FinOps asoslari: bulut xarajatlarini boshqarish
Qisqacha: Bulutda hisob ishlatganingizga qarab yoziladi — va ko'pincha siz kutmagan joydan keladi. FinOps — xarajatni ko'rinadigan, oldindan aytiladigan va boshqariladigan qilish amaliyoti. Birinchi qadam — byudjet va ogohlantirish, akkaunt ochilgan kuniyoq. Keyin uch tuzoqni biling: chiquvchi trafik (egress), NAT gateway va bo'sh turgan resurslar. To'g'ri o'lcham o'lchovdan boshlanadi: kanon stack'i bo'sh holatda serverning atigi 2 % xotirasini ishlatdi. Doimiy yuklama uchun VPS ko'pincha bulutdan arzon; bulutning narxi — tayyor xizmatlar va moslashuvchanlik uchun. Hamma narxlar rasmiy sahifalardan, 2026-11-08.
Bu darsda
- Bulut hisobi qaysi qismlardan yig'ilishini va qaysilari yashirin ekanini bilasiz.
- Byudjet va xarajat ogohlantirishini nega birinchi kuni qo'yish kerakligini tushuntirasiz.
- Egress, NAT gateway va bo'sh IPv4 narxini kod bilan hisoblaysiz.
- Reserved, Savings Plans va spot farqini aytasiz.
- O'z stack'ingiz uchun to'g'ri o'lchamni o'lchov asosida tanlaysiz.
Oldin bilishingiz kerak: AWS asoslari, AWS xizmatlari xaritasi, Backend PaaS va self-hosted PaaS, Metrikalar: Prometheus va Grafana.
1. Nega bu kerak?
Oldingi darsda vazifalar stack'ining Railway'dagi narxini taxmin qildik: bo'sh holatda $5, eng yomon holatda $47.63 — o'n baravar farq (Backend PaaS). Shu farq FinOps'ning asosiy savoli: hisob qayerdan keladi va uni qanday nazoratda tutish mumkin?
VPS'da hisob oddiy edi: oyiga qat'iy summa. Bulutda esa yuzlab o'lchov bor: soat, GB, so'rov, IP manzil. Har biri kichik, lekin birga katta bo'ladi. Ba'zilari ko'rinmaydi: sinov uchun ochilib, unutilgan server oylab hisob yozaveradi.
FinOps (financial operations — moliyaviy operatsiyalar) — bulut xarajatini muhandislar, moliya va biznes birga boshqaradigan amaliyot. Kichik loyiha uchun u uch odatga tushadi: xarajatni ko'rish, ogohlantirish qo'yish va ortiqchani kesish.
Hayotiy o'xshatish — uydagi elektr hisoblagichi. Oy oxirida kelgan qog'ozga hayron bo'lish mumkin. Yoki hisoblagichni har hafta ko'rib, qaysi asbob ko'p yeyishini bilish mumkin. Masalan, kun bo'yi yoqiq qolgan isitgichni. Bulutda "isitgich" — unutilgan NAT gateway yoki bo'sh IP.
2. Hisob nimadan yig'iladi
2.1 Oddiy server ham bir necha qator
Bitta EC2 serverni olaylik. Hisobda kamida uch qator bo'ladi: serverning o'zi (soatbay), disk (GB-oy) va ommaviy IPv4 manzil (soatbay). Keyin chiquvchi trafik qo'shiladi. Har qatorning narxi alohida sahifada.
AWS'ning rasmiy narx ma'lumotlari (Frankfurt, Linux, on-demand, 2026-11-08 holatidagi narx fayli):
| Server turi | vCPU / xotira | Soatiga |
|---|---|---|
| t4g.micro | 2 / 1 GiB | $0.0096 |
| t4g.small | 2 / 2 GiB | $0.0192 |
| t4g.medium | 2 / 4 GiB | $0.0384 |
| t4g.large | 2 / 8 GiB | $0.0768 |
| t4g.xlarge | 4 / 16 GiB | $0.1536 |
Oyiga — 730 soat (o'rtacha) bilan ko'paytiramiz:
- t4g.micro1 GiB7,01 $
- t4g.small2 GiB14,02 $
- t4g.medium4 GiB28,03 $
- t4g.large8 GiB56,06 $
- t4g.xlarge16 GiB112,13 $
Manba: AWS EC2 on-demand narx fayli (EU Frankfurt, Linux), 2026-11-08; soatlik narx × 730 soat
Grafikka qarang: har pog'onada xotira ikki baravar, narx ham ikki baravar. Ya'ni keraksiz katta server — har oy aynan shuncha ortiqcha pul. Bu narxlarga disk va trafik kirmagan.
