AWS xizmatlari xaritasi: S3, SQS, RDS, Lambda, CloudFront va boshqalar
Qisqacha: AWS'da yuzlab xizmat bor, lekin oddiy veb-ilovaga o'ntasi yetadi. Fayllar — S3, navbat — SQS, xabar tarqatish — SNS, baza — RDS, pochta — SES. Kod EC2, ECS/Fargate yoki Lambda'da ishlaydi. Oldida yuk taqsimlagich (ELB), CDN (CloudFront) va DNS (Route 53) turadi. Sirlar — Secrets Manager, log va metrika — CloudWatch.
vazifalarning har qismi shu ro'yxatdan biriga mos keladi va ilova kodi o'zgarmaydi: faqat muhit o'zgaruvchilari almashadi. S3 va SQS'ni emulyatorda sinadik, qolganlari — hujjat bo'yicha.
Bu darsda
vazifalarning har komponenti AWS'da qaysi xizmatga mos kelishini aytasiz.- S3'dagi public access block va imzolangan manzilni (presigned URL) o'qiysiz.
- SQS'dagi ko'rinmaslik vaqti (visibility timeout) va "kamida bir marta" yetkazishni kod bilan modellaysiz.
- Managed xizmat qaysi ishni sizdan olishini va nimani qoldirishini ajratasiz.
- Google Cloud va Azure'dagi ekvivalentlarni topasiz.
Oldin bilishingiz kerak: AWS asoslari, Object storage: S3 va MinIO, Presigned URL'lar, 12-factor ilova va konfiguratsiya.
1. Nega bu kerak?
Oldingi darsda AWS'ning poydevorini qurdik: akkaunt, IAM, VPC va bitta EC2 server (AWS asoslari). Bitta server — 33-qismdagi VPS'ning AWS'dagi nusxasi. Lekin AWS'ning asosiy kuchi serverda emas, uning atrofidagi tayyor xizmatlarda.
vazifalar stack'ini eslang: api, ishchi, Postgres, Redis, pochta, web va nginx. Bularning har birini 33-qismda o'zimiz ko'tardik, sozladik va zaxiraladik. AWS'da deyarli har biri uchun managed (boshqariladigan) xizmat bor: uni provayder ko'taradi, yangilaydi va kuzatadi.
Hayotiy o'xshatish — katta bozor. Hammasini o'zingiz yetishtirishingiz mumkin: bug'doy, go'sht, sabzavot. Yoki bozordan tayyor olasiz — har rasta bitta mahsulot sotadi. AWS — shunday bozor, har xizmat — bitta rasta. Bu darsda rastalar xaritasini chizamiz.
Kanon tajribasida (IlmHamroh, 2026-11) ikki xizmat Moto emulyatorida sinaldi: S3 va SQS. Qolganlari — rasmiy hujjat bo'yicha, sinalmagan (2026-11).
2. Umumiy xarita
2.1 Bitta so'rovning yo'li
Foydalanuvchi so'rovi AWS'da qurilgan vazifalar dan qanday o'tishini chizamiz:
flowchart TB
U["foydalanuvchi"] --> R["Route 53: DNS"]
R --> C["CloudFront: CDN"]
C --> W["S3: web fayllari"]
C --> L["ELB: yuk taqsimlagich"]
L --> A["ECS Fargate: api"]
A --> D[("RDS: Postgres")]
A --> Q["SQS: navbat"]
Q --> I["ECS Fargate: ishchi"]
I --> E["SES: pochta"]
A --> F["S3: fayllar"]Diagrammaga yuqoridan pastga qarang. Statik web fayllari serverga umuman tegmaydi — CDN ularni S3'dan beradi. Faqat API so'rovlari yuk taqsimlagich orqali konteynerlarga boradi. Sekin ishlar (pochta) navbat orqali ishchiga o'tadi.
