Noto'g'ri sozlash (A02) va server/konteyner xavfsizligi: lynis, trivy va o'qish auditi
Qisqacha: Noto'g'ri sozlash — kod to'g'ri, lekin atrofi ochiq qolgan holat: sukutdagi parol, tashqariga ochilgan Redis porti, yoqilgan debug, root konteyner. Uni ko'z bilan emas, vosita bilan qidiramiz: server uchun lynis va
sshd -T, konteyner va IaC uchun trivy, Compose uchun o'z skriptimiz. Kanon tajribasida kursning lokal o'quv serveri (toza Ubuntu) lynis bahosi 59 edi, sshd hardening fayli bilan 62 bo'ldi. trivy 8 ta topilma berdi, ulardan 2 tasi soxta ijobiy. Haqiqiy production serverda faqat o'qish auditi qilindi: topilma — egasiga, ommaga emas.
Bu darsda
- Noto'g'ri sozlashning asosiy turlarini taniysiz: debug, default parol, ochiq port, ochiq bucket, keraksiz xizmat.
- CIS benchmark nima ekanini va lynis bahosini qanday o'qishni bilasiz.
sshd -Tbilan serverning haqiqiy SSH sozlamasini tekshirasiz.- trivy
confighisobotini o'qib, soxta ijobiyni ajratasiz. - Compose xizmatlarining qattiqligini jadval bilan baholaysiz va
docker.sockxavfini eslaysiz.
Oldin bilishingiz kerak: SSH hardening va ufw firewall, Konteyner image xavfsizligi, Compose production'da, Infrastructure as Code va Terraform/OpenTofu, Xavfsizlik loglari va alertlar.
1. Nega bu kerak?
Oldingi darslarda kodni sindirishga urindik: IDOR, SQL injection, poyga. Kanon kodi ko'p hujumga bardosh berdi. Lekin hujumchi ko'pincha kodga umuman tegmaydi. U internetni skanerlab, ochiq qolgan eshikni qidiradi: parolsiz Redis, admin/admin bilan ochiladigan panel, papka ro'yxatini ko'rsatadigan veb-server.
OWASP Top 10:2025 da bu xavf ikkinchi o'rinda: A02 — Security Misconfiguration (xavfsizlikni noto'g'ri sozlash). Sabab tushunarli: zamonaviy ilova o'nlab qatlamdan iborat — OS, SSH, firewall, nginx, Docker, Compose, Kubernetes, bulut. Har birida sukut sozlamasi bor. Sukut esa xavfsizlik uchun emas, "birinchi ishga tushirish oson bo'lsin" uchun tanlangan.
Hayotiy o'xshatish: yangi kvartira. Eshik qulfi mustahkam, lekin quruvchi uni zavod kaliti bilan qoldirgan. Kalit nusxasi kimlarda borligini hech kim bilmaydi. Balkon eshigi ochiq, chunki "havo almashsin". Qulfning sifati bunday holatda yordam bermaydi.
Tahdid modelida bu T11 qatori: "root konteyner, ochiq port, sshd parol, sarlavhalar" (Threat modeling).
2. Noto'g'ri sozlash turlari
2.1 Beshta klassik
| Tur | Misol | Kanonda |
|---|---|---|
| debug rejim | stack trace javobda, NODE_ENV=development |
production'da xato matni umumiy |
| default parol | postgres/postgres, Grafana admin/admin |
sirlar .env da, sukut yo'q |
| ochiq port | Postgres 5432, Redis 6379 internetda | db va redis'da ports yo'q |
| ochiq bucket | S3 hammaga o'qishga ochiq | public_access_block — hammasi true |
| papka ro'yxati | nginx autoindex on |
yo'q, server_tokens off |
Yana ikkitasi ro'yxatga kirmaydi, lekin tez-tez uchraydi. Keraksiz xizmat — serverda qolib ketgan FTP, test bazasi, eski admin panel. Har biri qo'shimcha hujum yuzasi. Ochiq hujjat va metrika yo'llari — /docs, /metrics, /actuator. Kanonda /docs ataylab ochiq (28-qism qarori), ichki yo'llar esa tashqariga chiqarilmaydi.
2.2 Docker porti va firewall
Bitta tuzoq alohida e'tiborga loyiq. Compose faylida shunday qator yozdingiz deylik:
ports:
- "5432:5432"Bu port 0.0.0.0 ga, ya'ni hamma tarmoq interfeysiga ochiladi. Serverda ufw yoqilgan va 5432 ga ruxsat yo'q, demak xavfsiz? Docker hujjatiga ko'ra — yo'q. iptables — Linux yadrosidagi paket filtri qoidalari; ufw ham aslida shu qoidalarni yozadi. Docker o'z qoidalarini paket ufw'ga yetib kelmasidan oldin ishlaydigan joyga qo'yadi. Natijada e'lon qilingan port firewall'ni aylanib o'tadi (hujjatda tasdiqlangan; kursda sinalmagan, 2026-11). SSH hardening va ufw firewall darsida qurgan devoringizda Docker o'zi eshik ochadi.