2.2 Yashirin qatorlar
Ommaviy IPv4 manzil — ishlatilsa ham, bo'sh tursa ham soatiga $0.005 (AWS VPC narx sahifasi, 2026-11-08). Oyiga 730 × $0.005 = $3.65. Bu t4g.micro narxining yarmi. Server o'chirildi-yu, IP bo'shatilmadi — hisob davom etadi (AWS asoslari).
Kichik serverda IP narxi server narxiga yaqinlashadi. Bu yangi kelganlarni eng ko'p hayron qoldiradigan qator.
3. Byudjet va ogohlantirish
3.1 Birinchi kuni
Akkaunt ochilgan kuni, birorta server yaratishdan oldin — byudjet va ogohlantirish. Sababi oddiy: xato yoki oqib ketgan kalit bir kechada katta hisob beradi, siz esa uni faqat oy oxirida ko'rasiz.
AWS Budgets narx sahifasi (2026-11-08): "You can monitor and receive notifications on your budgets free of charge". Ya'ni byudjetni kuzatish va xabarnoma olish bepul. Byudjet oshganda avtomatik amal bajaradigan ("action-enabled") byudjetlardan oyiga ikkitasi bepul, keyingisi kuniga $0.10. Hisobot yuborish — har biri $0.01.
Muhim farq: ogohlantirish — xabar, chegara emas. AWS hisobni to'xtatmaydi, faqat aytadi. To'xtatish uchun avtomatik amal yoki odam kerak. Ba'zi PaaS'lar esa qattiq limit beradi — tarifingizda qaysi biri borligini bilib qo'ying.
3.2 Bepul davr tugashi
AWS'ning yangi bepul tarifi (aws.amazon.com/free, 2026-11-08): $100 kredit darhol va yana $100 gacha; kreditlar 6 oy. Free rejadagi akkaunt 6 oydan keyin yoki kredit tugaganda o'zi yopiladi. Pullik rejaga o'tgan akkauntda esa kredit tugagach, odatdagi hisob boshlanadi.
Klassik tuzoq: "bepul" deb ochilgan resurs bepul davrdan keyin ham ishlab turadi. Kalendarga eslatma qo'ying: bepul davr tugashidan bir hafta oldin hamma resursni ko'rib chiqish.
Tekshirib ko'ring: Talaba pullik rejadagi AWS akkauntida o'qish uchun t4g.large server ochdi, mashqni tugatdi va brauzerni yopdi. Byudjet qo'yilmagan. Bir oydan keyin nima bo'ladi va qaysi ikki qadam buni oldini olardi?
Javob
Server ishlashda davom etadi: 730 × $0.0768 ≈ $56 + IPv4 $3.65 + disk. Oldini oladigan qadamlar: (1) birinchi kuni kichik byudjet va xabarnoma — birinchi haftadayoq xat kelardi; (2) mashq tugagach resurslarni o'chirish va ro'yxatni tekshirish. Uchinchisi ham bor: mashq uchun eng kichik turni tanlash.
4. Egress: chiquvchi trafik
4.1 Kirish bepul, chiqish pullik
Egress — bulutdan internetga chiqadigan trafik: foydalanuvchi yuklab olgan har fayl, har API javobi. Ko'p provayderlar kiruvchi trafikni bepul qiladi, chiquvchisiga haq oladi. AWS narx ma'lumotlari (Frankfurt, 2026-11-08): kiruvchi — $0, internetga chiquvchi — oyiga 100 GB bepul (hamma xizmat va regionlar bo'yicha jami), keyin birinchi pog'onada GB uchun $0.09.
Boshqa provayderlar (2026-11-08): Fly.io — Yevropa va Shimoliy Amerikada GB uchun $0.02; Railway — $0.05; Cloudflare R2 — egress bepul (Cloudflare). Hetzner'ning CAX tariflarida esa oyiga 20 TB trafik narx ichida.
