SaaS capstone 4: production'ga chiqarish — Dockerfile, Compose, migratsiya, zaxira va CI
Qisqacha: Production — "mening kompyuterimda ishlaydi" emas. U — "bitta buyruq bilan har qanday toza serverda ko'tariladi".
jamoauchun bu bir necha qism. Bitta image ikki rolda (api va ishchi), Compose'da ikki api nusxasi, bir martalik migratsiya konteyneri, ichki nginx, kunlik zaxira va CI. Kanon buni lokal o'quv VPS'da (o'z kompyuterdagi Docker'da) to'liq ko'tardi va o'lchadi. Serverga chiqarish tartibi esabozorloyihasida sinalgan. Testlar yashil bo'lsa ham, o'lchov olti yashirin muammoni topdi.
Bu darsda
jamoauchun production qarorlarini qabul qilasiz: qayerda, nechta nusxa, migratsiya qachon, TLS qayerda.- Ko'p bosqichli Dockerfile va production Compose faylini o'qiysiz va o'zingiz yozasiz.
- Migratsiya, zaxira va CI skriptlarini sinab ko'rasiz — faqat "ishladi" emas, "qanday buziladi" ham.
- O'z serveringizga chiqarish tartibini kanon tajribasi asosida rejalashtirasiz.
- ADR, runbook va kod orasidagi farqlarni topib, tuzatish rejasini yozasiz.
Oldin bilishingiz kerak: SaaS capstone 3, Multi-stage build va image hajmi, Compose production'da, VPS'ga avtomatik deploy, Backup'ni avtomatlashtirish, Xavfsizlik audit checklisti.
1. Nega bu kerak?
Oldingi uch darsda jamoa ning yadrosi, fon ishlari va billing'i yozildi. Hammasi testda yashil. Lekin test — boshqariladigan muhit: baza toza, Redis yonida, soat soxta, bitta jarayon. Production esa boshqacha. Ikkita api nusxasi bir vaqtda ishga tushadi. Migratsiya ikkala nusxadan oldin tugashi kerak. Ishchi alohida jarayonda yashaydi. Sirlar fayldan keladi va hech qayerda ko'rinmasligi kerak.
Hayotiy o'xshatish: restoran oshxonasi. Uyda bitta odam ovqat pishiradi va hamma narsa qo'l ostida. Restoranda esa vazifalar bo'lingan: bir oshpaz tayyorlaydi, biri idish yuvadi, ertalab mahsulot qabul qilinadi, kechqurun ombor sanaladi. Har jarayon yozilgan, chunki "eslab qolaman" ishlamaydi. Production Compose fayli — xuddi shu yozilgan tartib.
33- va 34-qismlarda Docker, Compose, CI va zaxirani alohida-alohida o'rgangansiz. Bu darsda ularni bitta loyihada birlashtiramiz. Asosiy savol: qaysi joylarda ular bir-biri bilan to'qnashadi?
2. Talab
| Hikoya | Asosiy mezon | Natija |
|---|---|---|
| Toza serverga chiqaraman | docker compose up -d --build |
hamma servis ishlaydi |
| Sir yo'q bo'lsa, bilib olaman | .env da qiymat yo'q |
Compose ishga tushmaydi, nomini aytadi |
| Bitta api nusxasi yiqiladi | ikkinchi nusxa bor | xizmat davom etadi |
| Deploy'ni ikki marta bosaman | migratsiya bir marta | sxema buzilmaydi |
| Har kuni zaxira | 7 kun saqlanadi | *.dump fayllar |
| Har push'da tekshiruv | tip, lint, test, build | CI yashil |
| Port tashqariga ochilmaydi | faqat 127.0.0.1 |
TLS — xost nginx'da |
Maqsad emas: Kubernetes, bir nechta server, avtomatik deploy (CI'dan serverga) va tashqi kuzatuv (Sentry, Uptime Kuma). Bular 34-qismda bor. jamoa RFC'si ularni keyingi bosqichga qo'ygan.
3. Qarorlar
3.1 Qayerga: VPS yoki PaaS
ADR-0001 bu savolga 36-qismda javob bergan: bitta VPS, Docker Compose, nginx ortida ikki api nusxasi. Sabab — kutilgan yuk kichik (cho'qqida taxminan 3 so'rov/s) va dasturchi bitta.
| Variant | Afzallik | Kamchilik |
|---|---|---|
| bitta VPS + Compose (kanon) | arzon, hamma narsa qo'l ostida, 33–34-qism tajribasi | server — yagona nosozlik nuqtasi |
| PaaS (Render, Railway) | server boshqaruvi yo'q | narx tez o'sadi, Postgres va Redis alohida xizmat |
| Kubernetes | avtomatik masshtab, o'zini tiklash | bitta odam uchun operatsion ish juda ko'p |
Narxi ADR'ning o'zida yozilgan: server yiqilsa, hammasi to'xtaydi. Bu ongli murosali tanlov — SLO 99.5 % ("oyiga taxminan 3.6 soat to'xtash mumkin") shu qarorga mos tanlangan (SLI/SLO, incident va postmortem).
3.2 Bitta image, ikki rol
Ishchi (ishchi.ts) va api bir xil kod bazasidan foydalanadi: Billing, db.ts, obuna.ts. Ikki variant bor:
| Variant | Afzallik | Kamchilik |
|---|---|---|
bitta image, boshqa command (kanon) |
bitta build, versiyalar har doim mos | api'ga xos sozlamalar ishchiga ham meros |
| ikki alohida image | har biri o'ziga kerakli narsa bilan | ikki build, versiya farqi xavfi |
Kanon birinchisini tanladi. Uning narxi tez orada «Biz shunday xato qildik» bo'limida chiqadi.
3.3 Migratsiya qachon bajariladi
| Variant | Muammo |
|---|---|
| api ishga tushganda o'zi bajaradi | ikki nusxa bir vaqtda — poyga |
| CI'dan serverga ulanib | CI'ga baza paroli kerak |
| alohida bir martalik konteyner (kanon) | api faqat u muvaffaqiyatli tugagach ko'tariladi |
Kanon uchinchisini tanladi va Compose'ning service_completed_successfully shartiga tayandi. Migratsiya yiqilsa, api umuman ishga tushmaydi — yarim yangilangan sxemada ishlash xavfi yo'q (Migratsiyani deploy jarayonida qo'llash).