Yechim — portni faqat lokal manzilga bog'lash yoki umuman e'lon qilmaslik. Kanon compose.yaml da faqat web e'lon qilinadi, u ham 127.0.0.1 ga:
ports:
- "127.0.0.1:${WEB_PORT:-4780}:8080"Bazaga ichkaridan Docker tarmog'i orqali ulaniladi, tashqaridan esa SSH tunnel bilan.
2.3 Portlarni baholash — model
Serverda qaysi port qayerga ochiqligini ss -tlnH ko'rsatadi (Server tarmoq tashxisi). Uning chiqishini qoida bilan baholaymiz:
const XIZMAT_PORTLARI = [5432, 6379, 9200, 27017, 3100, 9090];
const KUTILGAN = [22, 80, 443];
function portniBaholash(manzil) {
const i = manzil.lastIndexOf(":");
const host = manzil.slice(0, i);
const port = Number(manzil.slice(i + 1));
if (host.startsWith("127.") || host === "[::1]") {
return `${manzil} — faqat lokal`;
}
if (XIZMAT_PORTLARI.includes(port)) {
return `${manzil} — XAVF: ichki xizmat tashqarida`;
}
if (KUTILGAN.includes(port)) return `${manzil} — kutilgan`;
return `${manzil} — tekshiring`;
}
const ss = [
"0.0.0.0:22", "[::]:443", "127.0.0.1:5432",
"0.0.0.0:6379", "0.0.0.0:3000", "127.0.0.53%lo:53",
];
for (const m of ss) console.log(portniBaholash(m));Konsolda:
0.0.0.0:22 — kutilgan
[::]:443 — kutilgan
127.0.0.1:5432 — faqat lokal
0.0.0.0:6379 — XAVF: ichki xizmat tashqarida
0.0.0.0:3000 — tekshiring
127.0.0.53%lo:53 — faqat lokallastIndexOf(":") — IPv6 manzilida ham port oxirgi ikki nuqtadan keyin turadi (Matn ichida qidirish). Ro'yxatdagi portlar: Postgres, Redis, Elasticsearch, MongoDB, Loki, Prometheus. Ularning hech biri internetga qaramasligi kerak. 0.0.0.0:3000 — Node ilovasi to'g'ridan-to'g'ri ochiq: nginx'ni, uning sarlavhalari va limitlarini aylanib o'tish yo'li.
Tekshirib ko'ring: Redis faqat parol bilan ulanadi (
requirepass), shuning uchun jamoadosh uni0.0.0.0:6379da qoldirishni taklif qildi. Nima deysiz?
Javob
Parol — bitta qatlam. Port ochiq qolsa, hujumchi parolni cheksiz tanlay oladi, Redis'ning har kelajakdagi zaifligi to'g'ridan-to'g'ri internetdan ishlatiladi. Internetni doimiy skanerlaydigan botlar ochiq 6379 ni tez topadi. Ichki xizmat ichkarida qoladi, parol esa ikkinchi qatlam bo'ladi. Bu Threat modeling darsidagi "chuqur himoya" tamoyili.
3. Server: CIS benchmark va lynis
3.1 CIS benchmark
CIS benchmark — Center for Internet Security tashkilotining sozlash qo'llanmalari: Ubuntu, Docker, Kubernetes, nginx va boshqalar uchun yuzlab aniq tavsiya. Masalan, "SSH'da root kirishi o'chirilsin" yoki "/tmp alohida bo'limda noexec bilan bo'lsin". Ular CIS saytidan PDF ko'rinishida yuklab olinadi (tavsiyalarni o'zingizga moslash va avtomatik vositalar — pullik a'zolik bilan). Ko'p kompaniyalar audit uchun shularni asos qiladi.
Yuzlab bandni qo'lda tekshirish og'ir. Shuning uchun vosita ishlatiladi. lynis — Linux uchun ochiq kodli audit vositasi. U serverni o'zgartirmaydi, faqat o'qiydi va Hardening index (qattiqlik indeksi) — 0 dan 100 gacha baho beradi.
