CJS va ESM birga: require(esm), interop va dual package hazard

Qisqacha: Node 24 da ikki modul tizimi ikki tomonga "gaplasha" oladi. ESM → CJS: import CommonJS faylni yuklaydi; module.exports doim default bo'ladi, nomli eksportlar esa faqat Node ularni statik taniy olsa (exports.x = …, module.exports = { x }) — module.exports = { x: 3 } dagi x tanilmadi (o'lchandi). CJS → ESM: require(esm) bayroqsiz ishlaydi (Node 20.19+ / 22.12+) va modul nomlar maydonini qaytaradi — lekin ESM ichida top-level await bo'lsa, ERR_REQUIRE_ASYNC_MODULE. ESM ichida require kerak bo'lsa — createRequire(import.meta.url). Paket ikki formatni alohida fayllarda bersa — dual package hazard: bitta klassning ikki nusxasi. Shu darsda valyuta paket tuzilmasini oladi va CommonJS loyihalar uni require qila oladi.

Bu darsda

• ESM'dan CommonJS import qilganda qaysi nomli eksportlar ko'rinishini oldindan ayta olasiz.
• require(esm) qachon ishlashini va qachon ERR_REQUIRE_ASYNC_MODULE berishini bilasiz.
• createRequire bilan ESM ichida require, JSON va CommonJS-faqat paketlarni ishlatasiz.
• Dual package hazard'ni Node'da o'lchab ko'rsatasiz va undan qochish yo'llarini tanlaysiz.
• valyuta ni npm paket tuzilmasiga keltirasiz: bin, exports, files, prepack, kutubxona va CLI ajratilgan.

Oldin bilishingiz kerak: ES Modules Node'da, CommonJS ichidan, CommonJS va ESM bilan o'zaro ishlash, Modul formatlari: IIFE, UMD, CJS, ESM.

1. Nega bu kerak?

npm'da millionlab paket bor va ularning katta qismi hali ham CommonJS. Yangilari esa ko'pincha faqat ESM. Sizning loyihangiz qaysi tizimda bo'lmasin, ertami-kechmi ikkinchisidan paket kerak bo'ladi. 2024 yil oxirigacha (Node 22.12 gacha) bu og'riqli edi: CommonJS loyihada ESM paketni require qilsangiz — ERR_REQUIRE_ESM xatosi, yagona yo'l — asinxron import().

CommonJS va ESM bilan o'zaro ishlash darsida asoslarni ko'rdingiz. require(esm) Node 24 da ishlaydi, top-level await esa uni to'xtatadi. Modul formatlari darsida esa bundler nuqtai nazaridan default export tuzog'i va dual package hazard'ni o'rgandingiz. Bu dars — Node ichidagi mexanizm va uni o'z paketingizga qo'llash.

valyuta uchun savol aniq: u ESM paket, ichida top-level await bor (bin.ts). CommonJS'da yozilgan boshqa loyiha require("valyuta") qila oladimi? Kanon buni tekshirdi — javob "ha", lekin faqat bitta to'g'ri qaror tufayli.

O'xshatish: ikki tilli ofis. Bir xodim faqat o'zbekcha, boshqasi faqat ruscha yozadi. Tarjimon (Node interop) ko'p hujjatni o'giradi. Lekin ba'zi hujjatlarda "keyinroq to'ldiriladi" degan bo'sh joy bor (top-level await) — tarjimon ularni kutib o'tira olmaydi va qaytaradi.

Diagrammada ikki yo'nalishni va har birining chegarasini ko'ring — darsning qolgan qismi shu to'rt o'qni ochadi:

flowchart LR
  E["ESM fayl"] -->|"import: default = module.exports,<br/>nomlilar — lexer tanisa"| C["CommonJS fayl"]
  C -->|"require(esm): nomlar maydoni,<br/>TLA bo'lsa — xato"| E
  E -.->|"createRequire"| C
  C -.->|"await import()"| E

2. ESM'dan CommonJS: nomli eksportlar qayerdan keladi

2.1 Muammo

ESM statik: import { a } from "./x.js" ni bog'lash uchun Node x.js da a borligini bajarishdan oldin bilishi kerak (ES Modules Node'da darsidagi tartib). CommonJS esa dinamik: module.exports faqat fayl bajarilgandan keyin ma'lum. Bu ziddiyatni Node cjs-module-lexer bilan yechadi — CommonJS faylning matnini "tez ko'zdan kechirib", eksport nomlarini taxmin qiladigan kichik tahlilchi.