3.4 TLS qayerda
Compose'da tashqariga faqat bitta port ochiq: 127.0.0.1:8080 (web konteyneri). Domen, sertifikat va HTTPS — xostdagi nginx'da (33-qism, certbot). Konteyner ichida TLS qilish ham mumkin (Caddy, Traefik), lekin bitta serverda bir nechta loyiha bo'lsa, umumiy xost nginx'i soddaroq: har loyiha o'z server bloki bilan.
3.5 jamoa serverga chiqmadi — nega
Kanon jamoa ni production Compose bilan lokal ko'tardi: o'z kompyuterdagi Docker, xuddi server kabi. Serverga esa bozor loyihasi chiqdi. Sabab amaliy: Telegram Mini App va bot webhook'i haqiqiy HTTPS talab qiladi, jamoa esa lokal muhitda to'liq sinaladi. Bu darsda shuni "o'quv VPS" deymiz: o'z kompyuteringizdagi Docker yoki arzon test VPS. Serverga chiqarish tartibi («Serverga chiqarish: tartib» bo'limi) bozor tajribasidan olingan va jamoa uchun aynan shunday.
Tekshirib ko'ring: Nega migratsiyani api ichida, ishga tushish vaqtida bajarish ikki nusxada xavfli, bitta nusxada esa odatda muammosiz?
Javob
Ikki nusxa bir vaqtda ishga tushadi va ikkalasi ham "migratsiya hali qo'llanmagan" deb ko'radi. Ikkalasi bitta CREATE TABLE ni bajarishga urinadi: biri o'tadi, ikkinchisi xato bilan yiqiladi yoki, yomonroq holatda, ikki marta qisman bajariladi. Bitta nusxada esa poyga qiladigan ikkinchi jarayon yo'q. Lekin deploy paytida eski va yangi konteyner birga yashashi mumkin, shuning uchun qulf baribir kerak.
4. Qurish
flowchart LR
I[Internet] -->|HTTPS 443| X[xost nginx: TLS, domen]
X -->|127.0.0.1:8080| W[web: nginx, SPA]
W -->|/v1, round-robin| A1[api 1]
W --> A2[api 2]
A1 --> DB[(Postgres)]
A2 --> DB
A1 --> R[(Redis)]
A2 --> R
K[ishchi: BullMQ] --> R
K --> DB
M[migratsiya: bir marta] -.-> DBDiagrammada ikki chegara bor. Tashqi chegara — xost nginx'i: faqat u internetga ochiq. Ichki chegara — Compose tarmog'i ichki: baza va Redis'ga faqat konteynerlar murojaat qiladi, xostdan ham port ochilmagan.
4.1 Dockerfile: to'rt bosqich
Bitta Dockerfile to'rt bosqichdan iborat: api-qurish, api, web-qurish, web (Multi-stage build va image hajmi). api qismi kanon bilan aynan:
FROM node:24.22.2-trixie-slim AS api-qurish
WORKDIR /app
COPY api/package.json api/package-lock.json ./
RUN npm ci --no-audit --no-fund
COPY api/tsconfig.json api/tsconfig.build.json api/nest-cli.json ./
COPY api/src ./src
RUN npx nest build && npm prune --omit=dev
FROM node:24.22.2-trixie-slim AS api
ENV NODE_ENV=production
WORKDIR /app
COPY --from=api-qurish /app/node_modules ./node_modules
COPY --from=api-qurish /app/dist ./dist
COPY api/package.json ./
USER node
EXPOSE 3000
CMD ["node", "dist/main.js"]Ular orasida yana bitta qator bor — sog'liq tekshiruvi. Qator uzun, shuning uchun alohida (bo'linmagan):
HEALTHCHECK --interval=10s --timeout=3s --retries=3 CMD ["node", "-e", "fetch('http://127.0.0.1:3000/health/ready').then(r=>process.exit(r.ok?0:1),()=>process.exit(1))"]To'rtta qaror:
- Lock fayl birinchi.
package.jsonvapackage-lock.jsonalohida ko'chiriladi, kod esa keyin. Kod o'zgarsa,npm ciqatlami keshdan olinadi. npm prune --omit=dev— build tugagach dev bog'liqliklar (TypeScript, Vitest, ESLint) o'chiriladi. Yakuniy image'ga faqatdistva production paketlari tushadi.USER node— jarayon root emas (Dockerfile best practices).- Tekshiruv —
nodebilan. Slim image'dacurlyo'q. Uni faqat tekshiruv uchun o'rnatish — hujum yuzasini kengaytirish. Node 24 dafetchtayyor.
Web qismi Vite bilan statik fayllar yasaydi va ularni nginx:1.30.6-alpine ga ko'chiradi. Natijada web image'da Node umuman yo'q.
.dockerignore da node_modules, dist, .env va *.env bor. Bu sirlar image'ga tasodifan tushmasligining birinchi himoyasi (Open redirect, postMessage va build'dagi sirlar).