3.2 Kanon tajribasi: toza server
Bu bo'limdagi hamma chiqish — kursning lokal o'quv serveridan. U kompyuterdagi Docker konteyneri ichidagi toza Ubuntu 24.04 (systemd 255), internetga ochilmagan va hech qanday loyiha ishlamaydi. Unda Ubuntu paketidagi lynis 3.0.9 tez rejimda ishga tushirildi. Chiqishda ikki qatorga qarang: Hardening index va Tests performed:
=== lynis audit system (quick, rangsiz)
Hardening index : 59 [########### ]
Tests performed : 239
Plugins enabled : 1
Ogohlantirishlar:
Takliflar soni:
0Buyruq qatori uzun bo'lgani uchun tushirib qoldirildi. 239 ta test, baho 59. Ogohlantirish va takliflar bo'limi bo'sh chiqdi — bu tez rejimning xulqi, server mukammal degani emas. Keyin SSH'ning samarali sozlamasi o'qildi:
sshd -T | grep -E '^(permitrootlogin|passwordauthentication|x11forwarding|allowtcpforwarding|maxauthtries) 'maxauthtries 6
permitrootlogin without-password
passwordauthentication yes
x11forwarding yes
allowtcpforwarding yesBuyruq va chiqish qisqartirildi (kanonda yana uchta kalit bor edi), buyruq qatori uzun. sshd -T — konfiguratsiya fayllarini emas, ular birlashgandan keyingi natijani ko'rsatadi. Bu muhim: sshd_config.d/ papkasidagi fayl asosiy fayldagi qiymatni bekor qilishi mumkin. Faylni o'qib "parol o'chiq" deb o'ylash mumkin, sshd -T esa haqiqatni aytadi.
Sukutdagi Ubuntu: parol bilan kirish yoqilgan, root kalit bilan kira oladi, 6 ta urinish, X11 yo'naltirish yoqilgan. Qiziq joyi: OpenSSH'ning o'z sukutida X11 yo'naltirish o'chiq (sshd_config(5) qo'llanmasi). Ubuntu paketi esa o'z sshd_config faylini qo'yadi va u yerda X11Forwarding yes. Ya'ni "sukut" — dastur emas, uni o'rnatgan paket qarori. Internetdagi serverga SSH parolini tanlovchi botlar tez orada keladi (fail2ban va avtomatik bloklash).
3.3 Hardening fayli
Kanon deploy/ssh/10-hardening.conf (SSH hardening va ufw firewall darsidan) qo'llandi:
PermitRootLogin no
PasswordAuthentication no
KbdInteractiveAuthentication no
PubkeyAuthentication yes
AuthenticationMethods publickey
AllowUsers deploy
MaxAuthTries 3
LoginGraceTime 20
X11Forwarding no
AllowAgentForwarding no
# -L tunnel (#12, DB'ga xavfsiz ulanish) kerak — qoldiriladi; kerak bo'lmasa: AllowTcpForwarding noFayl boshidagi uch izoh qatori tushirib qoldirildi, oxirgisi uzun — aynan. Natija (o'sha lokal o'quv serveri; avvalgi chiqish bilan solishtiring — qaysi qatorlar yes dan no ga o'tdi):
maxauthtries 3
clientaliveinterval 0
permitrootlogin no
passwordauthentication no
kbdinteractiveauthentication no
x11forwarding no
allowtcpforwarding yes
allowusers deploy
Hardening index : 62 [############ ]
Tests performed : 239Ikki chiqish birlashtirildi: sshd -T va lynis. SSH qulflandi, indeks 59 dan 62 ga ko'tarildi.
3.4 Natijani halol o'qish: 3 ball nimani anglatadi
Parol bilan kirishni o'chirish — serverdagi eng muhim o'zgarishlardan biri. Lynis esa unga atigi 3 ball berdi. Nega?
Indeks — 239 testning o'rtacha bahosi, har test bir xil og'irlikda. SSH bo'yicha bir nechta test yaxshilandi, qolgan yuzlab test (yadro parametrlari, fayl tizimi bo'limlari, audit demoni, parol siyosati) o'zgarmadi. Ya'ni indeks xavfning o'lchovi emas, ro'yxat bo'yicha progress. 59 → 62 "5 % xavfsizroq" degani emas, va 62 ham "yomon" degani emas.
Ikkinchi nuqta — allowtcpforwarding yes qoldi. Bu ongli qaror: fayldagi izoh aytadiki, bazaga SSH tunnel orqali ulanish kerak. Tunnel kerak bo'lmasa, uni no qilish tavsiya etiladi. Qoldirilgan har sukut sabab bilan yozilsin — keyingi auditor "unutilgan" deb o'ylamasin.
Lynis'ni qanday ishlatish kerak: bir marta "baho olish" uchun emas, takrorlash uchun. Bugun 62, hardening'dan keyin 70, bir oydan keyin yana 62 bo'lsa — kimdir nimanidir o'zgartirgan.
4. Konteynerlar: Compose qattiqligi
4.1 Qaysi bayroqlar
Konteyner image xavfsizligi darsida to'rt himoyani o'rgangan edik: root bo'lmagan foydalanuvchi, faqat o'qish fayl tizimi (read_only), hamma Linux imtiyozlarini olib tashlash (cap_drop: ALL) va setuid orqali imtiyoz oshirishni yopish (no-new-privileges). Kanon compose.prod.yaml ularni bitta YAML langari bilan Node xizmatlariga qo'shadi:
x-qattiq: &qattiq
read_only: true
tmpfs: ["/tmp:size=64m"]
cap_drop: ["ALL"]
security_opt: ["no-new-privileges:true"]trivy Compose fayllarini skanerlamaydi. Shuning uchun kanon tajribasida o'z skripti yozildi: docker compose config --no-interpolate chiqishidan har xizmatning bayroqlari o'qildi.
