Node.js --watch, --env-file va node --run: nodemon va dotenv'siz ishlab chiqish

Qisqacha: Node 24 da uchta kundalik ish uchun paket kerak emas. Birinchisi — node --watch fayl.ts: fayl o'zgarsa dasturni o'zi qayta ishga tushiradi (nodemon o'rniga). Ikkinchisi — node --env-file=.env va process.loadEnvFile(): .env faylini o'qib process.env ga qo'yadi (dotenv o'rniga). Uchinchisi — node --run start: package.json skriptini npm run dan tezroq bajaradi. Lekin u pre/post skriptlarini chaqirmaydi. Bizning o'lchovda valyuta uchun node --run start 266 ms, npm run start 459 ms.

Bu darsda

• node --watch va --watch-path qaysi fayl o'zgarganda qayta ishga tushishini haqiqiy chiqish bilan ko'rsata olasiz.
• --env-file, --env-file-if-exists, process.loadEnvFile va util.parseEnv farqini va ustunlik tartibini bilasiz.
• node --run bilan npm run ni tezlik va xulq bo'yicha solishtirasiz.
• nodemon va dotenv qachon hali ham kerakligini aniq ayta olasiz.
• valyuta ga dev va start skriptlarini, .env.example ni qo'shasiz.

Oldin bilishingiz kerak: package.json III: scripts chuqur, YAML, TOML, INI va .env, process obyekti, Loyiha ildizidagi boshqa fayllar.

1. Nega bu kerak?

valyuta ustida ishlayapsiz. Har o'zgarishdan keyin terminalga qaytib, node src/bin.ts kurs USD ni qayta yozasiz. Kuniga yuz marta. Keyin tarmoqsiz sinash uchun VALYUTA_OFFLINE=1 kerak bo'ladi — uni har safar buyruq oldiga yozish ham joniga tegadi.

Bir necha yil oldin bu muammolar uchun uchta paket o'rnatilardi:

Har paket — yana bitta bog'liqlik, yana bitta yangilanish va xavfsizlik darsidagi yetkazib berish zanjiri xavfi. valyuta ning prod bog'liqliklari soni hozir 0. Shu darsdan keyin dev tomonda ham yangi paket qo'shilmaydi.

O'xshatish: avval choynak, plita va gugurt alohida sotib olinardi. Endi elektr choynak — hammasi bitta qurilmada. Lekin oshxonada katta qozon kerak bo'lsa, baribir alohida plita olasiz. nodemon va dotenv ham shunday: ko'p holatda kerak emas, ba'zi holatda hali ham foydali.

2. node --watch: o'zgarsa — qayta ishga tushir

2.1 Birinchi sinov

Kichik loyiha yasadik: src/app.mjs boshqa fayldan (src/kurs.mjs) kursni import qiladi. Keyin node --watch src/app.mjs ni ishga tushirib, kurs.mjs ni o'zgartirdik. Biz ishga tushirdik (Node 24.21.0, Windows 11):

node --watch src/app.mjs

kurs: 11903.15 | env: undefined
Completed running 'src/app.mjs'. Waiting for file changes before restarting...
Change detected in 'C:\\Users\\…\\w\\src\\kurs.mjs'
Restarting 'src/app.mjs'
kurs: 12000 | env: undefined
Completed running 'src/app.mjs'. Waiting for file changes before restarting...

Qatorma-qator:

• Completed running … — dastur tugadi, lekin Node chiqib ketmadi. U "fayllarni kuzatib, kutyapman" deydi.
• Change detected in … — o'zgargan fayl. Yo'lda ikkita teskari chiziq — Node shunday chiqaradi, xato emas.
• Restarting … — jarayon noldan qayta ishga tushdi va yangi kurs (12000) chiqdi.

Hujjatga ko'ra --watch 22.0.0 dan beri barqaror (Stable) — eksperimental emas. Server kabi uzoq ishlaydigan dasturda Node eski jarayonni to'xtatib, yangisini boshlaydi. valyuta bir zumda tugaydi, shuning uchun har safar Completed running ko'rinadi.