2.2 Kanon topilmasi va kengaytirilgan tajriba

Kanon tajribasida module.exports = { c: 3 }; module.exports.d = 4; faylini import() qilganda natija:

import(cjs): [Module: null prototype] {
  d: 4,
  default: { c: 3, d: 4 },
  'module.exports': { c: 3, d: 4 }
}

d nomli eksport bo'ldi, c — yo'q! Uch xil yozuvni solishtiramiz:

import { writeFileSync } from "node:fs";

writeFileSync("lit.cjs", "module.exports = { c: 3 };");
writeFileSync("short.cjs",
  "const c = 3; const d = 4; module.exports = { c, d };");
writeFileSync("dot.cjs", "exports.c = 3; exports.d = 4;");

for (const name of ["lit", "short", "dot"]) {
  const mod = await import(`./${name}.cjs`);
  console.log(name, Object.keys(mod).join(","));
}

Konsolda:

lit default,module.exports
short c,d,default,module.exports
dot c,d,default,module.exports

Lexer kodni bajarmaydi, faqat naqshlarni qidiradi. Obyekt literalida identifikator (c yoki c: c) bo'lsa — taniydi, qiymat murakkab bo'lsa — to'xtaydi. Natija: import { c } from "./lit.cjs" — xato, import lit from "./lit.cjs"; lit.c — ishlaydi.

Ikkita doimiy qoida:

• default — doim module.exports ning o'zi. Shuning uchun CommonJS paketdan import pkg from "pkg" hech qachon yolg'on gapirmaydi.
• 'module.exports' nomli eksport — Node 24 ning yangiligi: default bilan bir xil qiymat, lekin "bu CommonJS'ning module.exports i" degan aniq nom bilan.

Maslahat: CommonJS paketdan nomli import xato bersa (Named export 'c' not found. The requested module './lit.cjs' is a CommonJS module, which may not support all module.exports as named exports.), tuzatish oddiy: import pkg from "pkg"; const { c } = pkg; — xabarning o'zi shuni taklif qiladi (CommonJS va ESM bilan o'zaro ishlash darsidagi xato).

3. CommonJS'dan ESM: require(esm)

3.1 Qanday ishlaydi

Node 22.12 dan (20.19 ga ham qaytarilgan) va Node 24 da bayroqsiz: require("./x.mjs") ESM faylni sinxron yuklaydi va modul nomlar maydonini qaytaradi. Buni tekshirish uchun xususiyat: process.features.require_module. Kanon (Node 24, bayroqsiz):

require(esm): [Module: null prototype] { __esModule: true, a: 1, default: 'sukut' } | __esModule: true
process.features.require_module: true

__esModule: true — eski bundlerlar va TypeScript kelishuvi: "bu CommonJS ko'rinishidagi ESM, default ni alohida ko'r". Node uni ESM'da default eksport bo'lsa avtomatik qo'shadi — eski CommonJS kodi require(x).default ni to'g'ri tushunishi uchun.

3.2 Faqat default bo'lsa — va "module.exports" eksporti

Faqat default eksportli ESM'ni require qilsangiz, funksiya emas, obyekt olasiz — funksiya uning default xususiyatida. Bu — Modul formatlari darsidagi "default export tuzog'i"ning Node'dagi shakli. Node 24 da ESM muallifi require natijasini o'zi belgilay oladi: "module.exports" nomi bilan eksport:

import { writeFileSync } from "node:fs";
import { createRequire } from "node:module";

writeFileSync("only.mjs",
  'export default function salom() { return "salom"; }');
writeFileSync("me.mjs",
  'const api = { v: 1 };\nexport { api as "module.exports" };\n');

const require = createRequire(import.meta.url);
const only = require("./only.mjs");
console.log(typeof only, typeof only.default, only.__esModule);
console.log(require("./me.mjs"));

Konsolda:

object function true
{ v: 1 }

createRequire haqida — pastda; hozir u shunchaki ESM ichida require beradi. Birinchi qator: require funksiyani emas, obyektni berdi. Ikkinchisi: "module.exports" eksporti bo'lsa, require aynan uni qaytaradi — CommonJS foydalanuvchisi require("pkg")() deb to'g'ridan chaqira oladi.