4.2 Natija
xizmat | user | read_only | cap_drop | no-new-privileges | portlar (host IP) | mem/cpu
api | (image) | ha | ALL | ha | - | 512M/0.50
db | (image) | YOQ | YOQ | ha | - | 512M/0.50
ishchi | (image) | ha | ALL | ha | - | 384M/0.25
migratsiya | (image) | ha | ALL | ha | - | 384M/0.30
pochta | (image) | YOQ | YOQ | YOQ | - | 64M/0.10
redis | (image) | YOQ | YOQ | ha | - | 128M/0.20
web | 101:101 | ha | ALL | ha | 0.0.0.0:undefined->undefined | 64M/0.15Qatorlar uzun — kanon chiqishidan aynan. O'qiymiz:
- api, ishchi, migratsiya — to'liq qattiq.
user (image)— foydalanuvchi image'dan keladi: Dockerfile'daUSER node. - web — nginx,
user 101:101. Sukutda nginx master jarayoni root bo'ladi. 34-qismda buni root'siz ishlaydigan qilib sozlagan edik. - db, redis — faqat
no-new-privileges. Ular diskka yozadi, rasmiy image'lar esa ishga tushishda root'dan o'z foydalanuvchisiga tushadi. Bu yerdacap_dropvaread_onlysinalmagan va qo'shilmagan — ongli qoldiq. - pochta — hech qaysi bayroq yo'q. Bu Mailpit, faqat
sinovprofilida ishlaydigan sinov pochtasi. Production'da ishga tushmaydi, lekin auditda qoldiq sifatida yozildi. - Hamma xizmatda xotira va CPU chegarasi bor — bitta konteyner butun serverni yeb qo'ya olmaydi (Xavfli deserialization yoki DoS va resurs tugashidan himoya kabi hujumlarda bu muhim).
4.3 Natijani halol o'qish: 0.0.0.0:undefined
Oxirgi qatorda web porti 0.0.0.0:undefined->undefined deb chiqdi. Agar bunga ishonsak — web hamma interfeysga ochiq, ya'ni noto'g'ri sozlash topildi!
Lekin compose.yaml ni ochsak, u yerda yuqorida ko'rgan qator turibdi: "127.0.0.1:${WEB_PORT:-4780}:8080". Muammo skriptda. --no-interpolate o'zgaruvchilarni almashtirmaydi va port satri ichida ${WEB_PORT:-4780} qoladi. Skript esa port obyektini kutgan: host IP topilmagach, sukut 0.0.0.0 ni yozgan, raqamlar o'rniga undefined chiqqan.
Bu soxta ijobiy (SQL injection darsida tanishgansiz) — va u bizning o'z vositamizdan. Saboq ikki tomonlama. undefined — har doim "skript nimanidir tushunmadi" belgisi, hukm emas. Lekin teskarisi ham xavfli: skript jim 127.0.0.1 deb yozganida, biz uni ham tekshirmagan bo'lardik. Har topilma manbada tasdiqlanadi.
Diqqat:
docker.sockni konteynerga ulash — o'sha konteynerga host root huquqini berish.:robayrog'i buni o'zgartirmaydi: soket orqali API so'rovlari baribir ishlaydi (Log agregatsiya darsidagi Alloy misoli). Docker guruhiga qo'shilgan foydalanuvchi ham amalda root.
5. IaC va Kubernetes: trivy config
5.1 Hisobot
Server va Compose'dan tashqari loyihada yana ikki sozlama qatlami bor: Helm chart (Kubernetes) va OpenTofu (bulut). Ular Kubernetes amaliy va IaC amaliy darslarida yozilgan edi. trivy 0.76.1 config rejimi bilan skanerlandi:
│ Dockerfile │ dockerfile │ 0 │
│ deploy/helm/vazifalar-api/templates/configmap.yaml │ helm │ 1 │
│ deploy/helm/vazifalar-api/templates/deployment.yaml │ helm │ 4 │
│ deploy/helm/vazifalar-api/templates/service.yaml │ helm │ 0 │
│ deploy/iac │ terraform │ 0 │
│ deploy/iac/main.tf │ terraform │ 3 │Bu hisobot jadvalining qatorlari (ramka chiziqlari tushirildi). Dockerfile — 0: Konteyner image xavfsizligi darsidagi ishlar o'z samarasini berdi. Jami 8 ta topilma.