4.2 Compose: sirlar va nusxalar
Compose faylining asosiy qismi (qatorga bo'lindi, kanon bilan semantik aynan — YAML tahlilchisi bilan solishtirildi):
x-api-env: &api-env
NODE_ENV: production
HOST: 0.0.0.0
PORT: "3000"
REDIS_URL: redis://:${REDIS_PAROL:?REDIS_PAROL kerak}@redis:6379
CORS_ORIGINS: ${CORS_ORIGINS:?CORS_ORIGINS kerak}
services:
migratsiya:
image: postgres:18.1-trixie
depends_on: { db: { condition: service_healthy } }
entrypoint: ["bash", "/migratsiya.sh"]
networks: [ichki]
api:
build: { context: ., target: api }
image: ${COMPOSE_PROJECT_NAME:-jamoa}-api
environment: *api-env
depends_on:
migratsiya: { condition: service_completed_successfully }
redis: { condition: service_healthy }
deploy: { replicas: 2 }
read_only: true
cap_drop: [ALL]
security_opt: ["no-new-privileges:true"]
restart: unless-stopped
ishchi:
image: ${COMPOSE_PROJECT_NAME:-jamoa}-api
command: ["node", "dist/ishchi.js"]
healthcheck: { disable: true }
environment: *api-env
web:
build: { context: ., target: web }
ports: ["127.0.0.1:${WEB_PORT:-8080}:8080"]x-api-env — YAML langari (anchor). api va ishchi bitta muhit blokini ulashadi, takror yozilmaydi. ${X:?xabar} esa majburiy o'zgaruvchi: qiymat bo'lmasa, Compose umuman ishga tushmaydi. Mana bu sintaksisning kichik modeli:
// Compose interpolatsiyasi modeli: ${X}, ${X:-sukut}, ${X:?xabar}
function interpolatsiya(qator, env) {
return qator.replace(/\$\{(\w+)(?::([-?])([^}]*))?\}/g,
(_, nom, belgi, qolgan) => {
const qiymat = env[nom];
const bosh = qiymat === undefined || qiymat === "";
if (belgi === "-" && bosh) return qolgan;
if (belgi === "?" && bosh) throw new Error(`${nom}: ${qolgan}`);
return qiymat ?? "";
});
}
const qatorlar = [
"image: ${COMPOSE_PROJECT_NAME:-jamoa}-api",
"REDIS_URL: redis://:${REDIS_PAROL:?REDIS_PAROL kerak}@redis:6379",
"ports: 127.0.0.1:${WEB_PORT:-8080}:8080",
];
const env = { WEB_PORT: "5340" };
for (const q of qatorlar) {
try {
console.log(interpolatsiya(q, env));
} catch (x) {
console.log(`XATO — ${x.message}`);
}
}Konsolda:
image: jamoa-api
XATO — REDIS_PAROL: REDIS_PAROL kerak
ports: 127.0.0.1:5340:8080Haqiqiy Compose'da ham xuddi shunday. Biz kanon compose.prod.yaml ni .env siz bo'sh papkada docker compose config bilan tekshirdik (Docker Compose v5.5.1). Har yo'q sir uchun bitta qator:
error while interpolating services.api.environment.REDIS_URL: required variable REDIS_PAROL is missing a value: REDIS_PAROL kerakTarjimasi: "services.api.environment.REDIS_URL ni to'ldirishda xato: majburiy REDIS_PAROL o'zgaruvchisining qiymati yo'q". Bu fail-fast (Fail-open va fail-closed): sir unutilgan deploy yarim ishlab, keyin kutilmagan joyda yiqilmaydi — boshidanoq to'xtaydi.
Shu chiqishda yana bir narsa ko'rindi. Har sir ikki marta sanaladi: services.api va services.ishchi uchun. Ishchi Payme kaliti va Click sirini ham oladi, holbuki ularga hech qachon murojaat qilmaydi. Sabab — umumiy api-env bloki. 34-qismda "konteynerga faqat keraklisi" degan edik. Bu yerda qulaylik uchun qoida buzilgan: ishchi buzilsa, to'lov sirlari ham oshkor bo'ladi.
Nusxalar: deploy: { replicas: 2 }. Compose ikkita api konteyneri yasaydi, ikkalasi api nomi bilan ichki DNS'da. read_only: true va cap_drop: [ALL] — fayl tizimiga yozish yo'q, Linux imtiyozlari yo'q (Noto'g'ri sozlash va konteyner xavfsizligi).
4.3 Ichki nginx: yuk taqsimlagich va SSE
Web konteyneridagi nginx ikki ish qiladi: SPA fayllarini beradi va /v1 ni api nusxalariga uzatadi. Asosiy qism (kanon bilan aynan):
upstream jamoa_api { server api:3000; keepalive 16; }
server {
listen 8080;
location /v1/ {
proxy_pass http://jamoa_api;
proxy_http_version 1.1;
proxy_set_header Connection "";
proxy_next_upstream error timeout;
proxy_buffering off;
proxy_read_timeout 1h;
client_max_body_size 64k;
}
}server api:3000 — bitta nom, lekin DNS ikki IP qaytaradi. nginx ikkalasiga navbat bilan (round-robin) yuboradi. Demak, alohida yuk taqsimlagich kerak emas (Nginx: load balancing).
proxy_buffering off va proxy_read_timeout 1h — chat uchun. SSE oqimi soatlab ochiq turadi, har xabar darhol mijozga yetishi kerak. Bufer yoqilsa, nginx javobni yig'ib, keyin yuboradi va xabarlar kechikadi. Chat tafsiloti — Real-time capstone 1 da.
proxy_next_upstream error timeout — bitta nusxa javob bermasa, so'rov ikkinchisiga o'tadi. Bu "bitta nusxa yiqiladi, xizmat davom etadi" mezonining kalitidir.
Kanon izohida muhim tafsilot bor: nginx nomni ishga tushganda hal qiladi. Agar api konteynerlari qayta yaratilib, yangi IP olsa, nginx eski IP'larga murojaat qilaveradi — web ham qayta ishga tushirilmaguncha. Kanonda bu sinalmagan. Tuzatish yo'nalishi «O'zingiz qiling» bo'limida.
4.4 Migratsiya: bir martalik konteyner
deploy/migratsiya.sh ning yuragi (qatorlar uzun — bo'linmagan):
$P -c "CREATE TABLE IF NOT EXISTS sxema_migratsiyalar (nom text PRIMARY KEY, vaqt timestamptz NOT NULL DEFAULT now())"
for f in $(ls /sql/*.sql | sort); do
n=$(basename "$f")
if [ "$($P -Atc "SELECT 1 FROM sxema_migratsiyalar WHERE nom = '$n'")" = "1" ]; then echo "bor: $n"; continue; fi
{ echo "BEGIN; SELECT pg_advisory_xact_lock(hashtext('jamoa-migratsiya'));"; cat "$f"; echo ";"; echo "INSERT INTO sxema_migratsiyalar (nom) VALUES ('$n'); COMMIT;"; } | $P -f -
echo "qo'llandi: $n"
doneUch mexanizm birga ishlaydi:
sxema_migratsiyalarjadvali — qaysi fayl qo'llangani. Qo'llangan fayl o'tkazib yuboriladi.- Bitta tranzaksiya — fayl va uning yozuvi birga. Fayl yarmida yiqilsa, hech narsa qolmaydi.
- Advisory lock —
pg_advisory_xact_lockikkinchi migratsiyani birinchisi tugaguncha kutdiradi (Distributed lock va rate limit Redis'da — xuddi shu g'oya, Postgres'da).