3.3 To'siq: top-level await

require — sinxron. Top-level await li ESM esa yuklanishi uchun vaqt kutishi kerak. Ikkalasini birlashtirib bo'lmaydi:

const { writeFileSync } = require("node:fs");
writeFileSync("tla.mjs",
  "await Promise.resolve();\nexport const b = 2;\n");

try {
  require("./tla.mjs");
} catch (e) {
  console.log(e.code);
}

Konsolda:

ERR_REQUIRE_ASYNC_MODULE

To'liq xabar (kanon): require() cannot be used on an ESM graph with top-level await. Use import() instead. To see where the top-level await comes from, use --experimental-print-required-tla. — "top-level await bor ESM grafiga require() ishlatib bo'lmaydi. import() ishlating. Await qayerdan kelayotganini ko'rish uchun — --experimental-print-required-tla bayrog'i". Graf so'ziga e'tibor bering: await require qilingan faylning o'zida bo'lmasa ham, u import qiladigan istalgan modulda bo'lsa — xato.

Tekshirib ko'ring: index.mjs da TLA yo'q, lekin u config.mjs ni import qiladi, config.mjs da esa const sozlama = await readFile(...). CommonJS loyiha require("./index.mjs") qila oladimi?

4. createRequire — ESM ichida require

ESM'da require yo'q (Global obyektlar). Lekin ba'zan kerak: faqat CommonJS'ga mo'ljallangan paket, require.resolve, yoki JSON'ni atributsiz sinxron o'qish. Buning uchun node:module dagi createRequire:

import { createRequire } from "node:module";
import { writeFileSync } from "node:fs";

writeFileSync("sozlama.json", '{ "til": "uz" }');
const require = createRequire(import.meta.url);

console.log(require("./sozlama.json").til);
console.log(require.resolve("node:fs"));
console.log(typeof require.cache);

Konsolda:

uz
node:fs
object

createRequire(import.meta.url) — "joriy faylga nisbatan ishlaydigan require yasab ber". Nisbiy yo'llar shu faylga nisbatan hisoblanadi, kesh — umumiy require.cache. Yangi kodda kam kerak bo'ladi: JSON uchun import attributes, ESM paketlar uchun import bor. Lekin eski kutubxonalar bilan ishlaganda — eng toza ko'prik.

5. Dual package hazard — Node'da o'lchab

5.1 Ikki nusxa

Modul formatlari darsida bundler misolida ko'rgansiz: paket exports da import uchun bitta fayl, require uchun boshqa fayl bersa, bitta dasturda kutubxonaning ikki nusxasi yuklanishi mumkin. Node'ning o'zida tekshiramiz — blok node_modules da kichik ikki formatli paket yaratadi:

import { writeFileSync, mkdirSync } from "node:fs";
import { createRequire } from "node:module";

const dir = "node_modules/kurs-lib";
mkdirSync(dir, { recursive: true });
writeFileSync(`${dir}/package.json`, JSON.stringify({
  name: "kurs-lib",
  exports: { import: "./index.mjs", require: "./index.cjs" },
}));
writeFileSync(`${dir}/index.mjs`,
  "export class Kurs {}\nexport const counter = { n: 0 };\n");
writeFileSync(`${dir}/index.cjs`,
  "class Kurs {}\nmodule.exports = { Kurs, counter: { n: 0 } };\n");

const esm = await import("kurs-lib");
const cjs = createRequire(import.meta.url)("kurs-lib");
esm.counter.n++;
console.log(esm.Kurs === cjs.Kurs);
console.log(new esm.Kurs() instanceof cjs.Kurs);
console.log(esm.counter.n, cjs.counter.n);

Konsolda:

false
false
1 0

Bitta dasturda kurs-lib ning ikki Kurs klassi va ikki counter i bor. ESM tarafida yaratilgan obyekt CommonJS tarafdagi instanceof dan o'tmaydi, holat esa ikkiga bo'lindi. Real hayotda bu shunday ko'rinadi: kutubxona "agar xato mening ValidationError imda bo'lsa" deb tekshiradi — va tekshiruv sababsiz false beradi.

5.2 require(esm) bilan yechim

Bu xavf aynan "ikki format — ikki fayl" yondashuvidan kelib chiqadi. Node 24 da require(esm) ishlagani uchun eng sodda yechim — faqat ESM nashr qilish: bitta fayl, exports da bitta yo'l. CommonJS foydalanuvchisi require qiladi va o'sha modulni oladi. Shart bitta — ESM grafida top-level await bo'lmasin. Modul formatlari darsidagi ikkinchi yechim aynan shu edi; endi uning Node'dagi asosini — require(esm) va uning chegarasini — bilasiz.