2.2 Komponentlar jadvali
vazifalar da |
Kanonda (VPS) | AWS'da |
|---|---|---|
| Postgres | db konteyneri |
RDS |
| Redis | redis konteyneri |
ElastiCache |
| api, ishchi | Compose konteynerlari | ECS Fargate yoki EC2 |
| web (statik) | nginx konteyneri | S3 + CloudFront |
| yuk taqsimlash | host nginx | ELB |
| fayllar | MinIO | S3 |
| pochta | SMTP (Mailpit sinovda) | SES |
| DNS | registrator / DNS provayder | Route 53 |
| sirlar | .env fayl, 600 |
Secrets Manager |
| log va metrika | Loki, Prometheus | CloudWatch |
ElastiCache xaritamizda yo'q edi, lekin Redis uchun to'g'ridan-to'g'ri mos — shuning uchun qo'shdik (hujjat bo'yicha, sinalmagan).
2.3 Kod nega o'zgarmaydi
12-factor ilova darsidagi IV omilni eslang: tashqi xizmatlar URL bilan ulanadi. vazifalar-api ning src/config.ts faylida aynan shunday o'zgaruvchilar bor: DATABASE_URL, REDIS_URL, S3_ENDPOINT, S3_BUCKET, S3_REGION, SMTP_HOST, SMTP_PORT va boshqalar.
AWS'ga ko'chishda shu qiymatlar almashadi: DATABASE_URL — RDS manziliga, SMTP_HOST — SES'ning SMTP manziliga. Kod esa o'sha. 12-factor'ning foydasi aynan shu yerda ko'rinadi.
3. S3: obyekt ombori
3.1 Bucket va public access block
S3 (Simple Storage Service) — AWS'ning obyekt ombori. Uni Object storage: S3 va MinIO darsida MinIO orqali ishlatgansiz: bucket, kalit (key), obyekt. MinIO aynan S3 API'sini takrorlaydi, shuning uchun bilimlaringiz to'liq ko'chadi.
Kanon tajribasida Moto'da bucket yaratildi va unga public access block yoqildi:
aws s3api put-public-access-block --bucket vazifalar-fayllar \
--public-access-block-configuration \
BlockPublicAcls=true,IgnorePublicAcls=true,\
BlockPublicPolicy=true,RestrictPublicBuckets=trueBuyruq qatorga bo'lindi, mazmuni aynan (konfiguratsiya qiymatida bo'sh joy bo'lmasligi kerak, shuning uchun to'rtinchi qator chapdan boshlanadi). Bucket yaratish va blok buyruqlarining natijasi:
/vazifalar-fayllar
public access block: yoqildiPublic access block — bucket ustidagi "qulf": hatto kimdir xato bilan faylni ommaviy qilsa ham, bu sozlama uni bloklaydi.
To'rt bayroqning ma'nosi (docs.aws.amazon.com, o'qildi 2026-11-08). Birinchi ikkitasi: ommaviy ACL qo'yishni rad etish va mavjud ommaviy ACL'larni e'tiborsiz qoldirish. Keyingi ikkitasi: ommaviy bucket policy yozishni rad etish va bunday bucket'ga faqat egasining akkaunti kira olishi. ACL — fayl yoki bucket'ga "kim o'qiy oladi" degan eski uslubdagi ro'yxat. Hujjatga ko'ra yangi bucket'lar sukut bo'yicha ommaviy emas. Yangi bucket'larda bu himoyani o'chirmang — ommaviy fayllarni CDN orqali bering.
Moto bu sozlamani qabul qildi va saqladi. Lekin oldingi darsda ko'rganimizdek, u ruxsatlarni tekshirmaydi. Haqiqiy blokni faqat haqiqiy AWS isbotlaydi.