4.2 Hisoblaymiz
Uch xil oylik trafikda to'rt provayderni solishtiramiz:
// $ / GB, rasmiy sahifalar, 2026-11-08
const provayderlar = {
"AWS (Frankfurt)": { bepulGB: 100, narx: 0.09 },
"Fly.io (Yevropa)": { bepulGB: 0, narx: 0.02 },
"Railway": { bepulGB: 0, narx: 0.05 },
"Cloudflare R2": { bepulGB: Infinity, narx: 0 },
};
function egressNarx(gb, p) {
const pullik = Math.max(0, gb - p.bepulGB);
return pullik * p.narx;
}
for (const gb of [50, 500, 2000]) {
const qator = Object.entries(provayderlar)
.map(([nom, p]) => `${nom} $${egressNarx(gb, p).toFixed(2)}`)
.join(", ");
console.log(`${gb} GB: ${qator}`);
}Konsolda:
50 GB: AWS (Frankfurt) $0.00, Fly.io (Yevropa) $1.00, Railway $2.50, Cloudflare R2 $0.00
500 GB: AWS (Frankfurt) $36.00, Fly.io (Yevropa) $10.00, Railway $25.00, Cloudflare R2 $0.00
2000 GB: AWS (Frankfurt) $171.00, Fly.io (Yevropa) $40.00, Railway $100.00, Cloudflare R2 $0.00Kichik trafikda farq sezilmaydi. 2 TB da esa egress serverning o'zidan qimmatga tushishi mumkin: $171 — t4g.xlarge'ning bir oyidan ko'p. Model soddalashtirilgan: AWS'ning keyingi pog'onalari (10 TB dan keyin arzonroq) hisobga olinmagan. Infinity — JS'dagi cheksizlik: gb - Infinity doim manfiy, Math.max(0, …) uni 0 qiladi.
4.3 Egress'ni kamaytirish
- CDN orqali berish. Statik fayllar CDN'dan ketadi, server faqat bir marta beradi (Cloudflare).
- Siqish. gzip/brotli javob hajmini bir necha baravar kamaytiradi (Statik fayllar, SPA va siqish).
- Katta fayllar — egress'i arzon omborda. Masalan, R2.
- Zaxirani boshqa regionga ko'chirish ham egress. Offsite nusxa uchun trafik narxini hisobga oling (Backup strategiyasi).
5. NAT gateway tuzog'i
AWS asoslari darsida NAT gateway'ni ko'rdik: yopiq subnetdagi serverlar u orqali internetga chiqadi. Xavfsizlik uchun yaxshi arxitektura. Lekin narxi kutilmagan.
NAT gateway ikki marta haq oladi: ishlab turgan har soat uchun va u orqali o'tgan har GB uchun. AWS VPC narx sahifasidagi misol AQSh regionida (US East (Ohio)): soatiga $0.045 va har GB uchun $0.045. Frankfurt narxi sahifa yuklaydigan rasmiy narx faylida bor (2026-11-08): soatiga $0.052 va har GB uchun $0.052. Quyida Frankfurt raqamlari bilan hisoblaymiz.
const SOAT = 730; // oyiga o'rtacha soat
function qismNarxi(q) {
const soatlik = (q.soatlik ?? 0) * SOAT * (q.soni ?? 1);
const trafik = (q.gb ?? 0) * (q.gbNarx ?? 0);
return Number((soatlik + trafik).toFixed(2));
}
function oylikHisob(qismlar) {
const qatorlar = qismlar.map((q) => ({
nom: q.nom,
dollar: qismNarxi(q),
}));
qatorlar.sort((a, b) => b.dollar - a.dollar);
const jami = qatorlar.reduce((s, q) => s + q.dollar, 0);
return { jami: Number(jami.toFixed(2)), engKatta: qatorlar[0].nom };
}
// Frankfurt, on-demand (EC2, IPv4 va NAT narxlari, 2026-11-08)
const sinov = [
{ nom: "EC2 t4g.small", soatlik: 0.0192 },
{ nom: "ommaviy IPv4", soatlik: 0.005 },
];
console.log(oylikHisob(sinov));
// yopiq subnet uchun NAT gateway qo'shildi, oyiga 50 GB o'tdi
const natBilan = [
...sinov,
{ nom: "NAT gateway", soatlik: 0.052, gb: 50, gbNarx: 0.052 },
];
console.log(oylikHisob(natBilan));Kodda ikki narsaga qarang: qismNarxi soatlik va GB'lik haqni qo'shadi, oylikHisob esa qatorlarni kamayish tartibida saralab, eng kattasini aytadi.