5.3 Modul yuklash hooklari haqida

Node'da modul yuklashni o'zgartiradigan hooklar ham bor (masalan, .yaml faylni import qilish yoki testlarda modulni almashtirish). Ikki API bor:

Node 24.21 da ikkalasi ham ishlaydi. Biz module.register() ni chaqirib ko'rdik — ogohlantirish chiqmadi, chunki 24-versiyada eskirish faqat hujjatda. Node 26 da u hali bor, lekin har chaqiruvda ogohlantirish beradi. Hujjat uni "kelgusi versiyada olib tashlanadi" deydi, aniq versiyani aytmaydi. Xulosa: yangi kod yozsangiz — faqat registerHooks. Bu chuqur mavzu, kundalik ishda test vositalari uni sizning o'rningizga ishlatadi.

6. CLI qadami: paket tuzilmasi (holat 12, 2-qism)

ES Modules Node'da darsida bin.ts, index.ts va self-reference'ni ko'rdingiz. Endi holat 12 ni yakunlaymiz va commit qilamiz.

6.1 Nega index.ts da TLA yo'q — bu darsning markaziy qarori

valyuta ning bin.ts faylida top-level await bor: process.exitCode = await main(…). Agar kutubxona kirishi ham shu fayl bo'lganida, CommonJS loyiha uni require qila olmasdi — ERR_REQUIRE_ASYNC_MODULE. Holat 12 da exports["."] — dist/index.js, u esa faqat kurs.ts va manba.ts ni qayta eksport qiladi. Ularda TLA yo'q. Biz kanon holat 12 da CommonJS fayldan tekshirdik:

// req.cjs — valyuta papkasida (self-reference), build'dan keyin
const v = require("valyuta");
console.log(Object.keys(v).length, typeof v.konvert);
try {
  require("./dist/bin.js");
} catch (e) {
  console.log(e.code);
}

9 function
ERR_REQUIRE_ASYNC_MODULE

Kutubxona — 9 eksport, CommonJS'dan bemalol. Kirish fayli (bin.js) esa require qilinmaydi — u buyruq sifatida ishga tushiriladi, kutubxona emas. Kanon hisobotida ham xuddi shu xulosa: "kutubxona kirishi index.ts da TLA yo'q, shuning uchun CJS loyihalar ham require("valyuta") qila oladi — tekshirildi: 9 eksport". Bitta paketda — ikki format, ikki nusxa xavfisiz.

6.2 To'liq package.json (holat 12)

{
  "name": "valyuta",
  "version": "0.2.0",
  "description": "O'zbekiston Markaziy banki valyuta kurslari terminalda",
  "keywords": ["valyuta", "kurs", "cbu", "cli"],
  "license": "MIT",
  "type": "module",
  "bin": {
    "valyuta": "dist/bin.js"
  },
  "exports": {
    ".": {
      "types": "./dist/index.d.ts",
      "default": "./dist/index.js"
    },
    "./package.json": "./package.json"
  },
  "files": ["dist", "fixtures"],
  "engines": {
    "node": ">=24"
  },
  "scripts": {
    "start": "node src/bin.ts",
    "build": "tsc -p tsconfig.build.json",
    "prepack": "npm run build",
    "test": "node --test \"test/**/*.test.ts\"",
    "tip": "tsc --noEmit",
    "lint": "eslint . --max-warnings=0",
    "check": "npm run tip && npm run lint && npm test"
  },
  "devDependencies": {
    "@eslint/js": "10.0.1",
    "@types/node": "24.19.2",
    "eslint": "10.12.0",
    "typescript": "6.0.3",
    "typescript-eslint": "8.71.2"
  }
}

(Kanon faylida keywords va files massivlari har elementi alohida qatorda — mazmuni bir xil.) Holat 08 dan farqlar:

"./package.json": "./package.json" — ba'zi vositalar paketning versiyasini o'qish uchun pkg/package.json ni import qiladi; exports bo'lgani uchun uni alohida ochish kerak.

