JavaScript Full-stackXavfsizlik audit checklisti: vazifalar ning yakuniy auditi
JavaScript Full-stack · 35-qism. Xavfsizlik

Xavfsizlik audit checklisti: vazifalar ning yakuniy auditi

24 daqiqa16/16-dars

Qisqacha: Xavfsizlik auditi — "xavfsizmi?" degan savolga his-tuyg'u bilan emas, ro'yxat va isbot bilan javob berish. Bizning ro'yxat — qism boshidagi tahdid modeli (T01–T24). Har band uchun holat (yopiq, tuzatildi, qoldiq), isbot (o'lchov) va tuzatish commit'i yoziladi. Bu darsda vazifalar ning yakuniy auditini yig'amiz: 24 bandning 19 tasi yopiq, 4 tasi audit davomida tuzatildi, 1 tasi faqat hujjat, 6 tasida qoldiq xavf ochiq yozildi. Server esa faqat o'qish bilan tekshiriladi. Oxirida 4.3.2 relizini commit qilamiz va qismni yakunlaymiz.

Bu darsda

  • Audit checklisti qayerdan olinishini va OWASP ASVS nima ekanini bilib olasiz.
  • Har band uchun holat, isbot va commit yozishni o'rganasiz.
  • Qoldiq xavflarni ustuvorlik bo'yicha tartiblaysiz.
  • Serverni hech narsa o'zgartirmasdan, faqat o'qish bilan tekshirasiz.
  • 35-qismning yakuniy holatini (4.3.2) commit qilasiz va qismni xulosa qilasiz.

Oldin bilishingiz kerak: Threat modeling, Pentest asoslari, Xavfsizlik incidentiga javob, Noto'g'ri sozlash va server xavfsizligi.

1. Nega bu kerak?

15 ta darsda vazifalar ga 15 xil tomondan hujum qildik. Har dars o'z natijasini berdi: bu yerda zaiflik yo'q, bu yerda topildi va tuzatildi, bu yerda qaror kerak. Lekin bu natijalar 15 ta faylda tarqoq. Yangi jamoa a'zosi, mijoz yoki investor "loyiha qanchalik xavfsiz?" deb so'rasa, unga 15 ta dars o'qishni taklif qila olmaysiz.

Audit hujjati — bitta javob. U uch savolga javob beradi:

  1. Nimani tekshirdik? — har tahdid bandi.
  2. Qanday bilamiz? — isbot: o'lchov, test yoki skaner chiqishi.
  3. Nima qoldi? — ochiq qoldiq xavflar va ularning egasi.

Uchinchi savol eng muhimi. "Hammasi xavfsiz" degan audit — yolg'on yoki yuzaki audit. Haqiqiy tizimda doim qoldiq bor. Farq — u yozilganmi yoki yo'qmi.

Hayotiy o'xshatish: mashinaning texnik ko'rigi. Usta "yaxshi yuradi" demaydi. U varaqni to'ldiradi: tormoz — tekshirildi, normada; chiroq — almashtirildi; shina — 2 mm qoldi, keyingi mavsumda almashtirish kerak. Oxirgi qator qoldiq xavf.

2. Checklist qayerdan olinadi

2.1 Ikki yondashuv

Checklist ikki manbadan yig'iladi:

  • Tizimning o'zidan — tahdid modeli. Bizning T01–T24 (Threat modeling) aynan vazifalar ning komponentlari va ishonch chegaralaridan chiqqan. U loyihaga xos xavflarni ushlaydi: webhook SSRF, LLM, zaxira roli.
  • Tashqi standartdan — boshqalar to'plagan tajriba. U "biz o'ylamagan" narsani ushlaydi.

Ikkalasi bir-birini to'ldiradi. Faqat o'z modelingiz bilan ko'r nuqtalar qoladi. Faqat standart bilan esa loyihaga xos xavflar tushib qoladi: standart sizning webhook limitingiz haqida bilmaydi.

2.2 OWASP ASVS

Eng keng tarqalgan veb-ilova standarti — OWASP ASVS (Application Security Verification Standard — ilova xavfsizligini tekshirish standarti). Top 10 "eng ko'p uchraydigan xavflar" ro'yxati bo'lsa (OWASP Top 10:2025 xaritasi), ASVS — tekshiriladigan talablar ro'yxati. Har talab "ilova X qiladi" ko'rinishida yoziladi va uni sinab bo'ladi.

Joriy versiya — ASVS 5.0.0 (2025-05-30): 17 bob, 345 talab. Talablar uch darajaga bo'lingan:

Daraja Kim uchun 5.0.0 da talablar
L1 har qanday ilova, minimal 70
L2 foydalanuvchi ma'lumoti bor ko'p ilovalar ko'proq
L3 bank, tibbiyot, kritik tizimlar hammasi

Ma'lumotlar OWASP'ning 4.0 → 5.0 ko'chish qo'llanmasi va OWASP Cornucopia sahifasidan (2026-11-09 da tekshirildi). L1 talablari oldingi versiyadagi (4.0.3) 128 tadan 70 taga kamaygan: L1 endi haqiqatan "boshlang'ich" daraja. L2 va L3 dagi aniq sonlarni manbalar har xil sanaydi, shuning uchun ular jadvalga kiritilmadi.