2.2 Qaysi fayllar kuzatiladi?

--watch hamma faylni emas, faqat kirish fayli va u import qilgan modullar daraxtini kuzatadi. Shuning uchun biz ataylab import qilinmagan fixtures/data.json ni ham o'zgartirdik:

>>> fixtures/data.json o'zgardi

Ostida hech narsa chiqmadi — qayta ishga tushish bo'lmadi. Node bu faylni "loyihaga tegishli" deb bilmaydi, chunki kod uni import qilmagan. readFile bilan o'qilgan JSON, shablon yoki CSV ham shunday — ular kuzatilmaydi.

flowchart LR
  A["src/app.mjs<br/>(kirish)"] -->|import| K["src/kurs.mjs"]
  A -.->|readFile| F["fixtures/data.json"]
  W["node --watch"] -->|kuzatadi| A
  W -->|kuzatadi| K
  W -.-x|kuzatmaydi| F

Rasmda uzluksiz chiziq — import, ya'ni Node biladigan bog'lanish. Uzuq chiziq — kod ichida o'qilgan fayl: --watch uni ko'rmaydi.

2.3 --watch-path: o'zingiz ko'rsatasiz

Fayl yoki papkani aniq berish mumkin. Bu bayroq bo'lsa, Node import daraxtini kuzatmaydi — faqat ko'rsatilgan yo'lni:

node --watch-path=fixtures src/app.mjs

Chiqishda >>> bilan boshlangan qatorlar — biz qaysi faylni o'zgartirganimiz haqidagi belgi. Ularning har biridan keyin Restarting bor-yo'qligiga qarang:

kurs: 12000 | env: undefined
Completed running 'src/app.mjs'. Waiting for file changes before restarting...
>>> src/kurs.mjs o'zgardi
>>> fixtures/data.json o'zgardi
Change detected in 'C:\\Users\\…\\w\\fixtures\\data.json'
Restarting 'src/app.mjs'
kurs: 13000 | env: undefined
Completed running 'src/app.mjs'. Waiting for file changes before restarting...

E'tibor bering: src/kurs.mjs o'zgarganda hech narsa bo'lmadi. Keyin fixtures/data.json o'zgardi — qayta ishga tushdi va ikkala o'zgarish ko'rindi (13000).

Diqqat: Node 24 hujjatida --watch-path "faqat macOS va Windows'da qo'llab-quvvatlanadi" deb yozilgan; boshqa tizimda ERR_FEATURE_UNAVAILABLE_ON_PLATFORM xatosi chiqadi. Biz faqat Windows'da sinadik, Linux'da sinalmagan. Oddiy --watch esa hamma tizimda ishlaydi.

2.4 Ekran tozalanishi va xato

Hujjatga ko'ra, terminalda (TTY) Node har qayta ishga tushishdan oldin ekranni tozalaydi. Eski chiqish kerak bo'lsa — --watch-preserve-output. Biz chiqishni quvur orqali o'qidik (TTY emas), u yerda tozalash umuman bo'lmadi — shuning uchun yuqoridagi chiqishlar to'liq.

Dastur xato bilan yiqilsa, --watch to'xtamaydi:

Error: buzildi

Node.js v24.21.0
Failed running 'crash.mjs'. Waiting for file changes before restarting...

Failed running — dastur xato bilan tugadi, Node esa tuzatishingizni kutyapti. Faylni saqlaysiz — yana ishga tushadi.

Tekshirib ko'ring: valyuta sozlamani config.json dan readFile bilan o'qiydi. Siz config.json ni o'zgartirdingiz, node --watch src/bin.ts esa qayta ishga tushmadi. Nega va qanday tuzatasiz?