5.2 Har topilmani tekshiramiz
| Topilma | Daraja | Hukm |
|---|---|---|
KSV-0020/0021: runAsUser/runAsGroup > 10000 |
LOW × 2 | haqiqiy, kichik |
KSV-0110: default namespace |
LOW | haqiqiy |
| KSV-0125: ishonchsiz registry | MEDIUM | soxta ijobiy |
| KSV-01010: ConfigMap'da maxfiy qiymat | MEDIUM | soxta ijobiy |
| AWS-0132: S3 CMK bilan shifrlanmagan | HIGH | haqiqiy |
| AWS-0089: bucket logging o'chiq | LOW | haqiqiy |
| AWS-0143: IAM siyosati foydalanuvchiga to'g'ridan | LOW | haqiqiy |
Ikki soxta ijobiyni ochamiz. KSV-01010 haqida trivy shunday yozdi:
KSV-01010 (MEDIUM): ConfigMap 'vazifalar-api' in 'default' namespace stores sensitive contents in key(s) or value(s) '{"YOPISH_KECHIKISH_MS"}'Tarjimasi: "ConfigMap kalit yoki qiymatlarida maxfiy ma'lumot saqlaydi: YOPISH_KECHIKISH_MS". Bu o'zgaruvchi — yopishdan oldin kutish vaqti, 5000 millisoniya. Unda hech qanday sir yo'q. Vosita nomni naqsh bo'yicha baholagan va adashgan. KSV-0125 esa ghcr.io dagi image'ni "ishonchsiz registry" dedi. Ishonchli registry ro'yxati sozlanmagan, shuning uchun vosita har tashqi registry'ni shubhali deb hisoblaydi.
Haqiqiylardan eng og'iri — AWS-0132 (HIGH): zaxira bucket'i AWS'ning o'z kaliti bilan shifrlanadi, mijoz boshqaradigan kalit (CMK) bilan emas. Ma'lumot baribir shifrlangan. CMK qo'shimcha nazorat beradi: kalitni kim ishlatgani jurnali, uni o'chirib qo'yish imkoni. Narxi — KMS (AWS'ning kalitlarni saqlash xizmati) kaliti uchun oylik to'lov va murakkablik. Kichik loyihada bu qabul qilinadigan qoldiq bo'lishi mumkin, lekin qaror yozilsin.
Ochiq bucket esa topilmadi. Sababi main.tf dagi to'rt qator:
resource "aws_s3_bucket_public_access_block" "zaxira" {
bucket = aws_s3_bucket.zaxira.id
block_public_acls = true
block_public_policy = true
ignore_public_acls = true
restrict_public_buckets = true
}Bucket'ga keyin kimdir xato bilan "hammaga o'qish" siyosatini qo'shsa ham, AWS uni rad etadi. Bu — sozlamani sozlamaning o'zi bilan himoyalash.
Jami: 8 ta topilma, 6 tasi haqiqiy (1 HIGH, 5 LOW), 2 tasi soxta ijobiy. Vosita ro'yxat beradi — hukmni odam chiqaradi.
6. Production serverda o'qish auditi
6.1 Qoida: faqat o'qish
Kanon tajribasida bitta haqiqiy production serveri ham tekshirildi. Unda kursga aloqasi yo'q boshqa loyihalar ishlaydi. Shuning uchun qat'iy qoida bor edi: faqat o'qish. To'qqizta buyruq, hech biri hech narsani o'zgartirmaydi.
O'z serveringizda xuddi shu buyruqlarni ishlatishingiz mumkin. Server IP'si sifatida 203.0.113.10 (hujjatlar uchun ajratilgan manzil) yozamiz:
ssh deploy@203.0.113.10 "sshd -T | grep -E '^(permitrootlogin|passwordauthentication|x11forwarding|allowagentforwarding|maxauthtries|logingracetime) '"
ssh deploy@203.0.113.10 "ss -tlnH | awk '{print \$4}' | sort -u"
ssh deploy@203.0.113.10 "systemctl is-active unattended-upgrades"
ssh deploy@203.0.113.10 "docker ps -q | xargs -r docker inspect --format '{{.HostConfig.ReadonlyRootfs}} {{.HostConfig.Privileged}} {{json .HostConfig.CapDrop}} {{json .HostConfig.SecurityOpt}} user={{.Config.User}}' | sort | uniq -c"Buyruqlar uzun — kanondagi o'qish buyruqlaridan (sudo kerak bo'lsa, o'z serveringizda qo'shing). Oxirgisi konteyner nomini emas, faqat bayroqlarni chiqaradi va bir xil qatorlarni sanaydi.
6.2 Natija: aniq qiymatlar e'lon qilinmaydi
Kurs bu production serverda faqat o'qish tekshiruvlarini o'tkazdi. Natija bitta qoida bilan beriladi: topilma — egasiga, ommaga emas. Nima topilgani, qaysi bo'limda va qanday qiymat bilan — bu darsda ham, boshqa ommaviy matnda ham yozilmaydi.