Kanon auditi ASVS bo'yicha qilinmadi — u tahdid modeli bo'yicha. Auditingizni ASVS L1 bilan solishtirish — tabiiy keyingi qadam (kanonda sinalmagan).

2.3 Sohalar bo'yicha qamrov

Yaxshi audit hamma sohani qamraydi. Bizning 24 band sohalar bo'yicha:

Soha Bandlar Qayerda sinaldi
kirish nazorati T01, T02 IDOR
kiritish va injection T03, T12, T17 SQLi, AI/LLM, Pentest
autentifikatsiya va sessiya T18, T19, T20 Pentest, Fail-closed
brauzer va sarlavhalar T04, T05, T06 CSP, Open redirect
biznes mantiq T08, T16 Biznes mantiq, To'lov
xato holatlari T09 Fail-closed
sirlar T13, T15 SAST, Incident
bog'liqliklar T07, T22 Yaxlitlik, SAST
infratuzilma T11, T21 Server, Pentest
loglar T10, T24 Loglar
zaxira T23 Threat modeling
jarayon T14 Pentest

3. Audit hujjati

3.1 Holatlar

Har band to'rt holatdan birini oladi:

  • YOPIQ — nazorat bor va o'lchandi. "RLS bor" emas, "31 urinish, 31 tasi rad etildi".
  • TUZATILDI — audit davomida zaiflik topildi va commit bilan tuzatildi. Tuzatishdan keyingi o'lchov ham bor.
  • QOLDIQ — ongli qabul qilingan yoki qaror kutayotgan xavf.
  • HUJJAT — kod yo'q, lekin dizayn qarori yozilgan (bizda — to'lov).

Bitta bandda ikki holat bo'lishi mumkin. Masalan, T09 da ikki xato tuzatildi, lekin /health/ready muammosi qoldi. Bunday bandda ikkalasi yoziladi: asosiy holat va "qoldiq".

3.2 Isbot va commit

Har qatorda yana ikki ustun bor:

  • Isbot — o'lchov fayli, test nomi yoki skaner chiqishi. Kanonda bu kurs tajribasining natija fayllari. Sizning loyihangizda — CI artifact'i, test nomi yoki docs/ dagi hisobot.
  • Tuzatish — commit xabari. Kim "bu qachon tuzatilgan edi?" deb so'rasa, git log --grep bilan topadi.

3.3 Yakuniy jadval

docs/XAVFSIZLIK-AUDITI.md dan qisqartirilgan jadval (isbot ustuni telefon uchun tushirib qoldirildi):

ID Tahdid Holat Qisqa natija
T01 IDOR YOPIQ 31/31; WHERE + RLS ikki qatlam
T02 admin yo'llari, mass assignment YOPIQ 403/401, 422
T03 SQL injection YOPIQ Unsafe 0, 18 interpolatsiya — hammasi xavfsiz
T04 XSS → sessiya YOPIQ CSP + Trusted Types brauzerda blokladi
T05 open redirect TUZATILDI tab va yangi qator bilan aylanib o'tish
T06 build'dagi sirlar YOPIQ dist da 0 topilma
T07 ta'minot zanjiri YOPIQ + qoldiq imzolar, cosign; Sentry va OTel peer diapazoni
T08 poyga TUZATILDI limit 5, 20 parallel so'rovda 12 tagacha edi
T09 fail-open TUZATILDI + qoldiq 2 tuzatish; /health/ready
T10 loglar YOPIQ + qoldiq 3 alert, PII 0; 429 auth jurnalida yo'q
T11 noto'g'ri sozlash YOPIQ + qoldiq lynis 59 → 62; Mailpit; production server — egasiga yetkazildi
T12 LLM injection YOPIQ + qoldiq sizish va amal yopiq; javob matni modelga bog'liq
T13 sir repoda YOPIQ CI: gitleaks, semgrep, npm audit
T14 zaiflik haqida xabar YOPIQ SECURITY.md, security.txt
T15 sir sizishi YOPIQ + qoldiq runbook, qoidalar; TOTP 500, sessiyalar
T16 to'lov HUJJAT soxta provayder bilan 7 holat
T17 SSRF YOPIQ 7/8 — 422, localhost. — ikkinchi qatlam
T18 Telegram, OIDC YOPIQ 28–29-qism testlari; 35 da jonli sinalmadi
T19 sessiya, CSRF YOPIQ __Host-, chiqishdan keyin 401
T20 brute force YOPIQ 5 urinishdan keyin 429, xabar bir xil
T21 fayl yuklash YOPIQ MZ va SVG — 415
T22 CI/CD YOPIQ SHA pin, permissions
T23 zaxira TUZATILDI xizmat eski skriptga qarardi
T24 kuzatuv stack YOPIQ 127.0.0.1, PII yo'q; /metrics — Info

T18 qatoriga e'tibor bering: "35 da jonli sinalmadi". Bu ham halol yozuv. Telegram va OIDC 28–29-qism testlari bilan yopiq, lekin bu qismda ularga alohida hujum qilinmadi. Audit buni yashirmaydi.