3.2 Imzolangan manzil
Yopiq bucket'dagi faylni brauzerga qanday beramiz? Presigned URL'lar darsidagi javob: server vaqtinchalik imzolangan manzil yasaydi. Kanonda 600 soniyalik manzil yaratildi:
--- presign (600 s): http://moto:5000/vazifalar-fayllar/a.txt?X-Amz-Algorithm=AWS4-HMAC-SHA256&X-Amz-Credential=AKIA…(Moto soxta kaliti)%2F20261108%2Feu-central-1%2Fs3%2Faws4_request&X-Amz-Date=20261108T063405Z&X-Amz-Expires=600&X-Amz-SignedHeaders=host&X-Amz-Signature=…Imzo va kalit qismlari skriptning o'zida … bilan qisqartirilgan. Manzil ichida hamma kerakli ma'lumot bor. Uni JS bilan ochib ko'ramiz — kalit va imzo qismini soddalashtirdik:
const imzoli =
"http://moto:5000/vazifalar-fayllar/a.txt" +
"?X-Amz-Algorithm=AWS4-HMAC-SHA256" +
"&X-Amz-Credential=AKIA%2F20261108%2Feu-central-1" +
"%2Fs3%2Faws4_request" +
"&X-Amz-Date=20261108T063405Z&X-Amz-Expires=600" +
"&X-Amz-SignedHeaders=host&X-Amz-Signature=abc";
function imzoTahlil(manzil) {
const url = new URL(manzil);
const p = url.searchParams;
const s = p.get("X-Amz-Date"); // 20261108T063405Z
const iso = `${s.slice(0, 4)}-${s.slice(4, 6)}-${s.slice(6, 8)}` +
`T${s.slice(9, 11)}:${s.slice(11, 13)}:${s.slice(13, 15)}Z`;
const boshlandi = new Date(iso);
const soniya = Number(p.get("X-Amz-Expires"));
const tugaydi = new Date(boshlandi.getTime() + soniya * 1000);
const [, , region, xizmat] = p.get("X-Amz-Credential").split("/");
return {
fayl: url.pathname,
region,
xizmat,
tugaydi: tugaydi.toISOString(),
};
}
console.log(imzoTahlil(imzoli));Konsolda:
{
fayl: '/vazifalar-fayllar/a.txt',
region: 'eu-central-1',
xizmat: 's3',
tugaydi: '2026-11-08T06:44:05.000Z'
}Manzil 06:34:05 da imzolangan va 10 daqiqadan keyin, 06:44:05 da (UTC) yaroqsiz bo'ladi. searchParams.get %2F ni o'zi / ga aylantiradi, shuning uchun split("/") ishladi. [, , region, xizmat] — massivning birinchi ikki elementini tashlab ketish.
Manzilni o'zgartirib bo'lmaydi: X-Amz-Expires=600 ni 6000 ga almashtirsangiz, imzo mos kelmaydi va S3 rad etadi. Imzo aynan shu parametrlar ustidan hisoblangan.
Tekshirib ko'ring: Server imzolangan manzilni 7 kunlik qilib yasadi va foydalanuvchiga emailda yubordi. Email boshqa odamga uzatildi. Nima bo'ladi va qanday murosa bor?
Javob
Manzilni olgan har kim 7 kun davomida faylni yuklab oladi — imzo "kim" ekanini tekshirmaydi, faqat manzil butunligini. Murosa: qisqa muddat (daqiqalar) va manzilni har safar so'rov paytida, foydalanuvchi tizimga kirganini tekshirib yasash. Emailga manzil emas, saytdagi sahifa havolasini yuboring.
4. SQS va SNS: navbat va tarqatish
4.1 SQS
SQS (Simple Queue Service) — managed xabar navbati. Bir xizmat xabar qo'yadi, boshqasi oladi va qayta ishlaydi. vazifalar da bu ishni Postgres'dagi outbox jadvali va ishchi jarayoni qiladi. AWS'da o'rniga SQS turishi mumkin.
Kanondagi uch qadam — navbat yaratish, xabar yuborish va qabul qilish:
=== SQS (#22): navbat, yuborish, qabul
45dbac8d-721c-409b-ac4c-fc42b8343584
{"vazifa":1}Birinchi qator — yuborilgan xabarning ID'si, ikkinchisi — qabul qilingan xabar tanasi. Emulyator xabarni to'g'ri yetkazdi.
4.2 Ko'rinmaslik vaqti
Kanon skripti xabarni oldi, lekin o'chirmadi. SQS'da bu muhim farq. Rasmiy hujjat (docs.aws.amazon.com, "Amazon SQS visibility timeout", o'qildi 2026-11-08) tartibni shunday tushuntiradi:
- Olingan xabar navbatda qoladi, lekin boshqa iste'molchilarga vaqtincha ko'rinmaydi. Bu muddat — visibility timeout, sukut bo'yicha 30 soniya.
