham ko'pincha tepasi chiziqli "m" kabi yoziladi.
• и — yozmada lotincha "u" ga o'xshaydi, lekin i deb o'qiladi. й — ustida kichik yoy bor "u".
• п — yozmada lotincha "n" ga o'xshaydi, lekin p deb o'qiladi.
• д — yozmada ikki xil ko'rinishi bor: pastga dumli (lotincha "g" ga o'xshash) yoki yuqoriga dumli shakl. O'qilishi — d.
• б — yozmada "6" raqamiga o'xshaydi.
• в — yozmada lotincha "b" ga o'xshaydi, lekin v deb o'qiladi.
• у — yozmada lotincha "y" ga o'xshaydi, lekin u deb o'qiladi.
• з — yozmada pastga cho'zilgan "3" raqamiga o'xshaydi.
• ь — yozmada kichik lotincha "b" ga o'xshaydi; ы — shu "b" yoniga "i" qo'shilgandek; ъ — "b" ning boshida qo'shimcha ilgak bor.
• л, м, я — yozmada pastki chap tomonda kichik ilgak bilan boshlanadi.

Maslahat: qo'lyozmada т bilan ш chalkashmasligi uchun ko'pchilik т ustiga, ш tagiga kichik chiziq qo'yadi. Masalan, тишина́ (jimlik) so'zi yozmada "mumuna" ga o'xshab ketadi — shunday so'zlarni chiziqsiz o'qish qiyin.

Bosma kursiv (qiya) shriftda ham xuddi shu shakllar ishlatiladi: kitobdagi qiya matnda т "m" ga, п "n" ga, и "u" ga, д "g" ga o'xshab ko'rinadi.

O'zbek yozuvi bilan moslik

Guruh	Harflar
O'zbek kirilidagidek o'qiladi	А, Б, В, Г, Д, Е, Ё, Ж, З, И, Й, К, Л, М, Н, П, Р, С, Т, У, Ф, Х, Ц, Ч, Ш, Э, Ю, Я
Ruschada bor, o'zbek kirilida yo'q	Щ (shsh), Ы (yo'g'on i)
O'zbek kirilida bor, ruschada yo'q	Ў (o'), Қ (q), Ғ (g'), Ҳ (h)
Lotin harfiga o'xshaydi, boshqacha o'qiladi	В=v, Н=n, Р=r, С=s, У=u, Х=x

Lotin yozuviga moslik: ш = sh, ч = ch, ж = j, х = x, ц = ts, я = ya, ю = yu, ё = yo, й = y.

Eng ko'p uchraydigan xatolar

• Xato: нос ni "hos" deb o'qish → To'g'ri: "nos" — Н = n, lotincha "H" emas.
• Xato: рука́ ni "puka" deb o'qish → To'g'ri: "ruka" — Р = r, lotincha "P" emas.
• Xato: yozma т ni "m" deb o'qish → To'g'ri: t — qo'lyozmada т lotincha "m" ga o'xshaydi, xolos.
• Xato: ь ni alohida tovush qilib o'qish → To'g'ri: день = "den'" — ь faqat oldingi undoshni yumshatadi.
• Xato: ы ni oddiy "i" deb aytish → To'g'ri: сын = yo'g'on "sïn" — сын (o'g'il) bilan "sin" farq qiladi.

O'zingizni tekshiring

1. Rus alifbosida nechta harf bor?
2. Qo'lyozmada lotincha "m" ga o'xshagan harf qaysi va qanday o'qiladi?
3. O'qing va tarjima qiling: вода́.
4. O'zbek kirilida yo'q, ruschada bor ikki harfni yozing.
5. Qaysi ikki harfning o'z tovushi yo'q?

Javoblar

1. 33 ta (10 unli, 21 undosh, 2 belgi).
2. т — "t" deb o'qiladi.
3. "vada" — suv.
4. Щ va Ы.
5. ъ (qattiq belgi) va ь (yumshoq belgi).

Batafsil o'rganish

• A1 — 1-dars: Rus alifbosi va tovushlar — 33 harf guruhlar bo'yicha, qiyin tovushlar (ы, щ, ж, ц) va birinchi so'zlar.
• A1 — 2-dars: Talaffuz, urg'u va reduksiya — nega молоко́ "malako" deb o'qiladi, so'z oxirida jaranglilar va ь ning ishi.
• Rus tilida oylar nomi — 12 oy va "qachon?" shakli
• Rus tilida ranglar — so'zlar va misollar