3.4 Hisobni tekshiring

Jadvaldagi holatlarni brauzerda sanaymiz. Har band — ID va holat, +Q — qoldiq bor:

js
const AUDIT = `
T01 YOPIQ        T02 YOPIQ        T03 YOPIQ
T04 YOPIQ        T05 TUZATILDI    T06 YOPIQ
T07 YOPIQ+Q      T08 TUZATILDI    T09 TUZATILDI+Q
T10 YOPIQ+Q      T11 YOPIQ+Q      T12 YOPIQ+Q
T13 YOPIQ        T14 YOPIQ        T15 YOPIQ+Q
T16 HUJJAT       T17 YOPIQ        T18 YOPIQ
T19 YOPIQ        T20 YOPIQ        T21 YOPIQ
T22 YOPIQ        T23 TUZATILDI    T24 YOPIQ`;

const soni = {};
const qoldiq = [];
const re = /(T\d+) ([A-Z]+)(\+Q)?/g;
for (const [, id, holat, q] of AUDIT.matchAll(re)) {
  soni[holat] = (soni[holat] ?? 0) + 1;
  if (q) qoldiq.push(id);
}
console.log(soni);
console.log(`qoldiqli bandlar: ${qoldiq.length} —`, qoldiq.join(" "));
const jami = Object.values(soni).reduce((a, b) => a + b, 0);
const ochiq = jami - soni.YOPIQ - soni.TUZATILDI;
console.log(`jami ${jami}, kodsiz nazorat: ${ochiq}`);

Konsolda:

text
{ YOPIQ: 19, TUZATILDI: 4, HUJJAT: 1 }
qoldiqli bandlar: 6 — T07 T09 T10 T11 T12 T15
jami 24, kodsiz nazorat: 1

Xuddi shu natija diagrammada:

pie showData title 24 band — asosiy holat
  "YOPIQ" : 19
  "TUZATILDI" : 4
  "HUJJAT" : 1

24 band: 19 yopiq, 4 tuzatildi, 1 hujjat. Lekin diagramma bitta narsani ko'rsatmaydi: yopiq va tuzatilgan bandlarning oltitasida qoldiq bor. Shuning uchun audit hujjatida faqat foizlar emas, qoldiq ro'yxati ham turadi. Tuzatishlar soni bandlardan ko'p: T09 da ikkita. Qolgan tuzatishlar band ichida yashaydi: T11 da web javoblariga Permissions-Policy qo'shildi (SAST, DAST, SCA), T15 da gitleaks qoidalari. Jami yettita kanon xatosi topildi va tuzatildi. Ularni xulosada sanaymiz.

matchAll har moslik uchun massiv beradi: [butun, 1-guruh, 2-guruh, 3-guruh]. Destrukturizatsiyadagi bo'sh joy ([, id, …]) birinchi elementni tashlab yuboradi. (\+Q)? bo'lmasa, q — undefined.

4. Qoldiq xavflar va ustuvorlik

4.1 Ro'yxat

Qoldiq — audit hujjatining eng halol qismi. Har biri qayerda topilgani bilan:

Qoldiq Qayerda topildi Xavf Taklif
/health/ready baza o'chiq bo'lsa ham 200 (keshdan javob beradi) Fail-closed load balancer trafikni o'lik nusxaga yuboradi readiness'da keshsiz SELECT 1
sir rotatsiyasida TOTP 500, sessiyalar o'zi bekor bo'lmaydi Incident incident paytida foydalanuvchilar chiqib qoladi ikki kalitli o'tish, 409, sessiyalarni bekor qilish buyrug'i
API kalitlari soniga chegara yo'q Biznes mantiq har kalit — hisob ma'lumoti; faqat umumiy rate limit cheklaydi foydalanuvchiga N ta kalit
429 bilan rad etilgan login urinishlari auth jurnaliga tushmaydi Loglar tergovda faqat HTTP logi bor auth jurnaliga kirish_cheklandi hodisasi
Sentry 10.78 va OpenTelemetry 0.300 — peer diapazoni buzilgan Yaxlitlik rasmiy mos emas, yangilanishda kutilmagan xato OTel'ni pastga tushirish yoki Sentry yangilanishi
sinov pochtasi (Mailpit) qattiqlashtirilmagan Server faqat sinov profilida, kichik profilda qolsin
LLM javob matnini injection o'zgartira oladi AI/LLM foydalanuvchiga noto'g'ri matn modelga bog'liq; sizish va amal yopiq
production source map'lar ochiq Pentest ochiq repo'da yo'q; yopiq loyihada — kod oshkor hidden + xato kuzatuviga yuklash
production'da ham ILOVA_SIRI ixtiyoriy: berilmasa, vaqtinchalik tasodifiy sir Fail-closed har qayta ishga tushishda kodlar va kursorlar yaroqsiz, nusxalarda har xil sir production'da majburiy qilish

Audit hujjatining jadvalida qoldiq oltita bandda yozilgan. API kalitlari soni, source map'lar va ixtiyoriy ILOVA_SIRI band ichida emas, alohida qarorlar sifatida turibdi — shuning uchun bu ro'yxat uzunroq. Qoida bitta: qayerda yozilgan bo'lsa ham, qoldiq ko'rinib tursin.