- Ishchi shu vaqt ichida xabarni qayta ishlab,
DeleteMessagebilan o'chirishi kerak. - O'chirilmasa, xabar yana ko'rinadi va boshqa ishchi uni oladi. Maksimal muddat — 12 soat.
Nega bunday? Ishchi xabarni olib, ishlayotganda yiqilsa, xabar yo'qolmasin. Bu ishonchlilik. Narxi — bitta xabar ikki marta qayta ishlanishi mumkin. Hujjatda ochiq yozilgan: "at-least-once delivery model" — kamida bir marta yetkazish. Demak ishchi idempotent bo'lishi kerak: bir xil xabarni ikki marta qayta ishlash natijani buzmasin (Idempotency-Key).
Tekshirib ko'ring: Ishchi "foydalanuvchiga xush kelibsiz xati yuborish" xabarini oldi. Xatni yubordi, lekin
DeleteMessagedan oldin tarmoq uzildi. 30 soniyadan keyin nima bo'ladi? Qanday himoya qilasiz?
Javob
Xabar yana ko'rinadi, boshqa ishchi uni oladi va foydalanuvchi ikkinchi xatni oladi. Himoya — idempotentlik: xabarda yagona kalit bo'lsin (masalan, xat:xush-kelibsiz:<foydalanuvchi-id>), ishchi yuborishdan oldin "bu kalit allaqachon bajarilganmi?" deb bazadan tekshirsin. Bu kalit natija bilan bitta tranzaksiyada yoziladi.
4.3 SNS: bitta xabar — ko'p qabul qiluvchi
SNS (Simple Notification Service) — pub/sub xizmati: bitta "mavzu"ga yuborilgan xabar unga obuna bo'lgan hammaga boradi. Hujjatga ko'ra obunachi SQS navbati, Lambda funksiyasi, HTTPS manzil, email yoki SMS bo'lishi mumkin (o'qildi 2026-11-08; kanonda sinalmagan).
Farqni eslab qolish oson: SQS — "bitta ishni bitta ishchi bajarsin", SNS — "bu voqeani hamma eshitsin". Ko'p tizimlarda ikkalasi birga ishlaydi: SNS mavzusi bir nechta SQS navbatiga tarqatadi, har navbatni o'z ishchisi oladi.
5. Kod qayerda ishlaydi
5.1 EC2, ECS/Fargate va Lambda
Kodni ishga tushirishning uch yo'li — uchta bulut modeli:
| Xizmat | Nima beradi | Model |
|---|---|---|
| EC2 | virtual server | IaaS |
| ECS Fargate | konteynerni serversiz ishga tushirish | konteyner uchun PaaS |
| Lambda | funksiya, so'rov kelganda | FaaS |
ECS (Elastic Container Service) — konteynerlarni boshqarish xizmati. U ikki rejimda ishlaydi: konteynerlar sizning EC2 serverlaringizda yoki Fargate da. Fargate'da server umuman ko'rinmaydi — siz faqat image va resurs (CPU, xotira) berasiz. Bu bizning Compose stack'imizning eng yaqin bulutdagi o'xshashi: o'sha image, o'sha muhit o'zgaruvchilari (hujjatga ko'ra, 2026-11-08; kanonda sinalmagan).
Lambda — Serverless va edge funksiyalar darsida chuqur o'rganilgan. Uning oldida ko'pincha API Gateway turadi: u HTTP so'rovni qabul qilib, Lambda'ni chaqiradi, autentifikatsiya va so'rovlar limitini ham boshqaradi.
5.2 ELB: yuk taqsimlagich
ELB (Elastic Load Balancing) — so'rovlarni bir nechta server yoki konteyner orasida taqsimlaydi. Bu Nginx: load balancing darsidagi upstream ning managed o'xshashi. Kanondagi blue-green ham shunga tayangan edi: host nginx ikki web nusxasi orasida taqsimlagan (Zero-downtime deploy).