Konsolda:
{ jami: 17.67, engKatta: 'EC2 t4g.small' }
{ jami: 58.23, engKatta: 'NAT gateway' }Nima bo'ldi? Bitta "xavfsizroq tarmoq" qarori hisobni uch baravardan ko'proq oshirdi. NAT gateway yolg'iz o'zi $40.56 — serverning o'zidan ($14.02) qariyb uch baravar qimmat. Ko'p AZ'li arxitekturada har AZ'ga alohida NAT qo'yish tavsiya qilinadi — narx yana ko'payadi. reduce — massivni bitta qiymatga yig'ish (reduce).
Yechimlar: kichik loyihada serverlarni ochiq subnetda qoldirib, security group bilan himoyalash; S3 kabi AWS xizmatlariga NAT'siz yo'l (VPC endpoint — hujjat bo'yicha, sinalmagan); yoki NAT umuman kerak bo'lmagan arxitektura. Har tanlov — xavfsizlik va narx orasidagi ongli murosa.
6. Reserved, Savings Plans va spot
On-demand — eng qimmat, lekin eng erkin narx: istagan soatda yoqasiz va o'chirasiz. Uzoq muddatga bog'lansangiz, chegirma olasiz:
- Savings Plans — 1 yoki 3 yilga soatlik xarajat majburiyati. AWS sahifasi (2026-11-08): EC2 Instance Savings Plans "offering savings up to 72%", Compute Savings Plans — 66 % gacha. Reserved Instances — shu g'oyaning eskiroq shakli.
- Spot — AWS'ning bo'sh turgan quvvati: "up to a 90% discount compared to On-Demand prices" (aws.amazon.com/ec2/spot, 2026-11-08). Narxi — AWS serveringizni istalgan payt qaytarib olishi mumkin. Hujjatga ko'ra ogohlantirish to'xtatishdan ikki daqiqa oldin beriladi.
Spot qachon mos? Uzilishga chidaydigan ishlar uchun: CI runner'lar, rasm qayta ishlash, navbatdagi ishlar. vazifalar ning ishchi jarayoni bunga yaqin — xabar o'chirilmasa, boshqa nusxa uni oladi (AWS xizmatlari xaritasi). Baza esa spot'da turmaydi.
Majburiyat qachon mos? Faqat yuklama barqaror va o'lchangan bo'lsa. Yangi loyihada 3 yillik majburiyat — taxmin ustiga qurilgan qaror.
7. To'g'ri o'lcham: o'lchovdan boshlang
7.1 Kanon stack'i qancha ishlatdi
To'g'ri o'lcham (right-sizing) — ishlatilayotgan resursga mos server tanlash. Taxmin bilan emas, o'lchov bilan. Kanon serverida birinchi deploy'dan keyin docker stats (2026-11-07, bo'sh holat):
kanon-web-1 7.5MiB / 64MiB 0.00%
kanon-api-1 165.8MiB / 512MiB 0.58%
kanon-ishchi-1 80.89MiB / 384MiB 0.53%
kanon-redis-1 9.695MiB / 128MiB 0.43%
kanon-db-1 41.11MiB / 512MiB 0.18%
kanon-pochta-1 8.633MiB / 64MiB 0.00%Konteyner nomlari qisqartirildi. Jami band — 313.6 MiB, Compose limitlari yig'indisi — 1 664 MiB (19 %). Server xotirasi 15 GiB — stack uning taxminan 2 % ini egalladi.
Bu raqamlarga ehtiyotkorlik bilan qarang. Birinchidan, bu bo'sh holat — yuk ostida emas. Ikkinchidan, serverda boshqa xizmatlar ham bor: deploy'dan oldin free -h 3.4 GiB bandni ko'rsatgan. Uchinchidan, blue-green qatlami api'ning ikkinchi nusxasini qo'shadi (o'lchovda — 159.8 MiB).