4.2 Qaysi biri birinchi

Hammasini birdaniga tuzatib bo'lmaydi. Ustuvorlik uchun ikki o'lchov ishlatiladi: zarar (CVSS bali yoki "nima bo'ladi?") va narx (necha soat ish). Yuqori zarar va arzon tuzatish — birinchi. Past zarar va qimmat tuzatish — backlog'da yoki ongli qabul qilinadi.

Masalan, /health/ready — 3.7 (Low). Lekin tuzatish bir necha qator. Uni qoldirishga sabab yo'q. TOTP rotatsiyasi — sxemani o'zgartirish, testlar va mashq. Qimmatroq, lekin incident paytida juda og'riqli. Bu tartibni 2-mashqda funksiya bilan qilasiz.

Kanonda bu qoldiqlar loyiha backlog'iga yozildi. Ularning bir qismi keyingi qismdagi arxitektura qarorlari bilan bog'liq: readiness va masshtablash, kalitlar boshqaruvi.

Tekshirib ko'ring: Nega "Mailpit qattiqlashtirilmagan" kabi kichik qoldiqni ham audit hujjatiga yozish kerak? Uni shunchaki unutsa bo'lmaydimi?

Javob

Bugun u faqat sinov profilida va kichik. Lekin ertaga kimdir profilni o'chirib, Mailpit'ni production compose fayliga ko'chirishi mumkin. Yozilgan qoldiq bu qarorni ko'rinadigan qiladi: "bu xizmat qattiqlashtirilmagan, production uchun emas". Yozilmagan qoldiq esa jim turgan tuzoq. Bundan tashqari, keyingi auditor "nega buni ko'rmagansizlar?" demaydi — ko'rganmiz va qabul qilganmiz.

5. Server: faqat o'qish bilan audit

5.1 Qoida

Ilova xavfsiz bo'lsa ham, u ishlaydigan server zaif bo'lishi mumkin (Noto'g'ri sozlash va server xavfsizligi). Lekin production serverni audit qilishning birinchi qoidasi: auditor hech narsani o'zgartirmaydi. U faqat o'qiydi, yozadi va tavsiya beradi. O'zgartirish — egasining qarori, alohida o'zgartirish jarayoni bilan.

Sababi oddiy. "Tezda tuzatib qo'yay" deb sshd_config ni o'zgartirgan auditor serverni kirib bo'lmaydigan qilib qo'yishi mumkin. Yoki boshqa jamoaning xizmatini to'xtatadi.

5.2 Buyruqlar

Kanon production serverda faqat o'qiydigan 9 ta buyruq ishlatdi. Buyruqlar loyiha nomlari va konteyner nomlarini chiqarmaydigan qilib yozilgan — faqat sonlar va bayroqlar. Ularni o'z serveringizda ham ishlating (qatorlar uzun, shuning uchun text blokda):

text
lsb_release -ds; uname -r
sshd -T 2>/dev/null | grep -E '^(port|permitrootlogin|passwordauthentication|kbdinteractiveauthentication|pubkeyauthentication|x11forwarding|allowtcpforwarding|allowagentforwarding|maxauthtries|logingracetime|clientaliveinterval) '
ss -tlnH | awk '{print $4}' | sort -u
ufw status | head -3
fail2ban-client status 2>/dev/null | grep -E 'Number of jail|Jail list'
systemctl is-enabled unattended-upgrades 2>&1; systemctl is-active unattended-upgrades 2>&1
nginx -T 2>/dev/null | grep -oE '^\s*(server_tokens [a-z]+|ssl_protocols [A-Za-z0-9. ]+|add_header (Strict-Transport-Security|X-Content-Type-Options|X-Frame-Options|Content-Security-Policy|Referrer-Policy|Permissions-Policy))' | sed -E 's/^\s+//' | sort | uniq -c
docker ps -q | xargs -r docker inspect --format '{{.HostConfig.ReadonlyRootfs}} {{.HostConfig.Privileged}} {{json .HostConfig.CapDrop}} {{json .HostConfig.SecurityOpt}} user={{.Config.User}}' | sort | uniq -c
docker ps --format '{{.Ports}}' | grep -oE '0\.0\.0\.0:[0-9]+' | sort -u | wc -l

Kanonda ular SSH orqali, bittadan ishga tushirildi va har biri jurnalga yozildi: vaqt, maqsad, buyruq. Yozish, o'rnatish va skaner — 0. .env va loyiha papkalari o'qilmadi. Bu buyruqlar 35-qismda ikki marta ishga tushdi, ikkinchi safar oldingi darsdagi natija bilan solishtirish uchun.

5.3 Natija: topilma — egasiga, ommaga emas

Kanon tajribasi real production serverda faqat o'qish buyruqlarini yurgizdi. Topilmalar egasiga yetkazildi. Xavfsizlik sababli ular va aniq qiymatlar bu yerda e'lon qilinmaydi — bu ham audit qoidasining o'zi: topilmani ommaga emas, egasiga.