Hujjatga ko'ra ELB nusxalarni sog'lomlik tekshiruvi bilan kuzatadi va trafikni faqat sog'lom nusxalarga yuboradi (o'qildi 2026-11-08). Bu bizning max_fails=1 fail_timeout=3s sozlamamizning bulutdagi ko'rinishi.
6. Ma'lumot va pochta
6.1 RDS
RDS (Relational Database Service) — managed relatsion baza: Postgres, MySQL va boshqalar. Managed va serverless Postgres darsida uning umumiy tamoyillarini ko'rgansiz: provayder serverni, yangilanishni va zaxirani boshqaradi, sizga ulanish satri beriladi.
Bizda nima o'zgaradi? 33 va 34-qismdagi uchta ish provayderga o'tadi: Postgres image'ini yangilash, restic zaxira skripti va volume. Ikki ish esa qoladi: rollar va ruxsatlar (API rolining huquqlari) va tiklash mashqi. Provayder zaxira oladi, lekin uni tiklab ko'rish va RTO'ni o'lchash — sizning ishingiz (Backup'ni avtomatlashtirish).
6.2 SES
SES (Simple Email Service) — pochta yuborish xizmati. vazifalar ning SMTP_HOST va SMTP_PORT qiymatlari SES'ning SMTP manziliga o'zgaradi, nodemailer kodi o'zgarmaydi.
Bitta muhim cheklov (docs.aws.amazon.com, "Request production access", o'qildi 2026-11-08): yangi akkauntlar sandbox (cheklangan rejim) da boshlanadi. Unda faqat tasdiqlangan manzillarga yuborish mumkin, 24 soatda ko'pi bilan 200 xat va soniyasiga 1 xat. Haqiqiy foydalanuvchilarga yuborish uchun alohida so'rov yoziladi — hujjat bo'yicha birinchi javob 96 soat ichida. SPF, DKIM va DMARC baribir siz sozlaysiz (Email yetkazib berish).
7. Chekka, DNS va kuzatuv
7.1 CloudFront va Route 53
CloudFront — AWS'ning CDN'i. CDN (Content Delivery Network — kontent yetkazish tarmog'i) — foydalanuvchiga yaqin serverlarda fayl nusxalarini saqlaydigan tarmoq. Web fayllarimiz (index.html, JS, CSS) S3'da turadi, CloudFront ularni dunyo bo'ylab tarqatadi. Kesh sarlavhalari 33-qismdagidek ishlaydi (Statik fayllar, SPA va siqish).
Route 53 — AWS'ning DNS xizmati. A, CNAME, MX yozuvlari — DNS yozuvlari chuqur darsidagining o'zi. Qo'shimcha imkoniyat — "alias" yozuvi: domen ildizini CloudFront yoki ELB'ga yo'naltirish. Bu o'sha darsdagi ALIAS muammosining AWS'dagi yechimi.
CDN, DNS va himoyaning arzonroq va ko'p loyihalarda ishlatiladigan muqobili — Cloudflare. Uni keyingi darsda ko'ramiz (Cloudflare).
7.2 Secrets Manager va CloudWatch
Secrets Manager — sirlarni saqlash xizmati: baza paroli, API kalitlari. Ilova ularni ishga tushganda IAM ruxsati bilan o'qiydi. Bizda bu ishni serverdagi .env fayli (rejimi 600) qiladi. Afzalligi — kalitni jadval bo'yicha avtomatik almashtirish (rotation) va kim qachon o'qiganini CloudTrail jurnalida (AWS'dagi har API chaqiruvining yozuvi) ko'rish (hujjatga ko'ra, 2026-11-08; Sirlarni boshqarish).
CloudWatch — log, metrika va alert xizmati. 34-qismdagi butun kuzatuv stack'imiz (Prometheus, Loki, Alertmanager) bir xizmatda — managed ko'rinishda. Ilova stdout'ga JSON log yozsa, ECS uni CloudWatch'ga o'zi yuboradi (Observability asoslari). Ikkalasi ham hujjat bo'yicha, sinalmagan.