Bu ham saboq. Ishlab turgan serverning zaif joylari ro'yxati — hujumchi uchun tayyor xarita. Audit hisoboti yopiq hujjat: uni faqat egasi va tuzatadigan odam ko'radi. Yuqoridagi "oldin va keyin" misollari esa kursning lokal o'quv serveridan — uni ataylab shu maqsadda yaratdik.
6.3 O'qish auditi o'zgartirish huquqini bermaydi
O'qish auditida nima topilsa ham, uni tuzatish auditchining ishi emas. Server boshqa loyihalarniki, har o'zgarish ularning ishlashiga ta'sir qiladi. Masalan, istalgan serverda diskka yozadigan ilova konteyneriga read_only qo'shilsa, ilova yiqiladi. Shuning uchun natija ro'yxat sifatida egasiga topshirildi, o'zgartirish — faqat uning aniq ruxsati bilan.
Bu qoida sizga ham tegishli. Ishda boshqa jamoaning serverini tekshirsangiz — o'qing, yozing, topshiring. "Bir qatorlik tuzatish"ni o'zingiz qilmang: u boshqa jamoaning tungi incidentiga aylanishi mumkin.
flowchart LR
A["o'qish buyruqlari"] --> T["tozalash: IP, nom"]
T --> R["yopiq hisobot"]
R --> E{"egasi qarori"}
E -- ha --> O["o'zgartirish + qayta audit"]
E -- "keyinroq" --> Q["qoldiq xavf ro'yxati"]Diagrammadagi romb — eng muhim nuqta. Undan oldingi hamma qadam o'qish, undan keyingisi — boshqa odamning qarori.
7. Loyiha qadami
Bu darsda kod o'zgarmaydi. Kanonda sozlamalar asosan joyida, topilmalar qoldiq sifatida yozildi: Mailpit qattiqlashtirilmagan, S3 CMK yo'q, Helm'da namespace va UID. Qism oxiridagi auditda ular Xavfsizlik audit checklisti jadvaliga tushadi.
O'z serveringiz uchun:
sshd -Tchiqishini kanon10-hardening.confbilan solishtiring (2-mashq shuni avtomatlashtiradi).ss -tlnH—0.0.0.0yoki[::]da faqat 22, 80, 443 bo'lsin.sudo lynis audit system --quick— indeksni yozib qo'ying, keyingi oy qayta solishtiring.- Konteyner bayroqlari (3-mashq) — root va qattiqlashtirilmagan konteynerlar soni.
- Compose fayllaringizni
docker compose configbilan o'qing — trivy ularni ko'rmaydi.
Diqqat: lynis va trivy'ni o'z serveringizda va o'z repo'ngizda ishga tushiring. Boshqa birovning serverini, hatto "faqat o'qish" uchun ham, ruxsatsiz skanerlamang.
8. Hujumchi nigohi
- Internet skanerlari. Shodan va Censys kabi xizmatlar butun internetni muntazam skanerlaydi. Ochiq 6379, 5432, 9200 qidirish — bitta so'rov. Hujumchi sizni emas, ochiq portni topadi.
- Default parollar ro'yxati. Har mashhur panel uchun sukut login va parol ro'yxatlari ochiq. Birinchi urinish — aynan ular.
- Unutilgan fayllar.
/.git/,/.env,backup.sql,phpinfo.php— veb-server ildizida qolgan bo'lsa, hujumchi ularni force browsing bilan topadi (Broken Access Control). - Xato sahifasi. Debug rejimdagi stack trace — fayl yo'llari, kutubxona versiyalari, ba'zan SQL so'rovi. Bu keyingi hujum uchun xarita.
- Konteynerdan qochish. Root konteyner,
privileged: trueyoki ulangandocker.sock— ilovadagi bitta zaiflik butun serverga aylanadi.
9. Ko'p uchraydigan xatolar
9.1 ports: "5432:5432"
Port 0.0.0.0 ga ochiladi va ufw'ni aylanib o'tishi mumkin. Ichki xizmatga port e'lon qilmang, kerak bo'lsa — 127.0.0.1:.
9.2 Fayl o'qib, sozlamani bilish
sshd_config da PasswordAuthentication no bor, lekin sshd_config.d/ dagi boshqa fayl uni bekor qilgan. Samarali qiymat — sshd -T.
9.3 Indeksni maqsad qilish
Lynis 62 → 80 uchun bajarilgan o'zgarishlar xavfni kamaytirmasligi mumkin. Avval eng katta xavf: parol, ochiq portlar, root.
9.4 Skaner hisobotiga ko'r-ko'rona ishonish
8 ta topilmadan 2 tasi soxta, o'z skriptimiz ham undefined berdi. Har topilma manbada tasdiqlanadi.