Bu Pentest asoslari darsidagi mas'uliyatli oshkor qilish bilan bir xil mantiq. "Qaysi serverda nima zaif" degan ro'yxat — hujumchi uchun tayyor reja. U faqat tuzatishga mas'ul odamga boradi.

5.4 "Oldin" va "keyin": kursning lokal o'quv serveri

Qanday natija yomon, qanday yaxshi ekanini kursning lokal o'quv serverida ko'ramiz — toza Ubuntu 24.04 (systemd 255), Noto'g'ri sozlash va server xavfsizligi darsidagi o'sha server. Yangi o'rnatilgan holatda sshd -T:

text
maxauthtries 6
clientaliveinterval 0
permitrootlogin without-password
pubkeyauthentication yes
passwordauthentication yes
kbdinteractiveauthentication no
x11forwarding yes
allowtcpforwarding yes

Bu Ubuntu sukuti: parol bilan kirish yoqilgan, root kalit bilan kira oladi, X11 uzatish yoqilgan. lynis bahosi — 59. Kurs qattiqlashtirish fayli (deploy/ssh/10-hardening.conf) qo'llangandan keyin:

text
maxauthtries 3
clientaliveinterval 0
permitrootlogin no
passwordauthentication no
kbdinteractiveauthentication no
x11forwarding no
allowtcpforwarding yes
allowusers deploy

lynis bahosi — 62. allowtcpforwarding yes qoldi: kanon faylida bu qator yo'q. Tunnel kerak bo'lmasa, no qilish tavsiya etiladi.

5.5 Yaxshi boshlang'ich holat

Kursning tavsiya etilgan qiymatlari — o'z serveringizni shu jadval bilan solishtiring:

Tekshiruv Tavsiya Qaysi darsda
passwordauthentication, kbdinteractiveauthentication no SSH hardening va ufw
permitrootlogin no SSH hardening va ufw
x11forwarding, allowagentforwarding, allowtcpforwarding no (kerak bo'lmasa) Server xavfsizligi
maxauthtries 3 SSH hardening va ufw
tashqariga ochiq portlar faqat 22, 80, 443; ilovalar 127.0.0.1 da SSH hardening va ufw
firewall, fail2ban yoqilgan SSH hardening va ufw
avtomatik xavfsizlik yangilanishlari enabled, active Server xavfsizligi
nginx: HSTS, CSP har HTTPS saytda CSP chuqur
ssl_protocols faqat TLSv1.2 TLSv1.3 Server xavfsizligi
konteynerlar read_only, cap_drop: ALL, no-new-privileges, root emas Server xavfsizligi

ssl_protocols haqida bitta halol eslatma. nginx -T ko'pincha ikki qatorni ko'rsatadi: Ubuntu nginx.conf sukuti va certbot sozlamasi. Server blokidagi qiymat ustun bo'lishi mumkin, shuning uchun haqiqiy javobni faqat tashqi TLS skaneri beradi. Kanonda u ishlatilmadi — sinalmagan.

Audit hujjatida server bo'limi alohida sarlavha bilan turadi: "egasi qarori kerak".

Diqqat: O'z serveringizda ham shu tartib: avval o'qing va yozing, keyin o'zgartiring. sshd sozlamasini o'zgartirganda ochiq SSH seansini yopmang — yangi sozlamani ikkinchi oynadan kirib tekshirmaguningizcha. Aks holda serverga kirish yo'qolishi mumkin.

6. Loyiha qadami: 4.3.2

6.1 Nima commit qilinadi

Oxirgi to'rt dars "hali commit qilmang" degan edi. Endi hammasi bitta holatda:

Fayl Qaysi darsdan
web: public/.well-known/security.txt Pentest asoslari
.gitleaks.toml — vazifalar-ilova-siri, parolli-ulanish-url qoidalari Incident
docs/qanday/sir-sizdi.md — runbook Incident
docs/TOLOV-ARXITEKTURA.md To'lov xavfsizligi
docs/XAVFSIZLIK-AUDITI.md — T01–T24 checklist shu dars
CHANGELOG.md — 4.3.2 yozuvi, package.json versiyasi shu dars

Kodga tegilmadi: src/ oldingi holat bilan bir xil. Lekin CHANGELOG'da "Bug Fixes" bo'limi bor: web javoblariga Permissions-Policy (SAST, DAST, SCA darsida qo'shilgan) shu relizga kiradi. Shuning uchun versiya 4.3.2 — patch.

6.2 Tekshiruv

Yakuniy holatda to'liq tekshiruv:

Tekshiruv Natija
tip (tsc) 0 xato, 123 s
lint 0 xato, 131 s
build 0 xato
Vitest 361 o'tdi + 1 o'tkazib yuborildi, 173 s
e2e 10/10
jonli uch rejim oldingi holat bilan aynan
web check 55 fayl, 361 test, exit 0

Hujjat o'zgarishi ham to'liq tekshiruvdan o'tadi. .gitleaks.toml dagi yangi qoida CI'dagi sirlar job'ini yiqitishi mumkin edi — src/ va docs/ da yangi soxta ijobiy yo'qligi shuni tekshirdi.