8. Boshqa bulutlarda
Har katta bulutda shu xizmatlarning o'xshashi bor. Google'ning rasmiy taqqoslash jadvalidan (docs.cloud.google.com, o'qildi 2026-11-08):
| AWS | Google Cloud | Azure |
|---|---|---|
| EC2 | Compute Engine | Virtual Machines |
| S3 | Cloud Storage | Blob Storage |
| RDS | Cloud SQL | Azure Database for PostgreSQL |
| Lambda | Cloud Run functions | Azure Functions |
| Fargate | Cloud Run | Container Apps |
| SQS | Cloud Tasks | Service Bus, Queue Storage |
| CloudFront | Cloud CDN | Front Door |
| Route 53 | Cloud DNS | Azure DNS |
| Secrets Manager | Secret Manager | Key Vault |
| CloudWatch | Cloud Monitoring, Cloud Logging | Azure Monitor |
SES uchun jadvalda ekvivalent ko'rsatilmagan. Nomlar har xil, g'oyalar bir xil: bitta bulutni yaxshi tushunsangiz, boshqasiga o'tish — asosan yangi nomlarni o'rganish.
9. Loyiha qadami
Bu dars hujjat va tajriba darsi — vazifalar kodi o'zgarmaydi. Ikkita amaliy ish qiling.
Birinchisi. O'z .env faylingizda har tashqi xizmat qatori yoniga AWS'dagi o'rinbosarini yozib chiqing. Masalan: DATABASE_URL → RDS, SMTP_HOST → SES. S3_ENDPOINT esa haqiqiy AWS'da odatda bo'sh qoldiriladi. Shunda SDK manzilni regiondan o'zi topadi (hujjat bo'yicha, sinalmagan). Kod qatoriga tegish kerak bo'lgan joy topilsa — bu 12-factor'dan chetlanish, uni yozib qo'ying.
Ikkinchisi: oldingi darsdagi Moto'da S3 va SQS buyruqlarini takrorlang va xabarni o'chirmasdan 30 soniya kuting, keyin qayta oling. Kanonda bu sinalmagan — Moto ko'rinmaslik vaqtini qanday taqlid qilishini o'zingiz kuzatasiz.
10. Ko'p uchraydigan xatolar
10.1 Bucket'ni ommaviy qilish
"Rasmlar ko'rinmayapti" — va public access block o'chiriladi. To'g'ri yo'l: CDN yoki imzolangan manzil.
10.2 SQS xabarini o'chirmaslik
Xabar qayta-qayta ko'rinadi, ishchi bir ishni qayta-qayta bajaradi. Muvaffaqiyatdan keyin — DeleteMessage.
10.3 Ishchi idempotent emas
"Kamida bir marta" — ikki marta ham degani. Har xabarga yagona kalit va "bajarildimi" tekshiruvi.
10.4 Managed — "zaxira kerak emas"
RDS zaxira oladi, lekin tiklashni hech kim sinamagan bo'lsa, u ishlashini bilmaysiz.
10.5 SES sandbox'ini unutish
Sinovda hammasi ishlaydi (manzillaringiz tasdiqlangan), production'da foydalanuvchilarga xat bormaydi. Sandbox'dan chiqish so'rovini oldindan yuboring.
11. Mashqlar
Mashqlar kurs/mashqlar/34/22-aws-xizmatlar/ da. 2-mashq Node 24.21.0 da, 3-mashq Git Bash'da tekshirilgan (biz ishga tushirdik).
1-mashq (oson): bo'shliqlarni to'ldiring
- AWS'ning obyekt ombori —
- SQS'da sukut bo'yicha ko'rinmaslik vaqti, soniyada —
- Bitta xabarni hamma obunachilarga tarqatuvchi xizmat —
- Konteynerni server ko'rmasdan ishga tushirish — ECS
- SES'ning yangi akkauntdagi cheklangan rejimi —
Yechim
- S3 — MinIO aynan shu API'ni takrorlaydi.
- 30 — o'chirilmagan xabar 30 soniyadan keyin qaytadi.
- SNS — pub/sub; SQS esa "bitta ish — bitta ishchi".
- Fargate — image va resurs berasiz, server yo'q.