Lokal production logida (konteyner logi, biz o'qidik) birinchi ishga tushishda qo'llandi: 001-jamoa.sql, qo'llandi: 002-tolov.sql, keyingi uch marta — faqat bor: … qatorlari. Qayta deploy xavfsiz. Lekin "ikki deploy parallel bo'lsa ham" degan izoh to'liq to'g'rimi? Buni «Natijani halol o'qish» bo'limida o'lchaymiz.
Oxirgi qator: jamoa_api roli parolini .env bilan sinxronlaydi. Rol SQL faylda parolsiz yaratiladi — parol git'ga tushmaydi.
4.5 Zaxira
deploy/zaxira.sh (cron 03:30, qatorlar uzun — bo'linmagan; ildiz papka darsda /srv/ — o'z serveringizda istalgan alohida papka bo'lishi mumkin):
L=${1:-jamoa}; D=/srv/$L/zaxira; mkdir -p "$D"
docker compose -p "$L" exec -T db pg_dump -U postgres -Fc jamoa > "$D/jamoa-$(date -u +%F).dump"
find "$D" -name "*.dump" -mtime +7 -delete-Fc — custom format: siqilgan va pg_restore bilan tanlab tiklash mumkin. Izohda tiklash qoidasi ham yozilgan: avval alohida bazaga (jamoa_tiklash), tekshirib, keyin almashtirish (Backup strategiyasi va disaster recovery). Asosiy bazaga to'g'ridan tiklash — eng xavfli harakat.
4.6 CI
.github/workflows/ci.yml — ikki ish (job). api ishi Postgres 18 va Redis xizmatlari bilan (kanon bilan semantik aynan):
jobs:
api:
runs-on: ubuntu-latest
services:
postgres:
image: postgres:18.1-trixie
env: { POSTGRES_HOST_AUTH_METHOD: trust }
ports: ["5432:5432"]
redis:
image: redis:8.4-alpine
ports: ["6379:6379"]
env:
TEST_DATABASE_URL: postgres://postgres@localhost:5432/jamoa_test
TEST_REDIS_URL: redis://localhost:6379
defaults: { run: { working-directory: api } }Qadamlar: checkout, setup-node (24), npm ci, test bazasini sql/*.sql dan qurish va npm run check (tip, lint, test, build). web ishi — npm ci va npm run build. Kanon bu faylni GitHub'ga yubormadi, lokal act 0.2.94 bilan yurgizdi (34-qism usuli, CI narxi va byudjetsiz CI).
4.7 Serverga chiqarish: tartib
Kanonda serverga bozor chiqdi. Tartib jamoa uchun aynan shunday, faqat loyiha nomi boshqa. Misollarda server — 203.0.113.10, domen — vazifa.example.uz (haqiqiy qiymatlar emas):
| # | Qadam | Nega |
|---|---|---|
| 1 | DNS: vazifa.example.uz → 203.0.113.10, tashqi resolver bilan tekshirish |
certbot domen sizniki ekanini tekshiradi |
| 2 | disk va arxitektura (df, uname -m) |
ARM serverda image'lar serverning o'zida yig'iladi |
| 3 | alohida papka (/srv/jamoa, chmod 700) va Compose loyiha nomi |
boshqa loyihalarga tegmaslik |
| 4 | .env serverda yaratiladi: openssl rand, umask 077, qiymatlar ekranga chiqmaydi |
sir git'da ham, chatda ham yo'q |
| 5 | build fonda: nohup timeout 900 docker compose … build |
SSH uzilsa, build o'lmaydi |
| 6 | up -d, docker ps, portlar faqat 127.0.0.1 |
tashqaridan to'g'ridan kirish yo'q |
| 7 | nginx'da alohida server bloki, nginx -t, reload |
xato sozlama boshqa saytlarni yiqitmaydi |
| 8 | certbot --nginx -d vazifa.example.uz |
TLS va HTTP → HTTPS yo'naltirish |
| 9 | HTTPS orqali /health/ready |
200 — oxirgi tekshiruv |
Kanon natijasi (bozor): arm64 serverda build muvaffaqiyatli, HTTPS orqali /health/ready — 200, nginx -t — syntax is ok. Har server amali alohida jurnalga yozildi: vaqt, buyruq, qisqa natija. Sinov tugagach stack to'xtatildi, nginx bloki o'chirildi. Bu jurnal — o'zingiz uchun eng foydali odat: ertaga "nima o'zgardi?" savoliga javob beradi (VPS'ni noldan production'ga tayyorlash).
Server bilan ishlaganda kanon o'z xatosini ham yozgan: build tugaganini kuzatuvchi siklda pgrep -f o'z buyrug'ini topib, sikl hech qachon tugamadi. Kuzatuvni qo'lda to'xtatishga to'g'ri keldi. Saboq: "jarayon hali ishlayaptimi?" tekshiruvi o'z-o'zini topmasin — PID faylga yozing yoki docker compose ps holatiga qarang.
4.8 Biz shunday xato qildik: uchta "ko'rinmas" muammo
1. Lock fayl begona daraxt bilan. Kanon ishchi papkasida node_modules boshqa loyihaga junction (Windows'dagi papka havolasi) orqali ulangan edi. npm install --package-lock-only lock faylni yangiladi, lekin u o'sha daraxtni o'qidi va lock'ga jamoa da yo'q paketlarni (masalan, Prisma) yozdi. Lokal testlar o'tdi, chunki node_modules allaqachon bor edi. Docker ichida esa npm ci lock va package.json mos emasligi sababli EUSAGE bilan to'xtadi. Xom log saqlanmagan, xulosa kanon hisobotidan. Tuzatish — toza papkada lock'ni qayta yasash (natija 216 KB). Saboq: lock fayl — repo'ning bir qismi. Uni har doim toza node_modules bilan yasang va Docker build'ini lokal sinab ko'ring.