6.3 Commit'lar

Kanondagi tartib: avval web, keyin API. Commit xabarlari:

text
feat: /.well-known/security.txt (RFC 9116)
text
docs: sir sizishi runbook'i; ci(gitleaks): ILOVA_SIRI va parolli ulanish URL qoidalari
text
docs: to'lov arxitekturasi — karta ma'lumotini saqlamaslik, webhook tekshiruvi
text
docs: to'liq xavfsizlik auditi (T01–T24 checklist, isbot va tuzatishlar)

Birinchisi — web repo'da, qolgan uchtasi — API'da. Oxirgisi 4.3.2 relizi.

CHANGELOG haqida bitta eslatma. Loyiha qoidasi bo'yicha u commit xabarlaridan avtomatik yasaladi va qo'lda tahrirlanmaydi (CHANGELOG va reliz avtomatikasi). Kanon tajribasi git tarixisiz saqlangani uchun 4.1.0–4.3.2 yozuvlari qo'lda yozildi. O'z repo'ngizda npm run changelog buni commit'lardan o'zi qiladi.

7. Hujumchi nigohi

Audit hujjati ham hujumchi uchun ma'lumot:

  • Qoldiq ro'yxati — nishonlar ro'yxati. Ochiq repo'da u ham ochiq. Hujumchi /health/ready dan boshlamaydi (zarari kichik), lekin T15 ni o'qib, "sir almashganda sessiyalar tirik qoladi" ni eslab qoladi. Shuning uchun qoldiqlar uzoq ochiq turmasin, egasi va muddati bo'lsin.
  • "Sinalmagan" so'zi. T18 dagi "35 da jonli sinalmadi" hujumchiga qayerni sinashni aytadi. Bu qoldirilgan yozuvning narxi — lekin uni yashirish undan ham qimmat.
  • Server bo'limi. Prod serverning sozlama topilmalari ochiq hujjatda turmasin. Kanonda ular faqat server egasiga yetkazildi, ommaviy matnda — yo'q.
  • Eski audit. Bir yil oldingi "hammasi yopiq" hujjati bugungi kodga tegishli emas. Har katta relizda yangilanmagan audit soxta xotirjamlik beradi.

8. Ko'p uchraydigan xatolar

8.1 Isbotsiz "YOPIQ"

"RLS bor" — da'vo. "31 urinish, 404" — isbot. Holat faqat o'lchov bilan.

8.2 Qoldiqni yashirish

"Hammasi yopiq" degan audit ishonchsiz. Qoldiq ochiq, egasi va taklifi bilan yozilsin.

8.3 Faqat standart yoki faqat o'z modeli

ASVS loyihaga xos xavfni bilmaydi, o'z modelingiz ko'r nuqtalarni bilmaydi. Ikkalasi birga.

8.4 Audit paytida prod'ni o'zgartirish

Auditor faqat o'qiydi. O'zgartirish — egasining qarori, alohida jarayon bilan.

8.5 Bir martalik audit

Audit — surat, kino emas. Har katta reliz yoki yangi komponentda qayta ko'rib chiqiladi.

9. Mashqlar

Mashqlar kurs/mashqlar/35/16-audit/ da. 2-mashq Node 24.21.0 da, 3-mashq Git Bash'da tekshirilgan (biz ishga tushirdik).

1-mashq (oson): bo'shliqlarni to'ldiring

  • Nazorat bor va o'lchangan band holati —
  • Ongli qabul qilingan yoki qaror kutayotgan xavf — xavf
  • OWASP'ning tekshiriladigan talablar standarti —
  • ASVS 5.0.0 da eng boshlang'ich daraja —
  • Server auditida auditor nima qiladi — faqat
Yechim
  • YOPIQ — "nazorat bor" emas, "o'lchandi".
  • qoldiq — egasi va taklifi bilan ochiq yoziladi.
  • ASVS — Application Security Verification Standard.
  • L1 — 5.0.0 da 70 ta talab.
  • o'qiydi — o'zgartirish egasining qarori.

2-mashq (o'rta): qoldiqlar ustuvorligi

ustuvorlik(qoldiqlar) funksiyasini yozing. Har qoldiq — { id, nom, ball, soat }: ball — zarar (CVSS), soat — tuzatish narxi. Funksiya satrlar massivi qaytarsin. Tartib: avval ball bo'yicha kamayish. Ball teng bo'lsa — "ball / soat" kattaroq bo'lgani (ya'ni arzonrog'i) oldinda. Format: 1. T08 4.3 1 soat — nom.

Mashq ma'lumotlari: T09 bali — pentest hisobotidan 3.7-bob, qolganlari mashq uchun taxminiy.

Ishora: sort taqqoslovchisida b.ball - a.ball || … — birinchi farq 0 bo'lsa, ikkinchisi ishlaydi.