9.5 Boshqa birovning serverini "tuzatib qo'yish"
O'qish auditi — ruxsat emas. Topilma egasiga, o'zgarish — uning qarori bilan.
10. Mashqlar
Mashqlar kurs/mashqlar/35/10-notogri-sozlash/ da. 2-mashq Node 24.21.0 da, 3-mashq Git Bash'da tekshirilgan (biz ishga tushirdik).
1-mashq (oson): bo'shliqlarni to'ldiring
- OWASP Top 10:2025 da noto'g'ri sozlash bandi — A
- SSH'ning birlashgan, haqiqiy sozlamasini ko'rsatadigan buyruq —
sshd - Redis'ning standart porti —
- Linux serverni audit qilib, Hardening index beradigan vosita —
- Konteynerda setuid orqali imtiyoz oshirishni yopadigan bayroq —
no-new-
Yechim
- 02 — A02: Security Misconfiguration.
- -T — konfiguratsiya fayllari birlashgandan keyingi natija.
- 6379 — Postgres'niki 5432.
- lynis — kanon tajribasida 59 → 62.
- privileges —
security_opt: ["no-new-privileges:true"].
2-mashq (o'rta): sshd siyosati tekshiruvchisi
sshdTekshir(matn, siyosat) funksiyasini yozing. matn — sshd -T chiqishi: har qatorda kalit va qiymat bo'shliq bilan. siyosat — { kalit: kerakli qiymat } obyekti. Funksiya mos kelmagan har kalit uchun "kalit: joriy → kerak" satrini qaytarsin. Kanondagi ikki chiqish — sukut va hardening'dan keyingi — bilan sinang.
Ishora: qator.trim().split(" ") — so'zlar massivi; const [kalit, ...qiymat] = … — birinchisi kalit, qolgani qiymat (Spread va rest operatori); Object.entries — [kalit, qiymat] juftlari.
Yechim
const SIYOSAT = {
permitrootlogin: "no",
passwordauthentication: "no",
x11forwarding: "no",
maxauthtries: "3",
};
function sshdTekshir(matn, siyosat) {
const joriy = {};
for (const qator of matn.trim().split("\n")) {
const [kalit, ...qiymat] = qator.trim().split(" ");
joriy[kalit] = qiymat.join(" ");
}
const farqlar = [];
for (const [kalit, kerak] of Object.entries(siyosat)) {
if (joriy[kalit] !== kerak) {
farqlar.push(`${kalit}: ${joriy[kalit]} → ${kerak}`);
}
}
return farqlar;
}
const sukut = `maxauthtries 6
permitrootlogin without-password
passwordauthentication yes
x11forwarding yes
allowtcpforwarding yes`;
const qattiq = `maxauthtries 3
permitrootlogin no
passwordauthentication no
x11forwarding no
allowtcpforwarding yes`;
console.log(sshdTekshir(sukut, SIYOSAT));
console.log(sshdTekshir(qattiq, SIYOSAT));Konsolda:
[
'permitrootlogin: without-password → no',
'passwordauthentication: yes → no',
'x11forwarding: yes → no',
'maxauthtries: 6 → 3'
]
[]Sukutda to'rt farq, hardening'dan keyin — bo'sh massiv. allowtcpforwarding siyosatda yo'q, shuning uchun ikkala holatda ham tekshirilmadi: siyosat — ongli tanlov, tunnel kerak bo'lgani uchun u qoldirilgan. Bunday tekshiruvni CI'da yoki serverda kunlik ish sifatida yurgizsangiz, kimdir sozlamani qaytarib qo'ysa, ertasi kuni bilasiz.
3-mashq (qiyin): konteyner bayroqlari hisoboti
Bash skript yozing. U avval bayroqlar.txt ni yaratsin — «Production serverda o'qish auditi» bo'limidagi oxirgi buyruq formatida (uniq -c soni, ReadonlyRootfs, Privileged, CapDrop, SecurityOpt, user=…). Keyin awk bilan: jami konteynerlar, read_only, cap_drop ALL va no-new-privileges bor konteynerlar, root (user= bo'sh, root yoki 0) va privileged konteynerlar sonini chiqarsin.
Ishora: birinchi maydon ($1) — shu qator nechta konteynerga tegishli; har sanoqqa 1 emas, $1 qo'shiladi.