2. Ishchiga meros HEALTHCHECK. Ishchi api image'idan foydalanadi («Bitta image, ikki rol»). Image'dagi HEALTHCHECK esa 127.0.0.1:3000/health/ready ga murojaat qiladi — ishchida HTTP server yo'q. Natijada ishchi konteyneri ishlab tursa ham, unhealthy deb belgilanadi. Kuzatuv yolg'on signal beradi, depends_on: service_healthy bilan ishchiga bog'langan servis esa umuman ko'tarilmaydi. Tuzatish — Compose'da healthcheck: { disable: true } va izoh: nega. Yaxshiroq yo'l — ishchi uchun o'z tekshiruvi (masalan, oxirgi muvaffaqiyatli ish vaqti faylda).
3. vite preview — [::1] da. Playwright e2e testi web'ga 127.0.0.1 orqali ulanishi kerak edi. vite preview esa sukut bo'yicha localhost da tinglaydi va u IPv6 manzil [::1] ga bog'landi. Test ulana olmadi. Tuzatish — vite.config.ts da aniq manzil (kanon bilan aynan):
export default defineConfig({ plugins: [react()],
server: { host: "127.0.0.1", port: 5331, strictPort: true, proxy },
preview: { host: "127.0.0.1", port: 5332, strictPort: true,
proxy } });strictPort: true — port band bo'lsa, Vite jim boshqasini tanlamaydi, xato beradi. Testlar noto'g'ri serverga ulanib qolmaydi.
Uchala xatoning umumiy jihati: ular testda ko'rinmaydi, faqat production muhitida — Docker build, konteyner holati, boshqa tarmoq manzili. Shuning uchun DoD'da "production Compose lokal ko'tarildi" bandi bor (Capstone metodologiyasi).
5. Tekshirish
5.1 Lokal production: xom natijalar
| Tekshiruv | Natija |
|---|---|
| build (api + web) | 73 s; image: api 429 MB, web 93 MB |
| migratsiya | 1-ishga tushish: 2 fayl qo'llandi; keyingi 3 marta: bor |
| chat, nginx + 2 replika: 50 SSE × 20 xabar | 1 000 / 1 000; p50 1 ms, p99 7 ms, max 8 ms |
act: api ishi |
test bazasi qurildi, npm run check 11/11, Job succeeded |
act: web ishi |
vite build 217 ms (JS 224.47 kB, gzip 70.12 kB), Job succeeded |
| Playwright e2e | 1/1 (ro'yxat → jamoa → vazifa → chat), 4.3 s |
Hammasi bitta mashinada (Windows 11, Docker Engine 29.8.2). 429 MB katta tuyulishi mumkin. Kanon hajmni qatlamlarga ajratib tahlil qilmagan — buni docker history bilan o'zingiz qiling: qaysi qatlam qancha joy olishini ko'rmasdan, image'ni kichraytirish taxmin bo'lib qoladi.
5.2 Natijani halol o'qish
Jadval yashil. Lekin kanon kodini va skriptlarini o'qib, keyin o'zimiz o'lchab, oltita muammo topdik. Skriptlar va natijalar mashq papkasidagi olchov/ da (biz yozdik, kanon xomida yo'q).
1. Parallel deploy: ikkinchisi yiqiladi. migratsiya.sh "qo'llanganmi?" degan savolni qulfdan oldin beradi. Ikki deploy bir vaqtda kelsa, ikkalasi ham "yo'q" javobini oladi. Birinchisi qulfni oladi va faylni qo'llaydi. Ikkinchisi kutadi, keyin xuddi shu faylni qayta bajaradi. Kanon skriptining siklini o'zgartirmay, Postgres 18 da yurgizdik (bitta sekin fayl, ikkinchi deploy 0.5 s keyin):
deploy 1 (chiqish kodi 0):
qo'llandi: 001-sinov.sql
deploy 2 (chiqish kodi 3):
psql:<stdin>:2: ERROR: relation "sinov_jadval" already exists
sxema_migratsiyalar: 1 qatorTarjimasi: "sinov_jadval munosabati (jadvali) allaqachon bor". Sxema buzilmadi: tranzaksiya va birlamchi kalit ikki marta qo'llashga yo'l qo'ymadi. Lekin ikkinchi deploy jim o'tkazib yubormaydi — yiqiladi. Compose'da bu: migratsiya konteyneri xato bilan tugadi, api ko'tarilmadi. Izohdagi "ikki deploy parallel bo'lsa ham" — "buzilmaydi" ma'nosida to'g'ri, "ikkalasi o'tadi" ma'nosida noto'g'ri. Tuzatish oddiy: tekshiruvni qulfdan keyin, o'sha tranzaksiya ichida bajarish (3-mashq).
2. "7 kun" — aslida 8 ta zaxira. find -mtime +7 faylning yoshini butun kunlarga yaxlitlaydi (kasr tashlanadi) va 7 dan kattalarini o'chiradi. 7 kun-u bir necha soat yoshdagi fayl esa "7" hisoblanadi va qoladi. 12 kunlik zaxirani taqlid qilib, kanon qatorini Git Bash'dagi GNU find bilan yurgizdik:
oldin: 12 ta fayl
keyin: 8 ta fayl
jamoa-2026-11-13.dump ... jamoa-2026-11-20.dumpBu xavfli xato emas — bitta ortiqcha fayl. Lekin "7 kun" deb yozib, 8 ni saqlash — kichik nomuvofiqlik, va disk hisob-kitobida u 14 % ga farq qiladi. Saboq: fayl tizimi vositalarining chegara qoidasini sinab ko'ring, eslab qolmang.
3. Zaxira — o'sha serverda. ADR-0001 "zaxira — restic (34)" deydi, RFC esa "RPO 24 soat, RTO 2 soat, tiklash mashqi" ni yozgan. Kanondagi zaxira.sh esa pg_dump ni o'sha serverdagi /srv/jamoa/zaxira ga yozadi. Restic yo'q, boshqa joyga nusxa yo'q, tiklash mashqi qilinmagan. Server diski yo'qolsa, baza ham, zaxira ham birga ketadi. Bu MVP qisqartmasi emas — hujjat va kod orasidagi farq. Yana bir chekka holat: pg_dump yarmida yiqilsa, set -e skriptni to'xtatadi, lekin yo'naltirish (>) yaratgan yarim fayl joyida qoladi va "bugungi zaxira" bo'lib ko'rinadi.