3. .env faylini o'qish

3.1 --env-file

.env formatini bilasiz: KALIT=qiymat qatorlari. Node 24 uni o'zi o'qiydi:

VALYUTA_OFFLINE=1
# izoh
VALYUTA_KUTISH=2000
SALOM="Assalomu alaykum"

node --env-file=.env env.mjs

1 2000 Assalomu alaykum

env.mjs uchta qiymatni process.env dan chiqardi. Qiymatlar doim matn ("1", "2000") — son kerak bo'lsa, o'zingiz o'girasiz va tekshirasiz.

3.2 Kim ustun?

Bir xil kalit ikki joyda bo'lsa-chi? Biz uchta holatni sinadik:

VALYUTA_KUTISH=99 node --env-file=.env env.mjs
printf 'VALYUTA_KUTISH=3000\n' > .env.local
node --env-file=.env --env-file=.env.local env.mjs

1 99 Assalomu alaykum
1 3000 Assalomu alaykum

Qoidasi:

1. Terminal (yoki tizim) bergan haqiqiy muhit o'zgaruvchisi har doim ustun — 99.
2. Bir nechta --env-file bo'lsa, keyingisi oldingisini bosadi — 3000.

flowchart TB
  S["1. Shell / tizim muhiti<br/>VALYUTA_KUTISH=99"] --> P["process.env"]
  L["2. --env-file=.env.local<br/>(keyingi fayl)"] --> P
  E["3. --env-file=.env<br/>(birinchi fayl)"] --> P

Yuqoridagi tugun eng kuchli. Bu Next.js'dagi tartibga o'xshaydi (Env o'zgaruvchilar Next.js'da): haqiqiy muhit fayldan ustun. Sabab bir xil — serverda (masalan Docker'da) qiymat tashqaridan beriladi, fayldagi qiymat faqat zaxira.

3.3 Fayl yo'q bo'lsa

node --env-file=yoq.env env.mjs

…\node.exe: yoq.env: not found

Dastur umuman boshlanmadi, exit kod 9 (Node'da "noto'g'ri argument"). Bu ko'pincha to'g'ri xulq: .env siz ishlamaydigan server jim ishga tushib ketmaydi.

valyuta uchun esa .env ixtiyoriy — o'quvchi uni yaratmasligi ham mumkin. Buning uchun --env-file-if-exists:

node --env-file-if-exists=yoq.env env.mjs
echo $?

yoq.env not found. Continuing without it.
undefined undefined undefined
0

Birinchi qator stderr'ga chiqadi ("topilmadi, usiz davom etaman"), dastur esa ishlaydi. Bu ogohlantirishni har safar ko'rasiz — keyinroq valyuta da ham ko'rinadi.

3.4 Format tafsilotlari: util.parseEnv

Node .env ni qanday tushunadi? node:util dagi parseEnv matnni obyektga aylantiradi — --env-file ham aynan shu qoidani ishlatadi. Bu blokni o'z terminalingizda ishga tushiring (saytdagi natija oynasi brauzer, unda node:util yo'q):

import { parseEnv } from "node:util";

const text = [
  "# valyuta sozlamalari",
  "VALYUTA_OFFLINE=1",
  "VALYUTA_KUTISH = 2000",
  "BOSH=",
  "IZOHLI=5000 # millisekund",
  'QOSHTIRNOQ="ikki # so\'z"',
  "BITTA='satr\\nyangi qator emas'",
  'IKKI="satr\\nyangi qator"',
  "export ESKI=ha",
].join("\n");

console.log(parseEnv(text));

Konsolda:

{
  BITTA: 'satr\\nyangi qator emas',
  BOSH: '',
  ESKI: 'ha',
  IKKI: 'satr\nyangi qator',
  IZOHLI: '5000',
  QOSHTIRNOQ: "ikki # so'z",
  VALYUTA_KUTISH: '2000',
  VALYUTA_OFFLINE: '1'
}

Har qatordan bitta qoida:

Kalitlar alifbo tartibida chiqdi — bu Node'ning obyektni ko'rsatish usuli. Muhimi BOSH: '': kalit bor, lekin qiymati bo'sh. Next.js env darsida bo'sh qiymat Zod tekshiruvini buzganini ko'rgansiz — Node'da ham "" va "berilmagan" har xil narsa.