Yechim
js
function ustuvorlik(qoldiqlar) {
  return qoldiqlar
    .map((q) => ({ ...q, oson: q.ball / q.soat }))
    .sort((a, b) => b.ball - a.ball || b.oson - a.oson)
    .map((q, i) => {
      const ball = q.ball.toFixed(1);
      return `${i + 1}. ${q.id} ${ball} ${q.soat} soat — ${q.nom}`;
    });
}

const qoldiqlar = [
  ["T09", "readiness DB'ni tekshirmaydi", 3.7, 2],
  ["T15", "sir rotatsiyasida TOTP 500", 4.2, 8],
  ["T10", "429 auth jurnalida yo'q", 3.1, 1],
  ["T08", "API kalitlari soniga chegara yo'q", 4.3, 1],
  ["T07", "Sentry va OTel peer diapazoni", 3.1, 4],
].map(([id, nom, ball, soat]) => ({ id, nom, ball, soat }));
for (const q of ustuvorlik(qoldiqlar)) console.log(q);

Konsolda:

text
1. T08 4.3 1 soat — API kalitlari soniga chegara yo'q
2. T15 4.2 8 soat — sir rotatsiyasida TOTP 500
3. T09 3.7 2 soat — readiness DB'ni tekshirmaydi
4. T10 3.1 1 soat — 429 auth jurnalida yo'q
5. T07 3.1 4 soat — Sentry va OTel peer diapazoni

T10 va T07 ning bali teng, shuning uchun bir soatlik T10 oldinda. oson — vaqtinchalik maydon, ...q bilan asl obyekt o'zgarmaydi. Haqiqiy jamoada bu tartib faqat taklif: T15 sakkiz soat bo'lsa ham, keyingi incident'dan oldin qilinishi kerak bo'lishi mumkin. Formula qarorni emas, muhokamani boshlaydi.

3-mashq (qiyin): sshd -T ni siyosat bilan solishtirish

Bash skript yozing. U ikki fayl yaratsin: siyosat.txt (kursning tavsiya etilgan qiymatlari) va sshd-t.txt — namunaviy (o'ylab topilgan) server ning sshd -T chiqishi. Bu haqiqiy o'lchov emas, mashq uchun yasalgan fayl. Keyin bitta awk ikkala faylni o'qib, siyosatdagi har kalit uchun mos kelmaganini FARQ kalit: haqiqiy (kerak: X) ko'rinishida chiqarsin, oxirida mos va farq sonini bersin. Siyosatda yo'q kalitlar e'tiborsiz qolsin.

Ishora: NR == FNR — birinchi fayl; ($1 in kerak) — kalit massivda bormi.

Yechim
bash
cat > siyosat.txt <<'TXT'
passwordauthentication no
permitrootlogin no
x11forwarding no
allowagentforwarding no
allowtcpforwarding no
maxauthtries 3
TXT
# namunaviy (o'ylab topilgan) server
cat > sshd-t.txt <<'TXT'
port 2222
maxauthtries 4
permitrootlogin no
pubkeyauthentication yes
passwordauthentication yes
x11forwarding no
allowtcpforwarding no
allowagentforwarding yes
TXT
awk '
NR == FNR { kerak[$1] = $2; next }
($1 in kerak) {
  if ($2 == kerak[$1]) ok++
  else { print "FARQ " $1 ": " $2 " (kerak: " kerak[$1] ")"; farq++ }
}
END { print "mos: " ok + 0 ", farq: " farq + 0 }
' siyosat.txt sshd-t.txt

Biz ishga tushirdik:

text
FARQ maxauthtries: 4 (kerak: 3)
FARQ passwordauthentication: yes (kerak: no)
FARQ allowagentforwarding: yes (kerak: no)
mos: 3, farq: 3

Namunaviy serverda eng jiddiy farq — parol bilan kirish yoqilgan. Natija sshd-t.txt tartibida chiqadi, chunki solishtirish ikkinchi faylni o'qiyotganda bo'ladi. port siyosatda yo'q, shuning uchun e'tiborsiz qoldi. ok + 0 — hech narsa sanalmagan bo'lsa, bo'sh satr emas, 0 chiqsin. O'z serveringizda sshd-t.txt o'rniga sudo sshd -T chiqishini bering. Bu skriptni har oy cron bilan ishga tushirsangiz, sozlama "o'z-o'zidan" bo'shab qolganini birinchi bo'lib siz ko'rasiz. Natijani esa faqat o'zingizda saqlang — server zaifliklari ro'yxati ommaviy joyga qo'yilmaydi.

10. Real ishda

  • Tashqi audit. Yirik mijozlar va investorlar mustaqil kompaniya auditini so'raydi (pentest hisoboti, SOC 2, ISO 27001). Ichki audit hujjatingiz — ularga tayyorgarlikning yarmi.
  • Xavfsizlik so'rovnomalari. Korporativ mijoz 100–300 savollik so'rovnoma yuboradi: "MFA bormi? Zaxira shifrlanganmi? Incident runbook'i bormi?". Audit jadvali bu savollarning ko'piga tayyor isbotli javob.
  • Davomiy audit. CI'dagi skanerlar (SAST, DAST, SCA) — har push'dagi kichik audit. Katta audit — yiliga bir marta yoki katta reliz oldidan.
  • Intervyu savollari: "Loyihangizni qanday audit qilgan bo'lardingiz?", "Qoldiq xavf nima va uni kim qabul qiladi?", "OWASP Top 10 va ASVS farqi?", "Production serverni qanday xavfsiz tekshirasiz?"