7.2 O'lchamni qanday tanlash
- Yuk ostida o'lchang. Prometheus'dagi xotira va CPU metrikalari — eng yaxshi manba (Metrikalar: Prometheus va Grafana). Kanonning lokal yuk sinovida ikki api nusxasining RSS'i 196.8 va 203.6 MB edi.
- Cho'qqi + ehtiyot. Eng yuqori nuqtaga 30–50 % ehtiyot qo'shing — bu nisbat qoida emas, boshlang'ich taxmin.
- Limitlar bilan himoyalang. Compose
limitsbitta xizmat butun serverni yeb qo'yishiga yo'l qo'ymaydi (Compose production'da). - Har chorakda qayta ko'ring. Trafik o'zgaradi — o'lcham ham.
Bizning holatda stack 2 GiB'li serverga ham sig'ishi mumkin edi. Lekin kuzatuv stack'i (Prometheus, Loki, Grafana va boshqalar) lokal o'lchovda yana 582 MiB ga yaqin egalladi (Observability asoslari). O'lchamni butun tizim uchun tanlang, faqat ilova uchun emas.
8. VPS va bulut: narx va qiymat
Yuqoridagi o'lchovga ko'ra vazifalar stack'iga 4 GB'li server bemalol yetadi. Shu o'lchamdagi ikki variant — bitta VPS provayderi va AWS (2026-11-08, rasmiy sahifalar; misol, tavsiya emas):
| VPS: Hetzner CAX11 | AWS t4g.medium | |
|---|---|---|
| vCPU / xotira | 2 / 4 GB | 2 / 4 GiB |
| Disk / trafik | 40 GB / 20 TB ichida | alohida / 100 GB bepul, keyin $0.09/GB |
| Narx oyiga | €6.49, QQSsiz, IPv4 bilan | ≈ $28.03 (+ disk, IPv4, trafik) |
Hetzner'ning bu sahifasida o'sha kuni hamma tariflar ostida "This product is currently unavailable" yozuvi turardi — arzon tarif ham har doim ham sotuvda bo'lavermaydi. Valyutalar har xil, shuning uchun aniq nisbat aytmaymiz. Lekin farq bir necha baravar ekani ko'rinib turibdi — va AWS ustunida hali disk, IP va trafik qo'shilmagan.
Nega unda bulut? Chunki narx — yagona o'lchov emas. AWS'da shu soatbay narx ichida: soniyalar ichida yangi server, ko'p AZ, RDS, SQS, IAM va boshqa yuzlab tayyor xizmat. VPS'da bularning hammasi sizning vaqtingiz. Bulut modellari darsidagi qoidaga qaytamiz: tejagan pulni sarflangan vaqt bilan solishtiring.
Qisqa qoida: barqaror, oldindan ma'lum yuklama — VPS arzon. O'zgaruvchan yuklama, ko'p tayyor xizmat va jamoa vaqti qimmat bo'lsa — bulut yoki PaaS.
flowchart LR
O["o'lchash: hisob va metrika"] --> G["ogohlantirish: byudjet"]
G --> K["kesish: bo'sh resurs, ortiqcha o'lcham"]
K --> M["majburiyat: barqaror qismga"]
M --> OFinOps — bir martalik ish emas, aylana: o'lchaysiz, ogohlantirasiz, ortiqchani kesasiz, barqaror qismga chegirma olasiz va yana o'lchaysiz.
9. CI ham pul turadi
CI narxi va byudjetsiz CI darsida ko'rdik: ochiq repoda GitHub'ning standart runner'lari bepul. Yopiq repoda esa GitHub Free'da oyiga $12 lik kiritilgan hisoblash, keyin daqiqa uchun: Linux x64 — $0.006, Linux arm64 — $0.005 (docs.github.com, 2026-11-08).
Bitta muhim qoida (GitHub runner narxlari hujjati, 2026-11-08): "GitHub rounds the minutes and partial minutes each job uses up to the nearest whole minute". 5 soniyalik job ham 1 daqiqa sifatida hisoblanadi. Ko'p mayda job — ko'p yaxlitlash. 3-mashqda kanon pipeline'ining bitta push narxini aynan shu qoida bilan hisoblaymiz.