6.3 Tekshiruv va o'lchov

npm run build && npm run check — kanon natijasi (tekshiruv-12.txt): build 2.1 s, tip 0, lint 0, test 10/10. npm pack --dry-run endi:

Tarball Contents
31B dist/bin.d.ts
333B dist/bin.js
2.8kB dist/cli.js
159B dist/index.d.ts
279B dist/index.js
2.0kB dist/kurs.js
681B dist/manba.js
25.5kB fixtures/kurslar-2026-10-23.json
978B package.json
package size: 10.1 kB
unpacked size: 40.9 kB
total files: 17

(Qisqartirilgan: kanon ro'yxatida yana .d.ts va .js.map fayllar — jami 17.) Holat 08 da paketda 9 fayl edi, jumladan testlar va tsconfig.json. Endi files tufayli faqat kerakli narsa: build natijasi, tiplar (.d.ts), source map (.map) va fixture.

Sovuq start (mediana, n=10): dist/bin.js --help — 122 ms, kurs USD — 133 ms. Holat 08 da .ts bilan 127 va 171 ms edi. Farq qayerdan — tiplarni o'chirishmi yoki boshqa sababmi — TypeScript'ni Node'da to'g'ridan darsida toza o'lchanadi.

6.4 Commit

git add .
git commit -m "Paket tuzilmasi: tsc build (dist), bin, exports, files" \n  -m "Kutubxona API (index.ts)"

Kanon commit xabari bitta qator: Paket tuzilmasi: tsc build (dist), bin, exports, files; kutubxona API (index.ts). U 72 belgidan uzun, shuning uchun sarlavha va tanaga bo'ldik (commit xabarlari).

.gitignore da dist/ bor — build natijasi repoga tushmaydi, u prepack da qayta yasaladi.

7. Ko'p uchraydigan xatolar

8. Mashqlar

Mashqlar kurs/mashqlar/24/12-interop/ da.

1-mashq (oson): lexer nimani ko'radi?

ESM'dan import * as m from "./x.cjs" qilinadi. Qaysi holatda m.narx nomli eksport sifatida bor (ha/yo'q)?

• exports.narx = 35000; —
• module.exports = { narx: 35000 }; —
• const narx = 35000; module.exports = { narx }; —
• Har uchala holatda m.default.narx bormi —

2-mashq (o'rta): require uchun qulay ESM

format.mjs faylini (blok ichida) yarating: u sonniYoz(n) funksiyasini (n.toFixed(2)) "module.exports" nomi bilan eksport qilsin, shunda CommonJS kodi require("./format.mjs")(5) deb to'g'ridan chaqira olsin. ESM tarafida esa import { sonniYoz } ham ishlasin. Ikkalasini sinang: natija 5.00 va 7.50.

import { writeFileSync } from "node:fs";
import { createRequire } from "node:module";

writeFileSync("format.mjs", `
export function sonniYoz(n) {
  return n.toFixed(2);
}
export { sonniYoz as "module.exports" };
`);

const require = createRequire(import.meta.url);
const fromCjs = require("./format.mjs");
const { sonniYoz } = await import("./format.mjs");
console.log(fromCjs(5));
console.log(sonniYoz(7.5));

5.00
7.50

3-mashq (qiyin): TLA'ni kutubxonadan chiqaring

Blok ichida uch fayl yarating. config.mjs: export const til = await Promise.resolve("uz"); (top-level await). lib.mjs: config.mjs dan til ni import qilib, salom() funksiyasini eksport qiladi. main.cjs: require("./lib.mjs") qiladi. Avval main.cjs ni bola jarayonda ishga tushiring va xato kodini ko'ring. Keyin config.mjs ni TLA'siz qilib qayta yozing (export function tilniOl() { return "uz"; }, lib.mjs ham shunga mos) va yana ishga tushiring.

import { writeFileSync } from "node:fs";
import { spawnSync } from "node:child_process";

const run = () => {
  const r = spawnSync(process.execPath, ["main.cjs"], {
    encoding: "utf8",
  });
  return (r.stdout + r.stderr).match(/ERR_[A-Z_]+|salom: \w+/)?.[0];
};

writeFileSync("main.cjs",
  'const { salom } = require("./lib.mjs");\nconsole.log(salom());\n');

writeFileSync("config.mjs",
  'export const til = await Promise.resolve("uz");\n');
writeFileSync("lib.mjs", 'import { til } from "./config.mjs";\n' +
  "export const salom = () => `salom: ${til}`;\n");
console.log(run());

writeFileSync("config.mjs",
  'export function tilniOl() { return "uz"; }\n');
writeFileSync("lib.mjs", 'import { tilniOl } from "./config.mjs";\n' +
  "export const salom = () => `salom: ${tilniOl()}`;\n");
console.log(run());