11. 35-qism xulosasi

11.1 16 dars — bitta audit

Qism vazifalar ni hujumchi ko'zi bilan ko'rib chiqdi. Har dars tahdid modelidagi bir yoki bir necha qatorni sinadi:

# Dars Natija
01 Threat modeling T01–T24; zaxira xizmati umuman ishlamas edi — tuzatildi (4.2.1)
02 IDOR 31 hujum — 0 muvaffaqiyat; RLS ikkinchi qatlam
03 SQL injection zaif joy yo'q; parametr, eng kam huquq va RLS
04 CSP chuqur Trusted Types XSS yukini to'xtatdi; buzilish hisobotlari kollektori
05 Open redirect tab va yangi qator bilan haqiqiy open redirect — tuzatildi
06 Yaxlitlik deserialization, npm imzolari, cosign; Sentry va OTel nomuvofiqligi
07 Biznes mantiq limit 5, poyga bilan 20 so'rovda 10–12 obuna — qulf bilan tuzatildi (4.3.0)
08 Fail-closed Redis o'chsa login limiti ochilardi, o'qish API'si 500 — tuzatildi (4.3.1)
09 Loglar va alertlar 3 alert ishladi, logda PII 0
10 Server va konteyner lynis 59 → 62, trivy, server o'qish bilan
11 AI/LLM prompt injection — sizish va ruxsatsiz amal arxitektura bilan yopiq
12 SAST, DAST, SCA skanerlar CI'da; ZAP Permissions-Policy ni topdi
13 Pentest 17 tekshiruv, CVSS hisoboti, security.txt
14 Incident sir sizishi mashqi: 15 s; sukut gitleaks qoidalari sirni topmadi
15 To'lov soxta "paid" — zaifda to'landi, kanonda 401; summa — 422
16 shu dars audit, qoldiqlar, 4.3.2

11.2 Biz topgan yetti xato

Kanon 34-qism oxirida "yashil" edi: hamma test o'tardi. 35-qism unda yettita haqiqiy xato topdi:

  1. zaxira xizmati eski skriptga qarardi, yangi rolga CONNECT yetishmasdi;
  2. ?keyin= open redirect — tab va yangi qator bilan (19-qismdan beri, Himoyalangan marshrutlar);
  3. webhook obuna limiti parallel so'rovlarda aylanib o'tilardi (29-qismdan);
  4. Redis o'chsa login tezlik cheklovi ochilib qolardi (fail-open);
  5. Redis o'chsa o'qish API'si 500 — kesh ehtiyot yo'li hech qachon ishlamagan;
  6. web javoblarida Permissions-Policy yo'q edi;
  7. sukut gitleaks qoidalari loyihaning bosh sirini topmasdi.

Ularning hech birini testlar ushlamagan. Hammasi bitta savoldan topildi: "agar … bo'lsa-chi?". Bu qismning asosiy saboqi shu: yashil test — "xato yo'q" degani emas, "biz o'ylagan xato yo'q" degani.

11.3 Keyingi qism

36-qism — Arxitektura va system design. Endi savol "buzilishi mumkinmi?" emas, "qanday quriladi?". Bu ikki savol bog'liq: xavfsizlik — arxitekturaning xususiyati, keyin qo'shiladigan qatlam emas. Ikki qatlamli himoya (WHERE + RLS), fail-closed, idempotentlik, ishonch chegaralari — bularning hammasi arxitektura qarorlari edi. Keyingi qismda ular trade-off tilida qayta uchraydi: modul chegaralari, idempotentlik va timeout taqsimlangan tizimda, to'lov tizimi dizayni. Audit qoldiqlarining bir qismi ham shu yerga o'tadi.

Xulosa

  • Audit — ro'yxat (tahdid modeli + standart), har bandga holat, isbot va commit.
  • OWASP ASVS 5.0.0 (2025-05): 345 talab, L1 — 70; kanon tahdid modeli bo'yicha audit qildi, ASVS bilan solishtirish — keyingi qadam.
  • vazifalar: 24 band — 19 yopiq, 4 tuzatildi, 1 hujjat; 6 bandda va uchta alohida qarorda qoldiq ochiq yozilgan.
  • Ustuvorlik: zarar va narx; arzon va foydali tuzatish birinchi.
  • Server — faqat o'qish bilan; topilma egasiga yetkaziladi, aniq qiymatlar e'lon qilinmaydi; o'zgartirish — egasining qarori.
  • 4.3.2: security.txt, gitleaks qoidalari, runbook, to'lov arxitekturasi, audit; tip/lint/build 0, Vitest 361 + 1, e2e 10/10.
  • 35-qism yetti haqiqiy xatoni topib tuzatdi — hech birini testlar ushlamagan edi.

Keyingi dars: Dasturiy arxitektura nima va trade-off tafakkuri — 36-qism boshlanadi: "to'g'ri" arxitektura emas, "nimani nimaga almashtiramiz?" degan savol.

Manbalar

35-qism. Xavfsizlik · 16-dars yakunlandi

Xavfsizlik audit checklisti: vazifalar ning yakuniy auditi

24 daqvaqt
0belgi
Keyingi dars: Dasturiy arxitektura nima: trade-off tafakkuri va sifat atributlari
Telegram'da
Darsda xato koʻrdingizmi?

Izohlar · 0