3.5 process.loadEnvFile: koddan o'qish

Bayroqni har buyruqqa yozish o'rniga, .env ni dastur ichidan ham yuklash mumkin:

import { writeFileSync } from "node:fs";

writeFileSync(".env", "VALYUTA_KUTISH=2000\n");
process.loadEnvFile(); // sukut bo'yicha ./.env
console.log(process.env.VALYUTA_KUTISH);

try {
  process.loadEnvFile("yoq.env");
} catch (error) {
  console.log(error.code);
}

Konsolda:

2000
ENOENT

Farqlar:

• loadEnvFile() fayl bo'lmasa oddiy JS xatosini (ENOENT) tashlaydi — try/catch bilan ushlaysiz. --env-file esa dasturni boshlamaydi ham.
• U kod ishlay boshlagandan keyin chaqiriladi. Undan oldin baholangan modullar (masalan, statik import qilingan fayl yuqori darajada process.env ni o'qigan bo'lsa) eski qiymatni ko'rgan bo'ladi. Shuning uchun CLI'da bayroq ishonchliroq.

Tekshirib ko'ring: .env da VALYUTA_KUTISH=5000, terminalda VALYUTA_KUTISH=100 node --env-file=.env src/bin.ts. Dastur qaysi qiymatni ko'radi? .env da VALYUTA_KUTISH= (bo'sh) bo'lsa-chi va terminalda hech narsa berilmasa?

4. node --run: skriptni tez bajarish

4.1 Asosiy farq

npm run ni bilasiz. node --run ham package.json dagi scripts ni bajaradi, lekin npm'ni umuman yuklamaydi. Biz uchta skriptli kichik loyihada sinadik (nomi.mjs ikki o'zgaruvchini chiqaradi: npm_lifecycle_event va NODE_RUN_SCRIPT_NAME):

{
  "scripts": {
    "prestart": "node -e \"console.log('prestart ishladi')\"",
    "start": "node ism.mjs",
    "salom": "node nomi.mjs"
  }
}

node --run start -- kurs USD
npm run start -- kurs USD

Ikki buyruqning chiqishi ketma-ket keltirilgan. Birinchi qatordan keyingi hamma narsa — npm run niki. prestart so'zini qidiring:

argv: kurs USD

> prestart
> node -e "console.log('prestart ishladi')"

prestart ishladi

> start
> node ism.mjs kurs USD

argv: kurs USD

Birinchi qator — node --run: faqat dasturning o'z chiqishi. -- dan keyingi argumentlar skriptga o'tdi. npm run esa ikki narsa qo'shdi: buyruq sarlavhalari (> start) va prestart skripti. node --run pre/post skriptlarini chaqirmaydi.

4.2 Muhit o'zgaruvchilari

node --run salom
npm run salom --silent

undefined salom
salom undefined

npm run skriptga npm_lifecycle_event (va boshqa npm_* o'zgaruvchilarni) beradi. node --run esa o'zinikini: NODE_RUN_SCRIPT_NAME va NODE_RUN_PACKAGE_JSON_PATH. Skriptingiz npm_* ga tayansa — node --run bilan ishlamaydi.

Hujjat bo'yicha ikkalasida bir xil: node_modules/.bin PATH'ga qo'shiladi (shuning uchun skriptda tsc deb yoza olasiz). node --run ham package.json ni ota papkalardan qidiradi — biz ichki/ papkasidan chaqirdik, ota papkadagi skript topildi.

Skript yo'q bo'lsa:

Missing script: "yoq" for C:\Users\…\r\package.json

Available scripts are:
  prestart: node -e "console.log('prestart ishladi')"
  start: node ism.mjs
  salom: node nomi.mjs

Xabar: "yoq skripti yo'q; mavjudlari: …" — exit 1.