4. Production'da fayllar ishlamaydi. Compose'ning api-env blokida S3_* o'zgaruvchilari yo'q, S3-mos servis ham yo'q. Kod bunday holatni biladi: fayl ombori sozlanmagan bo'lsa — 503. Kanon image'lari bilan lokal production stack'ida tekshirdik:
POST /fayllar: 503 s3-yoq — Fayl ombori sozlanmaganSaaS capstone 2 dagi fayl yuklash testlarda yashil, production Compose'da esa umuman o'chiq. Lokal production o'lchovi faqat chatni sinagani uchun bu ko'rinmadi.
5. CI'dagi fayl testi — omadga bog'liq. test/chat.test.ts dagi fayllar testi S3 manzilini S3_ENDPOINT dan oladi, yo'q bo'lsa — 127.0.0.1:5390. CI faylida esa S3 xizmati yo'q (faqat Postgres va Redis). act da test baribir o'tdi. Bizning izohimiz (kod o'qishdan, sinalmagan): act ish konteynerini xost tarmog'ida yurgizgan va o'sha paytda kanonning lokal S3 ombori ishlab turgan. GitHub runner'ida bu manzilda hech narsa bo'lmaydi va test yiqiladi. "CI lokal act da yashil" va "CI GitHub'da yashil" — boshqa-boshqa da'volar.
6. Rollback — runbook'da bor, kodda yo'q. 36-qismdagi runbook: "so'nggi deploy'dan keyin muammo — oldingi image tegi bilan up -d". Compose'da esa image: ${COMPOSE_PROJECT_NAME:-jamoa}-api — teg yo'q, ya'ni har doim latest. Yangi build eski image'ni ustidan yozadi va qaytadigan joy qolmaydi (Registry va image teglash strategiyasi, Rollback, reliz boshqaruvi).
Oltovining umumiy saboqi: ADR, RFC va runbook — va'da, kod va skript — haqiqat. Ular orasidagi farqni faqat ikkalasini yonma-yon o'qish va o'lchash topadi. Testlar buni topmaydi, chunki test kodni sinaydi, va'dani emas.
5.3 Sinalmaganlar
jamoaning haqiqiy serverda ishlashi — faqat lokal o'quv VPS'da. Server tartibibozorda sinalgan.- HTTPS ostida
jamoacookie'lari (Securebayrog'i) — lokal production HTTP'da edi. - Zaxiradan tiklash mashqi va RTO o'lchovi.
- Avtomatik deploy (CI → server), tashqi kuzatuv va alert.
- Haqiqiy foydalanuvchi yuki va GitHub runner'idagi CI.
- api konteynerlari qayta yaratilganda ichki nginx'ning xulqi.
6. Hujumchi nigohi
Xavfsizlik audit checklisti dan jamoa production'iga tegishli bandlar:
| Hujum yoki xavf | Qanday | jamoa holati |
|---|---|---|
| Ochiq baza porti | internetdan 5432 ga ulanish |
portlar ochilmagan, faqat ichki tarmoq |
| Image ichidagi sir | image'ni yuklab, qatlamlarni o'qish | .dockerignore da .env; sirlar — ishga tushganda |
| Konteynerdan chiqish | api'dagi zaiflik orqali | api: USER node, read_only, cap_drop; web konteynerida bular yo'q |
| Ortiqcha sir | ishchi buzilsa | ishchida to'lov sirlari bor («Compose: sirlar va nusxalar») — qisqartirish kerak |
| Ta'minot zanjiri | actions/checkout@v5 tegi ko'chiriladi |
teg bilan, SHA bilan emas; permissions: bloki yo'q |
| Zaxirani yo'qotish | disk buzilishi, shifrlovchi zararli dastur | zaxira o'sha serverda («Natijani halol o'qish») |
Migratsiyadagi ALTER ROLE jamoa_api PASSWORD '${API_DB_PAROL}' ham diqqatga loyiq: parol SQL satriga to'g'ridan qo'yiladi. Parolda ' belgisi bo'lsa, buyruq buziladi. openssl rand -hex bilan yasalgan parolda bunday belgi yo'q, shuning uchun amalda xavfsiz. Lekin bu qoidaga emas, tasodifga tayanish — psql -v o'zgaruvchisi va :'parol' sintaksisi ishonchliroq.
CI xavfsizligining to'liq ro'yxati — Actions xavfsizligi, ta'minot zanjiri — Yaxlitlik (A08).
7. Ko'p uchraydigan xatolar
7.1 Migratsiyani api ichida bajarish
Ikki nusxa — poyga. Alohida bir martalik konteyner va service_completed_successfully.
7.2 Tekshiruvni qulfdan oldin qilish
"Bor-yo'qligini tekshir, keyin qulfla" — klassik poyga. Avval qulf, keyin tekshiruv.
7.3 Image'ni teglamaslik
latest — orqaga qaytish yo'q. Har build — versiya yoki commit SHA tegi.
7.4 Zaxirani o'sha diskda saqlash
Bu zaxira emas, nusxa. Boshqa joy (boshqa server, obyekt ombori) va tiklash mashqi.
7.5 Umumiy muhit blokidan sirlarni ulashish
Qulay, lekin har konteyner hamma sirni oladi. Har servisga faqat keraklisi.
7.6 "Lokal act da yashil" ni "CI yashil" deb hisoblash
Lokal muhitda tasodifan bor narsa (ishlab turgan servis, kesh) testni o'tkazib yuboradi. CI faylida har bog'liqlik aniq yozilsin.
8. Mashqlar
Mashqlar kurs/mashqlar/38/05-saas-prod/ da. 2- va 3-mashq yechimlari Node 24.21.0 da tekshirilgan (biz ishga tushirdik).
1-mashq (oson): bo'shliqlarni to'ldiring
- Kanon Compose'da api nusxalari soni —
- Majburiy o'zgaruvchi sintaksisi:
${X:___xabar}— - Migratsiya konteyneri tugashini kutish sharti:
service_completed____— - Zaxira formati
pg_dump -F___(custom) — - Tashqariga ochiq yagona port manzili —
Yechim
- 2 —
deploy: { replicas: 2 }; nginx ikkalasiga navbat bilan yuboradi. - ? —
${REDIS_PAROL:?REDIS_PAROL kerak}; sukut qiymat uchun esa:-. - successfully —
service_completed_successfully: migratsiya xato bilan tugasa, api ko'tarilmaydi. - c —
-Fc, siqilgan vapg_restorebilan tanlab tiklanadi. - 127.0.0.1 —
127.0.0.1:${WEB_PORT:-8080}:8080; TLS — xost nginx'da.