10. Loyiha qadami
Bu dars hisob-kitob darsi — vazifalar kodi o'zgarmaydi. O'z loyihangiz uchun bitta sahifalik "xarajat varaqasi" tuzing:
- Har xizmat qatori: provayder, tarif, oylik narx, sana va manba havolasi.
- Hozirgi o'lchov: xotira va CPU (
docker statsyoki Prometheus). - Byudjet: oylik chegara va ogohlantirish qayerga keladi.
- Tuzoqlar ro'yxati: egress, bo'sh IP, NAT, bepul davr tugash sanasi.
Bulut akkauntingiz bo'lsa — birinchi ish byudjet (bepul). Bo'lmasa, varaqani VPS va CI uchun to'ldiring: ular ham xarajat.
11. Ko'p uchraydigan xatolar
11.1 Byudjetsiz akkaunt
Hisobni oy oxirida ko'rish — kech. Byudjet va xabarnoma — birinchi kuni.
11.2 "Ogohlantirish to'xtatadi" deb o'ylash
Ogohlantirish — xat. Hisob davom etadi. To'xtatish — avtomatik amal yoki odam.
11.3 Unutilgan resurslar
Bo'sh IP, to'xtatilgan serverning diski, sinov NAT gateway'i. Har oy ro'yxatni ko'ring.
11.4 Egress'ni hisobga olmaslik
Fayl tarqatadigan ilovada trafik serverdan qimmatga tushadi. CDN va egress'i arzon ombor.
11.5 Taxmin bilan o'lcham tanlash
"Katta bo'lsa yaxshi" — har oy ortiqcha to'lov. O'lchang, ehtiyot qo'shing, qayta ko'ring.
12. Mashqlar
Mashqlar kurs/mashqlar/34/25-finops/ da. 2-mashq Node 24.21.0 da, 3-mashq Git Bash'da tekshirilgan (biz ishga tushirdik).
1-mashq (oson): bo'shliqlarni to'ldiring
- Bulutdan internetga chiquvchi trafik —
- AWS'da ommaviy IPv4 manzil soatiga necha dollar —
- Bo'sh quvvatdan arzon, lekin qaytarib olinadigan server turi —
- Spot to'xtatilishidan necha daqiqa oldin ogohlantirish beriladi —
- GitHub job vaqtini yaxlitlaydigan birlik —
Yechim
- egress — kiruvchi trafik odatda bepul, chiquvchisi pullik.
- 0.005 — oyiga $3.65, server o'chiq bo'lsa ham.
- spot — 90 % gacha chegirma, uzilishga chidaydigan ishlar uchun.
- 2 — ikki daqiqa; hibernation'da ogohlantirish oldindan berilmaydi.
- daqiqa — 5 soniyalik job ham 1 daqiqa.
2-mashq (o'rta): eng yomon oy
Darsdagi qismNarxi va oylikHisob funksiyalarini oling. Uchinchi stsenariyni hisoblang. Talaba ikkita t4g.medium server ochdi (soni: 2) va ikkalasiga ommaviy IPv4 berdi (soni: 2). NAT gateway'dan oyiga 200 GB o'tdi. Internetga 800 GB chiquvchi trafik ketdi: birinchi 100 GB bepul, egress qatoriga 700 GB, $0.09 dan. Jami va eng katta qatorni chiqaring. Keyin NAT gateway'siz variantni hisoblang.
Ishora: filter bilan NAT qatorini olib tashlang (filter).