Yechim
cat > bayroqlar.txt <<'TXT'
2 false false null null user=
1 true false ["ALL"] ["no-new-privileges:true"] user=node
1 true false ["ALL"] ["no-new-privileges:true"] user=101:101
2 false false null ["no-new-privileges:true"] user=
1 false true null null user=root
TXT
awk '
{
n = $1; jami += n
if ($2 == "true") ro += n
if ($3 == "true") priv += n
if ($4 ~ /ALL/) cap += n
if ($5 ~ /no-new-privileges/) nnp += n
if ($6 == "user=" || $6 == "user=root" || $6 == "user=0") root += n
}
END {
print "konteynerlar: " jami
s = "read_only: " ro ", cap_drop ALL: " cap
print s ", no-new-privileges: " nnp
print "root: " root ", privileged: " priv
}' bayroqlar.txtBiz ishga tushirdik:
konteynerlar: 7
read_only: 2, cap_drop ALL: 2, no-new-privileges: 4
root: 5, privileged: 1Fayldagi qiymatlar namunaviy (o'ylab topilgan), hech qaysi haqiqiy serverdan olinmagan. Unda ikkita to'liq qattiq xizmat (api va web kabi), ikkitasi faqat no-new-privileges bilan (db va redis kabi), ikkita qattiqlashtirilmagan va bitta privileged. Oxirgisi eng xavflisi: privileged: true konteyner host qurilmalariga to'liq kira oladi. Hisobot konteyner nomlarisiz ham holatni ko'rsatadi, lekin haqiqiy serverniki baribir yopiq hujjat bo'lib qoladi.
11. Real ishda
- CIS benchmark va compliance: bank, to'lov va davlat loyihalarida server sozlamasi CIS yoki shunga o'xshash standart bo'yicha tekshiriladi. Auditor lynis, OpenSCAP yoki tijoriy vosita hisobotini so'raydi.
- Bulutda: AWS Security Hub, Google Security Command Center — bulut sozlamalarini doimiy tekshiradi (ochiq bucket, keng IAM siyosati). trivy
configva Checkov — xuddi shuni kod bosqichida, CI'da qiladi. - Kubernetes: kube-bench (CIS Kubernetes benchmark), Pod Security Standards (
restrictedprofili — root'siz, imtiyozsiz pod). - Intervyu savollari: "Docker porti ufw'ni aylanib o'tishini bilasizmi?", "
sshd -Tnima uchun kerak?" Yana: "Konteynerni qanday qattiqlashtirasiz?", "docker.sockni nega ulamaslik kerak?"
Xulosa
- Noto'g'ri sozlash — kod emas, atrof: debug, default parol, ochiq port, ochiq bucket, papka ro'yxati, keraksiz xizmat.
- Ichki xizmat porti e'lon qilinmaydi yoki
127.0.0.1ga bog'lanadi — Docker porti firewall'ni aylanib o'tishi mumkin. - Samarali SSH sozlamasi —
sshd -T. Kanon hardening fayli: parol va root yopildi, lynis 59 → 62; indeks — progress, xavf o'lchovi emas. - Compose: api, ishchi, migratsiya, web — to'liq qattiq; db, redis — qisman; sinov pochtasi — qoldiq. O'z skriptimizning
undefinednatijasi — soxta ijobiy. - trivy config: 8 topilma, 6 haqiqiy, 2 soxta; ochiq bucket'ni
public_access_blockoldini oldi. - Production serverni faqat o'qish bilan tekshirdik; topilma — egasiga, ommaga emas. O'zgarish — faqat egasining qarori bilan.
Keyingi dars: AI/LLM ilovalar xavfsizligi — vazifa matniga yashirin ko'rsatma yozib, yordamchini aldashga urinamiz.
Manbalar
- OWASP Top 10:2025 — A02 Security Misconfiguration: https://top10.owasp.org/2025/A02_2025-Security_Misconfiguration (tekshirildi, 2026-11)
- CIS Benchmarks: https://www.cisecurity.org/cis-benchmarks (tekshirildi, 2026-11)
- Lynis: https://cisofy.com/lynis/ (tekshirildi, 2026-11)
- OpenSSH —
sshd_config(5)(sukut qiymatlari): https://man.openbsd.org/sshd_config (tekshirildi, 2026-11) - Docker — Packet filtering and firewalls (ufw bilan munosabat): https://docs.docker.com/engine/network/packet-filtering-firewalls/ (tekshirildi, 2026-11)
- Trivy — Misconfiguration scanning (qo'llab-quvvatlanadigan turlarda Compose yo'q): https://trivy.dev/latest/docs/scanner/misconfiguration/ (tekshirildi, 2026-11)
- AWS — Blocking public access to S3 storage: https://docs.aws.amazon.com/AmazonS3/latest/userguide/access-control-block-public-access.html (tekshirildi, 2026-11)
- Kurs tajribasi (IlmHamroh, 2026-11): lokal o'quv serveri — Docker konteyneridagi toza Ubuntu 24.04.5 (systemd 255), lynis 3.0.9
--quick; trivy 0.76.1config; Compose bayroqlari —docker compose config --no-interpolate; production server — 9 ta faqat o'qish buyrug'i (natijalar e'lon qilinmaydi). Modellar va mashq yechimlari — biz ishga tushirdik (Node 24.21.0, 2026-11-09).
Izohlar · 0
Izoh yozish uchun kiring.