Yana bitta tuzoq. .env ni --run bilan birga bersangiz-chi? .env da SIR=bor, skript esa process.env.SIR ni chiqaradi:

node --env-file=.env --run sir

undefined

Hujjatda ham shunday yozilgan: --env-file dan yuklangan o'zgaruvchilar --run bajargan buyruqqa o'tmaydi. Bayroq skriptning o'ziga yoziladi — kanondagi start aynan shunday: node --env-file-if-exists=.env src/bin.ts.

4.3 Qancha tezroq?

Kanon o'lchovi: valyuta kurs USD (tarmoqsiz) to'rt xil usulda, har biri 15 marta, aralash tartibda, bitta seansda:

Grafikda uchinchi va to'rtinchi ustunga qarang. Ikkalasi bir xil node src/bin.ts ni bajaradi. Farq faqat ishga tushiruvchida. Masalan, npm run qo'shimcha ~190 ms oladi — npm'ning o'zi yuklanadi, sozlamalarni o'qiydi. Lekin node --run ham node src/bin.ts dan ~100 ms sekin. Sababi: Node ikki marta ishga tushadi: avval --run ni bajaruvchi jarayon, keyin skriptdagi node. Ikkinchi ustun bilan farqi — keyingi darsda.

Sizda raqamlar boshqacha chiqadi — mashina va yukka bog'liq. Nisbat esa saqlanadi.

Maslahat: Kuniga ko'p ishlatiladigan buyruqlar (test, start) uchun node --run qulay. npm publish oldidan avtomatik ishlaydigan prepack kabi hayot sikli skriptlari esa faqat npm orqali ishlaydi — ularga tegmang.

5. nodemon va dotenv qachon hali kerak?

O'rnatmasdan, hujjat va versiyalar bo'yicha (2026-10-23 holatiga: nodemon 3.1.14, dotenv 18.0.9):

Xulosa: yangi loyihada avval Node'ning o'zini ishlating. Paketni aniq ehtiyoj paydo bo'lganda qo'shing. Eski loyihada nodemon va dotenv ni ko'p uchratasiz — ular ishlaydi, shoshib olib tashlash shart emas.

6. CLI qadami: dev va start skriptlari (holat 41, 1-qism)

Holat 41 ikki darsdan iborat: bugun skriptlar va .env, keyingi darsda — TypeScript'ni to'g'ridan ishga tushirish. Hali commit qilmang — commit keyingi darsda.

package.json dagi o'zgarish (kanon):

   "scripts": {
-    "start": "node src/bin.ts",
+    "dev": "node --watch --env-file-if-exists=.env src/bin.ts",
+    "start": "node --env-file-if-exists=.env src/bin.ts",
     "build": "tsc -p tsconfig.build.json",

Yangi fayl .env.example — namuna, git'ga tushadi:

# valyuta uchun lokal sozlamalar — nusxa oling: .env (git'ga qo'shilmaydi)
# VALYUTA_API=https://cbu.uz/uz/arkhiv-kursov-valyut/json/
# VALYUTA_KUTISH=5000
# VALYUTA_OFFLINE=1

.gitignore ga bitta qator: .env. Haqiqiy .env — sizning kompyuteringizniki.

Nega --env-file emas, --env-file-if-exists? Repozitoriyni yangi klon qilgan odamda .env yo'q. --env-file bilan npm start darhol not found va exit 9 bilan yiqilardi. valyuta ga esa .env shart emas — sukut qiymatlar bor.