Yechim
const SOAT = 730;
function qismNarxi(q) {
const soatlik = (q.soatlik ?? 0) * SOAT * (q.soni ?? 1);
const trafik = (q.gb ?? 0) * (q.gbNarx ?? 0);
return Number((soatlik + trafik).toFixed(2));
}
function oylikHisob(qismlar) {
const qatorlar = qismlar.map((q) => ({
nom: q.nom,
dollar: qismNarxi(q),
}));
qatorlar.sort((a, b) => b.dollar - a.dollar);
const jami = qatorlar.reduce((s, q) => s + q.dollar, 0);
return { jami: Number(jami.toFixed(2)), engKatta: qatorlar[0].nom };
}
const talaba = [
{ nom: "EC2 t4g.medium", soatlik: 0.0384, soni: 2 },
{ nom: "ommaviy IPv4", soatlik: 0.005, soni: 2 },
{ nom: "NAT gateway", soatlik: 0.052, gb: 200, gbNarx: 0.052 },
{ nom: "egress", gb: 700, gbNarx: 0.09 },
];
console.log(oylikHisob(talaba));
const natsiz = talaba.filter((q) => q.nom !== "NAT gateway");
console.log(oylikHisob(natsiz));Konsolda:
{ jami: 174.72, engKatta: 'egress' }
{ jami: 126.36, engKatta: 'egress' }Eng katta qator — serverlar ham, NAT ham emas, chiquvchi trafik: $63. Ikki server birga $56.06, NAT — $48.36. Bunday hisobda birinchi optimallashtirish — CDN va siqish, server o'lchami emas. Raqamlar soddalashtirilgan (disk yo'q, Frankfurt narxlari 2026-11-08), lekin nisbat ko'rsatadi: hisobni qatorlarga bo'lmasangiz, noto'g'ri joyni tejaysiz.
3-mashq (qiyin): bitta push qancha turadi
Bash skript yozing. U avval run.txt ni yaratsin: kanon pipeline'ining birinchi avtomatik deploy'idagi sakkizta job qatori (CI va CD, nomlar qisqartirilgan). Keyin awk har job vaqtini soniyada hisoblab, yuqoriga butun daqiqaga yaxlitlasin. Nomida arm bo'lgan job'lar — arm64 ($0.005/daq), qolganlari — x64 ($0.006/daq). Oxirida ikki daqiqa yig'indisi, bitta push narxi (repo yopiq bo'lsa) va $12 lik oylik kiritilgan hisoblashga nechta push sig'ishini chiqarsin.
Ishora: soniyani daqiqaga yuqoriga yaxlitlash — int((d + 59) / 60). Vaqt oralig'ini ajratish — CI/CD tushunchasi darsidagi 3-mashqdagi sek funksiyasi. Nomni tekshirish — $1 ~ /arm/.
Yechim
cat > run.txt <<'TXT'
api (tip, lint, test, build): success 16:46:26–16:49:40
tip (ubuntu-24.04-arm): success 16:46:28–16:47:07
tip (ubuntu-24.04): success 16:46:26–16:47:03
web (format, lint, tip, test, build): success 16:46:26–16:47:12
artefakt: success 16:49:42–16:49:47
image api (linux/arm64): success 16:49:54–16:51:37
image web (linux/arm64): success 16:49:54–16:50:59
deploy: success 16:51:40–16:52:37
TXT
awk -F': ' '
function sek(t, s) {
split(t, s, ":"); return s[1]*3600 + s[2]*60 + s[3]
}
{
split($2, q, " "); split(q[2], v, "–")
d = sek(v[2]) - sek(v[1])
daq = int((d + 59) / 60)
if ($1 ~ /arm/) arm += daq; else x64 += daq
}
END {
printf "x64: %d daq, arm64: %d daq\n", x64, arm
narx = x64 * 0.006 + arm * 0.005
printf "bitta push: $%.3f, $12 ga: %d push\n", narx, 12 / narx
}
' run.txtBiz ishga tushirdik:
x64: 8 daq, arm64: 5 daq
bitta push: $0.073, $12 ga: 164 pushBitta push — yetti sentdan kam. Yaxlitlash qanchalik ta'sir qildi? artefakt job'i 5 soniya yurdi, lekin 1 daqiqa hisoblandi. Haqiqiy vaqtlar yig'indisi 9 daqiqadan oz, hisob esa 13 daqiqa. Kanon sinov repo'si ochiq edi — haqiqiy narx $0. Yopiq repoda oyiga 164 push kiritilgan summaga sig'adi. Undan ko'piga — CI'ni tejash usullari (CI narxi va byudjetsiz CI).
13. Real ishda
- Kompaniyalarda bulut hisobi ko'pincha ish haqidan keyingi eng katta xarajat. FinOps mutaxassisi degan alohida lavozim ham bor.