- sandbox — faqat tasdiqlangan manzillar, 24 soatda 200 xat.
2-mashq (o'rta): ko'rinmaslik vaqti modeli
navbat(korinmaslik) funksiyasini yozing. U to'rt metodli obyekt qaytarsin: yubor(matn) — xabar qo'shadi; ol(vaqt) — vaqt paytida ko'rinadigan birinchi xabarni qaytaradi va uni korinmaslik soniyaga yashiradi (har olishda olindi hisoblagichi oshadi), xabar bo'lmasa — null; ochir(xabar) — xabarni olib tashlaydi; soni() — navbatdagi xabarlar soni. Stsenariy: 0-soniyada ishchi A xabarni oladi va yiqiladi (o'chirmaydi), 10-soniyada boshqa ishchi hech narsa olmaydi, 31-soniyada xabar qaytadi.
Ishora: xabarlarni yopilish (closure) ichidagi massivda saqlang (Closure), find — birinchi mos elementni topadi, splice(indeks, 1) — bitta elementni o'chiradi.
Yechim
function navbat(korinmaslik) {
const xabarlar = [];
return {
yubor(matn) {
xabarlar.push({ matn, korinadi: 0, olindi: 0 });
},
ol(vaqt) {
const x = xabarlar.find((m) => m.korinadi <= vaqt);
if (!x) return null;
x.korinadi = vaqt + korinmaslik;
x.olindi++;
return x;
},
ochir(x) {
xabarlar.splice(xabarlar.indexOf(x), 1);
},
soni() {
return xabarlar.length;
},
};
}
const q = navbat(30);
q.yubor('{"vazifa":1}');
const a = q.ol(0); // ishchi A oldi, lekin o'chirmadi (yiqildi)
console.log(q.ol(10)); // null — hali ko'rinmaydi
const b = q.ol(31); // 30 s o'tdi — xabar qaytdi
console.log(b.matn, "olindi:", b.olindi);
q.ochir(b);
console.log("navbatda:", q.soni(), "| bir xil obyekt:", a === b);Konsolda:
null
{"vazifa":1} olindi: 2
navbatda: 0 | bir xil obyekt: trueXabar ikki marta olindi — "kamida bir marta yetkazish" shunday ko'rinadi. Ishchi A yiqilgani uchun xabar yo'qolmadi, lekin ikkinchi ishchi uni qayta ishladi. Agar A yiqilmasdan, faqat sekin ishlaganda edi (masalan, 40 soniya), ikkala ishchi bir vaqtda bitta xabar ustida ishlardi. Shuning uchun ko'rinmaslik vaqti eng uzun ish vaqtidan katta tanlanadi.
3-mashq (qiyin): ko'chish xaritasi
Bash skript yozing. U ikkita fayl yaratsin: xarita.txt — kanon_xizmati;AWS_xizmati juftlari, va xizmatlar.txt — Compose'dagi xizmatlar nomi (bittasi xaritada yo'q). Keyin bitta awk chaqiruvi ikkala faylni o'qisin va har xizmat uchun AWS'dagi o'rinbosarini yoki "topilmadi" deb chiqarsin, oxirida ikkala son.
Ishora: awk ikki faylni ketma-ket o'qiydi. NR == FNR faqat birinchi fayl o'qilayotganda rost: NR — umumiy qator raqami, FNR — joriy fayldagi raqam. Birinchi faylni massivga yig'ing (aws[$1] = $2; next), ikkinchisida $1 in aws bilan tekshiring.
Yechim
cat > xarita.txt <<'TXT'
db;RDS
redis;ElastiCache
api;ECS Fargate
ishchi;ECS Fargate
web;S3 + CloudFront
pochta;SES
TXT
printf '%s\n' api ishchi db redis web pochta kuzatuv > xizmatlar.txt
awk -F';' '
NR == FNR { aws[$1] = $2; next }
$1 in aws { print $1 " -> " aws[$1]; bor++; next }
{ print $1 " -> ?? (xaritada topilmadi)"; qoldi++ }
END { print "xaritada: " bor ", topilmadi: " qoldi }
' xarita.txt xizmatlar.txtBiz ishga tushirdik:
api -> ECS Fargate
ishchi -> ECS Fargate
db -> RDS
redis -> ElastiCache
web -> S3 + CloudFront
pochta -> SES
kuzatuv -> ?? (xaritada topilmadi)
xaritada: 6, topilmadi: 1kuzatuv uchun yozuv yo'q — xaritani to'ldirish kerak (CloudWatch yoki o'z Prometheus'ingiz ECS'da). Bunday ro'yxat ko'chish rejasining birinchi qadami: "topilmadi" qatorlari — hali qaror qilinmagan joylar.