2-mashq (o'rta): zaxira saqlash muddati
find -mtime +N qoidasini JS'da modellashtiring: fayl yoshi kunlarda, kasr tashlanadi, N dan katta bo'lsa — o'chiriladi. 12 kunlik zaxira bor (har kuni 03:30), "hozir" — 2026-11-20 03:30:05 (UTC). +7 va +6 uchun nechta fayl qolishini va birinchi hamda oxirgi fayl nomini chiqaring.
Ishora: Math.floor(yoshMs / KUN) <= N — qoladi (Date asoslari).
Yechim
const KUN = 86_400_000;
// find -mtime +N: yosh — butun kunlar; N dan katta — o'chiriladi
function qoladimi(yoshMs, n) {
return Math.floor(yoshMs / KUN) <= n;
}
function saqlash(zaxiralar, hozir, n) {
return zaxiralar.filter((z) => qoladimi(hozir - z.vaqt, n));
}
const hozir = Date.parse("2026-11-20T03:30:05Z");
const zaxiralar = Array.from({ length: 12 }, (_, k) => {
const vaqt = hozir - k * KUN - 5_000; // har kuni 03:30, 5 s oldin
const sana = new Date(vaqt).toISOString().slice(0, 10);
return { nom: `jamoa-${sana}`, vaqt };
});
for (const n of [7, 6]) {
const qoldi = saqlash(zaxiralar, hozir, n).map((z) => z.nom).sort();
console.log(`-mtime +${n}: ${qoldi.length} ta qoldi,`,
`${qoldi[0]} … ${qoldi.at(-1)}`);
}Konsolda:
-mtime +7: 8 ta qoldi, jamoa-2026-11-13 … jamoa-2026-11-20
-mtime +6: 7 ta qoldi, jamoa-2026-11-14 … jamoa-2026-11-20Model haqiqiy find natijasi bilan aynan («Natijani halol o'qish», 8 ta fayl). "Aynan 7 ta zaxira" kerak bo'lsa — -mtime +6. Yana ishonchliroq yo'l: sana bo'yicha emas, son bo'yicha saqlash — ls -t | tail -n +8 (eng yangi 7 tadan tashqarisi). Shunda cron bir kun ishlamay qolsa ham, eski zaxiralar "muddati o'tdi" deb o'chib ketmaydi.
3-mashq (qiyin): migratsiya poygasi
Migratsiya ishga tushiruvchisining modelini yozing. Baza — ikki Set (qollangan, jadvallar), advisory lock — Promise navbati. deploy(baza, fayl, tekshiruvQulfIchida) ikki tartibda ishlasin: kanondagidek (tekshiruv qulfdan oldin) va tuzatilgan (qulfdan keyin). Ikki deploy 5 ms farq bilan boshlansin, migratsiya 20 ms davom etsin.
Ishora: qulfni try … finally da bo'shating — xato bo'lsa ham (Promise kombinatorlari).
Yechim
const uxla = (ms) => new Promise((r) => setTimeout(r, ms));
function bazaYarat() {
const baza = { qollangan: new Set(), jadvallar: new Set() };
let navbat = Promise.resolve();
// advisory lock modeli: keyingisi oldingisi bo'shatguncha kutadi
baza.qulf = () => {
let bosh;
const oldingi = navbat;
navbat = new Promise((r) => { bosh = r; });
return oldingi.then(() => bosh);
};
return baza;
}
async function deploy(baza, fayl, tekshiruvQulfIchida) {
const bor = () => baza.qollangan.has(fayl);
if (!tekshiruvQulfIchida && bor()) return `bor: ${fayl}`;
const bosh = await baza.qulf(); // BEGIN; pg_advisory_xact_lock
try {
if (tekshiruvQulfIchida && bor()) return `bor: ${fayl}`;
await uxla(20); // sekin migratsiya
if (baza.jadvallar.has("sinov_jadval")) {
throw new Error('relation "sinov_jadval" already exists');
}
baza.jadvallar.add("sinov_jadval");
baza.qollangan.add(fayl);
return `qo'llandi: ${fayl}`;
} finally {
bosh(); // COMMIT yoki ROLLBACK — qulf bo'shaydi
}
}
for (const ichida of [false, true]) {
const baza = bazaYarat();
const d1 = deploy(baza, "001-sinov.sql", ichida);
await uxla(5); // ikkinchi deploy 5 ms keyin
const d2 = deploy(baza, "001-sinov.sql", ichida);
const natija = await Promise.allSettled([d1, d2]);
console.log(ichida ? "tekshiruv qulf ichida:" : "kanon tartibi:");
natija.forEach((n, i) => console.log(` deploy ${i + 1}:`,
n.status === "fulfilled" ? n.value : `XATO ${n.reason.message}`));
}Konsolda:
kanon tartibi:
deploy 1: qo'llandi: 001-sinov.sql
deploy 2: XATO relation "sinov_jadval" already exists
tekshiruv qulf ichida:
deploy 1: qo'llandi: 001-sinov.sql
deploy 2: bor: 001-sinov.sqlBirinchi ikki qator Postgres'dagi haqiqiy natija bilan bir xil («Natijani halol o'qish»). Bash'da tuzatish: SELECT 1 FROM sxema_migratsiyalar … tekshiruvini BEGIN; SELECT pg_advisory_xact_lock(…) dan keyin, o'sha psql seansi ichida bajarish. Masalan, butun sikl uchun bitta seans darajasidagi pg_advisory_lock olish, oxirida — pg_advisory_unlock.