ERR_REQUIRE_ASYNC_MODULE
salom: uz

4-mashq: CLI qadami — holat 12 ni yakunlang

package.json ni «To'liq package.json» bo'limidagidek yangilang, tsconfig.build.json qo'shing (ES Modules Node'da darsida ko'rsatilgan). Keyin:

1. npm run build && npm run check — 10/10.
2. npm pack --dry-run — nechta fayl? test/ va tsconfig.json bormi?
3. Loyiha papkasida req.cjs yarating (yuqoridagi «Nega index.ts da TLA yo'q» blokidagidek) va node req.cjs — 9 function va ERR_REQUIRE_ASYNC_MODULE chiqdimi?
4. Commit: Paket tuzilmasi: tsc build (dist), bin, exports, files; kutubxona API (index.ts).

9. Real ishda

• ESM-faqat paketlar — chalk 5, execa, nanoid kabi paketlar faqat ESM. Node 20.19+ / 22.12+ dan oldin CommonJS loyihalar ularni faqat import() bilan yuklay olardi; endi require ham ishlaydi (TLA bo'lmasa).
• Kutubxona muallifi qarori — 2026 yilda yangi kutubxonalar odatda faqat ESM chiqaradi va CommonJS foydalanuvchilarni require(esm) ga qoldiradi. Eski Node'ni qo'llab-quvvatlash kerak bo'lsa — tsup yoki tsdown bilan ikki format (va dual hazard'ni hisobga olish).
• NestJS va boshqa CommonJS freymvorklar — hali ko'p backend kodi CommonJS'da kompilyatsiya qilinadi. ESM paketni ulashda shu darsdagi qoidalar kerak bo'ladi.
• Intervyu savoli: "require(esm) qachon ishlamaydi?" — ESM grafida top-level await bo'lsa (ERR_REQUIRE_ASYNC_MODULE) va eski Node versiyalarida.

Xulosa

• ESM → CJS: default = module.exports; nomli eksportlar — faqat cjs-module-lexer tanigan naqshlar (exports.x, { x }), { x: 3 } — yo'q.
• CJS → ESM: require(esm) Node 24 da bayroqsiz; natija — nomlar maydoni (__esModule: true), "module.exports" eksporti uni almashtiradi.
• ESM grafida top-level await — ERR_REQUIRE_ASYNC_MODULE; TLA'ni kirish faylida qoldiring, kutubxonada emas.
• createRequire(import.meta.url) — ESM ichida require.
• Ikki formatli paket — ikki nusxa (instanceof → false, o'lchandi); require(esm) davrida yechim — faqat ESM.
• valyuta: bin (TLA bilan) va exports (TLA'siz index) ajratildi, CommonJS'dan require — 9 eksport; paket 17 fayl, 10.1 kB.

Keyingi dars: Workspaces va monorepo asoslari — bir repoda bir nechta paket: npm workspaces, workspace:* va kanon tajribasi nega valyuta bitta paket bo'lib qolganini ko'rsatadi.

Manbalar

• Node.js hujjati — Modules: CommonJS — Loading ECMAScript modules using require(): https://nodejs.org/docs/latest-v24.x/api/modules.html#loading-ecmascript-modules-using-require
• Node.js hujjati — ECMAScript modules — Interoperability with CommonJS (cjs-module-lexer, module.exports eksporti): https://nodejs.org/docs/latest-v24.x/api/esm.html#interoperability-with-commonjs
• Node.js hujjati — module.createRequire, module.register (Stability 0, v24.15.0 dan eskirgan), module.registerHooks (Stability 1.2): https://nodejs.org/docs/latest-v24.x/api/module.html
• Node.js hujjati — DEP0205 module.register() (v25.9.0 hujjatda, v26.0.0 runtime ogohlantirish, olib tashlash — "kelgusi versiyada"): https://nodejs.org/api/deprecations.html#dep0205-moduleregister
• Node.js hujjati — Packages: dual package hazard: https://nodejs.org/docs/latest-v24.x/api/packages.html#dual-package-hazard
• cjs-module-lexer (qaysi naqshlar taniladi): https://github.com/nodejs/cjs-module-lexer
• Kanon: valyuta holat 12 (tekshiruv-12.txt), t12-interop.txt (require(esm), TLA, import(cjs)) — Node 24.21.0, Windows 11, 2026-10-23; lexer naqshlari, "module.exports" eksporti, dual hazard, createRequire, CommonJS'dan require("valyuta") — yozuvchi o'lchovi, xuddi shu mashina.