Tekshiruv — biz .env.example dan .env yasab, VALYUTA_OFFLINE=1 qatorining izohini olib tashladik:

cp .env.example .env
node --run start -- kurs USD

Ogohlantirish: offline rejim — saqlangan namuna kurslar (fixtures/) ishlatildi
2026-10-23 holatiga (fixture)
USD    1    11 903.15   -62.36  AQSH dollari

(fixture) — .env dagi VALYUTA_OFFLINE=1 o'qildi. .env ni o'chirib qayta ishga tushirdik:

.env not found. Continuing without it.
2026-10-23 holatiga (api)
USD    1    11 903.15   -62.36  AQSH dollari

Birinchi qator — --env-file-if-exists ning stderr'dagi xabari. Endi kurs haqiqiy CBU API'dan keldi ((api)).

npm run dev — kuzatish rejimi. src/ dagi har .ts fayl bin.ts dan import daraxti orqali bog'langan, shuning uchun --watch-path kerak emas. .env o'zgarsa ham qayta ishga tushadi — biz sinadik: --watch --env-file=.env bilan .env ni o'zgartirganda Restarting chiqdi va yangi qiymat ko'rindi.

7. Ko'p uchraydigan xatolar

8. Mashqlar

Yechimlar kurs/mashqlar/24/40-watch-env-run/ da.

1-mashq (oson): bayroqlar

• .env bo'lmasa ham dasturni ishga tushiradigan bayroq — --env-file-
• Haqiqiy muhit va .env da bir xil kalit — ustun turadi:
• node --run test pretest ni chaqiradimi?
• --watch faqat import daraxtini kuzatadi; boshqa papka uchun — --
• .env dagi X= — process.env.X qiymati:

2-mashq (o'rta): sozlamani tekshirib o'qish

.env matnidan valyuta sozlamasini yasaydigan readSettings(text) funksiyasini yozing (util.parseEnv bilan). Natija { offline, timeoutMs }: VALYUTA_OFFLINE faqat "1" bo'lsa true; VALYUTA_KUTISH berilmagan yoki bo'sh bo'lsa — 5000, aks holda musbat butun son bo'lishi shart, bo'lmasa Error tashlansin: VALYUTA_KUTISH musbat butun son bo'lsin: "<qiymat>". Uch holatni sinang: bo'sh matn, VALYUTA_OFFLINE=1 + VALYUTA_KUTISH= va VALYUTA_KUTISH=tez.

import { parseEnv } from "node:util";

function readSettings(text) {
  const env = parseEnv(text);
  const raw = env.VALYUTA_KUTISH || undefined; // "" ham berilmagan
  const timeoutMs = raw === undefined ? 5000 : Number(raw);
  if (!Number.isInteger(timeoutMs) || timeoutMs <= 0) {
    throw new Error(
      `VALYUTA_KUTISH musbat butun son bo'lsin: "${raw}"`,
    );
  }
  return { offline: env.VALYUTA_OFFLINE === "1", timeoutMs };
}

console.log(readSettings(""));
console.log(readSettings("VALYUTA_OFFLINE=1\nVALYUTA_KUTISH="));
try {
  readSettings("VALYUTA_KUTISH=tez");
} catch (error) {
  console.log(error.message);
}

{ offline: false, timeoutMs: 5000 }
{ offline: true, timeoutMs: 5000 }
VALYUTA_KUTISH musbat butun son bo'lsin: "tez"

3-mashq (qiyin): npm run va node --run nima bajaradi?

plan(scripts, name, runner) funksiyasini yozing. U bajariladigan buyruqlar ro'yxatini qaytarsin: runner === "npm" bo'lsa — pre<name>, <name>, post<name> (bor bo'lganlari); "node" bo'lsa — faqat <name>. Skript yo'q bo'lsa — Error tashlansin: Missing script: "<name>" va keyingi qatorda Available: <nomlar vergul bilan>. Bu toza JS — saytdagi «Ishga tushir» bilan sinashingiz mumkin.