9. O'zingiz qiling: production
- Dockerfile — to'rt bosqich; lokal
docker build --target apiva--target web. Lock faylni toza papkada yasang. compose.prod.yaml— db, redis, migratsiya, api × 2, ishchi, web; majburiy sirlar:?bilan; tashqariga faqat127.0.0.1.- Lokal production —
.envni o'zingiz yasang (git'ga emas),up -d --build, keyin chat va fayl oqimini qo'lda sinang. - CI —
actbilan yashil, keyin o'z GitHub repo'ngizda ham. - Tuzatishlar — har biriga avval eski holatda yiqiladigan tekshiruv:
- migratsiya: tekshiruv qulf ichida (3-mashq); ikki parallel
docker compose run migratsiya— ikkalasi 0 kod bilan; - S3: Compose'ga S3-mos servis (yoki tashqi ombor) va
S3_*o'zgaruvchilari;POST /fayllar— 201; - CI:
services:ga S3-mos ombor vaS3_ENDPOINT— GitHub runner'ida ham yashil; - ishchi: to'lov sirlarisiz alohida muhit bloki;
- image tegi:
jamoa-api:${VERSIYA}; runbook'dagi rollback buyrug'ini haqiqatda sinang; - zaxira: boshqa joyga nusxa (restic yoki rclone), yarim faylni o'chirish (avval vaqtinchalik nomga, muvaffaqiyatdan keyin
mv), oyiga bir marta tiklash mashqi (Backup'ni avtomatlashtirish); - ichki nginx: upstream'ga
zone jamoa_api 64k;,resolver 127.0.0.11;(Docker ichki DNS'i) vaserver api:3000 resolve;— nginx 1.27.3 dan beri ochiq versiyada ham bor, IP o'zgarsa upstream o'zi yangilanadi. Eski usul — o'zgaruvchi orqaliproxy_pass, lekin unda upstream bloki (va uningkeepalivesozlamasi) chetlab o'tiladi. Kanonda ikkalasi ham sinalmagan.
- migratsiya: tekshiruv qulf ichida (3-mashq); ikki parallel
- Serverga — «Serverga chiqarish: tartib» jadvali bo'yicha, o'z serveringiz va domeningizda; har amal jurnalga.
- Kuzatuv — tashqi uptime tekshiruvi (
/health/ready) va alert (Uptime monitoring va alerting).
Yechim namunasi: ishchi uchun alohida muhit
Kanonda bu tuzatish yo'q. Yo'nalish — umumiy qismni kichik langarga, to'lov sirlarini faqat api'ga:
x-umumiy-env: &umumiy-env
NODE_ENV: production
DATABASE_URL: postgres://jamoa_api:${API_DB_PAROL:?}@db:5432/jamoa
REDIS_URL: redis://:${REDIS_PAROL:?kerak}@redis:6379
services:
api:
environment:
<<: *umumiy-env
PAYME_KALIT: ${PAYME_KALIT:?kerak}
CLICK_SIR: ${CLICK_SIR:?kerak}
ishchi:
environment: *umumiy-env<<: — YAML birlashtirish kaliti: langardagi hamma maydon va qo'shimchalari. Tekshiruv: docker compose config chiqishida ishchi muhitida PAYME so'zi yo'q.
10. Real ishda
- Kichik SaaS ko'pincha aynan shunday boshlanadi: bitta VPS, Compose, nginx. Kubernetes'ga o'tish sababi — yuk emas, jamoa kattalashishi va deploy chastotasi.
- Birinchi production hodisasi odatda kod xatosi emas, sozlama: unutilgan o'zgaruvchi, to'lgan disk, muddati o'tgan sertifikat.
:?va kuzatuv shular uchun. - Zaxira haqida eng ko'p beriladigan savol: "oxirgi marta qachon tikladingiz?" Javob bo'lmasa — zaxira yo'q deb hisoblang.
- Server jurnali (vaqt, buyruq, natija) jamoada postmortem yozishni bir necha barobar osonlashtiradi (Design doc, runbook va postmortem).
- Intervyuda "ilovangizni qanday deploy qilasiz?" savoliga diagramma, migratsiya tartibi va rollback bilan javob bering. "Va'da va kod farqini qanday topdim" degan hikoya katta ustunlik.
Xulosa
- Production = bitta buyruq bilan toza muhitda ko'tariladigan tartib: Dockerfile, Compose, migratsiya, zaxira, CI.
- Bitta image ikki rolda (api, ishchi) — qulay, lekin meros sozlamalar (HEALTHCHECK, sirlar) bilan.
- Migratsiya — alohida konteyner, tranzaksiya va advisory lock; tekshiruv qulf ichida bo'lishi kerak.
- Lokal production: build 73 s, 1 000/1 000 SSE xabar,
actva e2e yashil. - Kod o'qish va o'lchov oltita muammoni topdi: parallel deploy yiqiladi, zaxira 8 ta va o'sha serverda, production'da S3 yo'q, CI'dagi fayl testi omadga bog'liq, rollback uchun teg yo'q.
Keyingi dars: Real-time capstone 1: chat arxitekturasi va xabarlar — SSE va POST, takror himoyasi, tarix va o'qildi belgisi.
Manbalar
- Docker — Compose interpolatsiyasi: https://docs.docker.com/compose/how-tos/environment-variables/variable-interpolation/ (tekshirildi, 2026-11:
:-— sukut,:?— o'zgaruvchi yo'q yoki bo'sh bo'lsa xato bilan to'xtash; xulq Docker Compose v5.5.1 da ham) - Docker — Compose
depends_onshartlari: https://docs.docker.com/reference/compose-file/services/#depends_on (tekshirildi, 2026-11:service_completed_successfully,service_healthy) - PostgreSQL 18 — Advisory locks: https://www.postgresql.org/docs/current/explicit-locking.html#ADVISORY-LOCKS (tekshirildi, 2026-11: tranzaksiya darajasidagi qulf tranzaksiya oxirida o'zi bo'shaydi)
find(1)qo'llanmasi —-mtimeyaxlitlash qoidasi: https://man7.org/linux/man-pages/man1/find.1.html (tekshirildi, 2026-11: kasr qism tashlanadi; xulq Git Bash'dagi GNU find bilan ham o'lchandi)- nginx — upstream
server … resolvevaresolver: https://nginx.org/en/docs/http/ngx_http_upstream_module.html (tekshirildi, 2026-11: ochiq versiyada 1.27.3 dan) - Kurs tajribasi (IlmHamroh, 2026-11):
jamoalokal production (nginx + 2 replika),act0.2.94, Playwright; server tartibi —bozorsinov stendi. Parallel migratsiya, zaxira muddati, production'da fayllar va Compose xatosi — biz o'lchadik (2026-11-10, skriptlar mashq papkasida).
Izohlar · 0
Izoh yozish uchun kiring.