- Teglash: har resursga
loyiha,muhit,egasiteglari qo'yiladi — hisobni loyiha bo'yicha bo'lish uchun (hujjat bo'yicha, sinalmagan). - Hodisalar: oqib ketgan kalit bilan kriptovalyuta qazish yoki cheksiz sikldagi serverless funksiya bir kechada katta hisob beradi — byudjet ogohlantirishi birinchi signal.
- Intervyu savollari: "Bulut hisobini qanday kamaytirasiz?", "NAT gateway nega qimmat?", "Spot qachon ishlatiladi?", "Egress nima?"
Xulosa
- Bulut hisobi ko'p qatorli: server, disk, IP, trafik, NAT — har biri alohida narx sahifasida.
- Byudjet va xabarnoma — birinchi kuni; AWS'da kuzatish bepul, lekin ogohlantirish hisobni to'xtatmaydi.
- Egress (AWS Frankfurt $0.09/GB 100 GB dan keyin), NAT gateway va bo'sh IPv4 ($0.005/soat) — eng ko'p uchraydigan tuzoqlar (2026-11-08).
- Savings Plans — 72 % gacha, spot — 90 % gacha chegirma, evaziga majburiyat yoki uzilish.
- O'lcham — o'lchovdan: kanon stack'i bo'sh holatda 313.6 MiB, serverning ~2 %.
- Barqaror yuklamada VPS ko'pincha arzon; bulutning qiymati — tayyor xizmatlar va moslashuvchanlik.
Keyingi dars: O'zbekistonda hosting va to'lov voqeligi — mahalliy qonunlar, data-markazlar va xalqaro karta muammosi tanlovni qanday cheklaydi.
Manbalar
- AWS — EC2 On-Demand narxlari: https://aws.amazon.com/ec2/pricing/on-demand/ (tekshirildi, 2026-11-08; narxlar sahifa yuklaydigan rasmiy narx faylidan, EU Frankfurt, Linux)
- AWS — VPC narxlari (NAT gateway, public IPv4): https://aws.amazon.com/vpc/pricing/ (tekshirildi, 2026-11-08; NAT gateway'ning Frankfurt narxi — sahifa yuklaydigan rasmiy narx faylidan, 2026-11-07 nashri)
- AWS — Budgets narxlari: https://aws.amazon.com/aws-cost-management/aws-budgets/pricing/ (tekshirildi, 2026-11-08)
- AWS — Free Tier: https://aws.amazon.com/free/ (tekshirildi, 2026-11-08)
- AWS — Savings Plans: https://aws.amazon.com/savingsplans/compute-pricing/ (tekshirildi, 2026-11-08)
- AWS — EC2 Spot: https://aws.amazon.com/ec2/spot/ (tekshirildi, 2026-11-08)
- AWS — Spot Instance interruption notices: https://docs.aws.amazon.com/AWSEC2/latest/UserGuide/spot-instance-termination-notices.html (tekshirildi, 2026-11-08)
- Hetzner — Cost-Optimized cloud tariflari: https://www.hetzner.com/cloud/cost-optimized/ (tekshirildi, 2026-11-08)
- GitHub Docs — GitHub Actions billing: https://docs.github.com/en/billing/concepts/product-billing/github-actions (tekshirildi, 2026-11-08)
- GitHub Docs — Actions runner pricing (daqiqani yaxlitlash): https://docs.github.com/en/enterprise-cloud@latest/billing/reference/actions-runner-pricing (tekshirildi, 2026-11-08)
- Fly.io — Pricing: https://docs.fly.io/about/pricing (tekshirildi, 2026-11-08)
- Railway — Pricing: https://railway.com/pricing (tekshirildi, 2026-11-08)
- Cloudflare — R2 pricing: https://developers.cloudflare.com/r2/pricing/ (tekshirildi, 2026-11-08)
- Kurs tajribasi (IlmHamroh, 2026-11): serverdagi
docker statsvafree -h, CI/CD yugurish vaqtlari,compose.prod.yamllimitlari. Mashq yechimlari — biz ishga tushirdik (2026-11-08).
Izohlar · 0
Izoh yozish uchun kiring.