function plan(scripts, name, runner) {
  if (!(name in scripts)) {
    const names = Object.keys(scripts).join(", ");
    throw new Error(`Missing script: "${name}"\nAvailable: ${names}`);
  }
  const order =
    runner === "npm" ? [`pre${name}`, name, `post${name}`] : [name];
  return order.filter((n) => n in scripts).map((n) => scripts[n]);
}

const scripts = {
  pretest: "npm run tip",
  test: 'node --test "test/**/*.test.ts"',
  posttest: "echo tayyor",
};
console.log(plan(scripts, "test", "npm"));
console.log(plan(scripts, "test", "node"));
try {
  plan(scripts, "start", "node");
} catch (error) {
  console.log(error.message);
}

[ 'npm run tip', 'node --test "test/**/*.test.ts"', 'echo tayyor' ]
[ 'node --test "test/**/*.test.ts"' ]
Missing script: "start"
Available: pretest, test, posttest

4-mashq: CLI qadami

valyuta ga dev va start skriptlarini (--watch, --env-file-if-exists), .env.example ni qo'shing, .gitignore ga .env ni yozing. Tekshiring: (1) .env siz node --run start -- kurs USD — not found. Continuing without it. va kurs; (2) .env da VALYUTA_OFFLINE=1 bilan — (fixture); (3) npm run dev ishlab turganda src/kurs.ts ni saqlang — Restarting chiqsin. Commit qilmang.

9. Real ishda

• Backend loyihalar (Express, Fastify, NestJS — 25-qismdan) dev rejimida aynan shunday ishga tushiriladi: node --watch --env-file=.env src/server.ts. Eski loyihalarda o'rnida nodemon + dotenv turadi.
• Docker va serverlarda .env fayli umuman bo'lmasligi mumkin — qiymatlar platforma panelidan muhit o'zgaruvchisi bo'lib keladi. "Haqiqiy muhit ustun" qoidasi shuning uchun muhim.
• CI'da node --run test vaqt tejaydi: har ishga tushishda ~0.2 s, katta monorepoda yuzlab marta.
• Intervyu savollari: "nodemon'siz kodni qanday qayta ishga tushirasiz?", ".env va haqiqiy env'dan qaysi ustun?", "node --run va npm run farqi?".

Xulosa

• node --watch kirish fayli va import daraxtini kuzatadi; boshqa fayllar uchun --watch-path (unda import daraxti kuzatilmaydi).
• --env-file fayl majburiy (yo'q bo'lsa exit 9), --env-file-if-exists — ixtiyoriy; haqiqiy muhit .env dan ustun, keyingi --env-file oldingisidan.
• process.loadEnvFile() koddan yuklaydi va ENOENT tashlaydi; util.parseEnv — formatni tushunish uchun (bo'sh qiymat "").
• node --run npm'siz ishlaydi: valyuta da 266 ms vs 459 ms, lekin pre/post va npm_* o'zgaruvchilari yo'q.
• nodemon va dotenv — faqat Node bermaydigan imkoniyat kerak bo'lganda.

Keyingi dars: TypeScript'ni Node'da to'g'ridan ishga tushirish — node src/bin.ts ichida nima bo'ladi, nega u dist/bin.js dan 61 ms sekin va qaysi TS sintaksisi ishlamaydi.

Manbalar

• Node.js 24 hujjati — Command-line options (--watch, --watch-path, --watch-preserve-output, --env-file, --env-file-if-exists, --run): https://nodejs.org/docs/latest-v24.x/api/cli.html
• Node.js hujjati — process.loadEnvFile: https://nodejs.org/docs/latest-v24.x/api/process.html ; util.parseEnv: https://nodejs.org/docs/latest-v24.x/api/util.html
• nodemon 3.1.14, dotenv 18.0.9 — npm reestri (npm view, 2026-10-23).
• Kanon: valyuta holat 41 (package.json skriptlari, .env.example), sovuq start o'lchovi (15 marta, aralash tartib). --watch, --env-file, parseEnv, node --run chiqishlari — biz ishga tushirdik (Node 24.21.0, npm 11.19.0, Windows 11).