12. Real ishda
- Ko'p AWS loyihalar aynan shu to'plamdan boshlanadi: ECS yoki EC2 + RDS + S3 + CloudFront + Route 53. Qolganlari ehtiyojga qarab qo'shiladi.
- Navbatlar (SQS, Kafka, RabbitMQ) — buyurtma, to'lov va bildirishnoma tizimlarining asosi; idempotentlik intervyuda deyarli doim so'raladi.
- Sertifikatlash: AWS Certified Cloud Practitioner va Solutions Architect imtihonlari aynan shu xizmatlar xaritasini so'raydi.
- Intervyu savollari: "SQS va SNS farqi?", "Visibility timeout nima?", "Fargate va EC2 farqi?", "RDS'da zaxira uchun kim javobgar?"
Xulosa
- AWS'da veb-ilova uchun o'nga yaqin asosiy xizmat yetadi: S3, SQS/SNS, RDS, SES, EC2/ECS/Lambda, ELB, CloudFront, Route 53, Secrets Manager, CloudWatch.
- 12-factor tufayli
vazifalarkodi o'zgarmaydi — faqat muhit o'zgaruvchilari. - S3: public access block yoqiq, fayllar imzolangan manzil yoki CDN orqali.
- SQS — kamida bir marta yetkazadi: ishchi idempotent, xabar muvaffaqiyatdan keyin o'chiriladi.
- Managed xizmat ishni kamaytiradi, lekin ruxsatlar va tiklash mashqi sizda qoladi.
- GCP va Azure'da har xizmatning o'xshashi bor.
Keyingi dars: Cloudflare: DNS, CDN, SSL, WAF, R2, Tunnel — kichik loyihaga bepul himoya va tezlik beradigan qatlam va uning SSL tuzog'i.
Manbalar
- Amazon SQS — Visibility timeout: https://docs.aws.amazon.com/AWSSimpleQueueService/latest/SQSDeveloperGuide/sqs-visibility-timeout.html (tekshirildi, 2026-11-08)
- Amazon SES — Request production access (sandbox): https://docs.aws.amazon.com/ses/latest/dg/request-production-access.html (tekshirildi, 2026-11-08)
- Google Cloud — Compare AWS and Azure services to Google Cloud: https://docs.cloud.google.com/docs/get-started/aws-azure-gcp-service-comparison (tekshirildi, 2026-11-08)
- Amazon S3 — Blocking public access: https://docs.aws.amazon.com/AmazonS3/latest/userguide/access-control-block-public-access.html (tekshirildi, 2026-11-08)
- Amazon SNS — What is Amazon SNS: https://docs.aws.amazon.com/sns/latest/dg/welcome.html (tekshirildi, 2026-11-08)
- Amazon ECS — AWS Fargate: https://docs.aws.amazon.com/AmazonECS/latest/developerguide/AWS_Fargate.html (tekshirildi, 2026-11-08)
- Elastic Load Balancing: https://docs.aws.amazon.com/elasticloadbalancing/latest/userguide/what-is-load-balancing.html (tekshirildi, 2026-11-08)
- AWS Secrets Manager: https://docs.aws.amazon.com/secretsmanager/latest/userguide/intro.html (tekshirildi, 2026-11-08)
- Kurs tajribasi (IlmHamroh, 2026-11): Moto 5.2.5 + AWS CLI 2.39.3 — S3 (bucket, public access block, imzolangan manzil) va SQS. Mashq yechimlari — biz ishga tushirdik (2026-11-08).
Izohlar · 0
Izoh yozish uchun kiring.